مەحموود موبارەکشاهی

کوردستان وڵاتی پێکەوژیان لە چەند ڕۆژی ڕابردوو، وتاری بە ناو مامۆستایێک لە سۆشیال میدیا بڵاوکرایەوە کە بە شێوەیێکی دەگمەن هیرشی کردوەتە سەر پێکهاتەی کوردانی ئیزەدی و هەڕەشی کۆشتنیان لێدەکات. ئەوەی ڕوون و ئاشکرایە کوردستان وڵاتێکی فرەچەشن لە بواری فەرهەنگییە. کوردستانی دابەشکراو لە نێوان چوار وڵاتی سایکس پیکۆیی،لە بواری ئایین و ئایین زا و هەروەها زمان و زاراوە پێکهاتەیێکی یەکدەست نیە بەڵکوو فرە چەشن و پلۆڕاڵە؛ فرە چەشنی فەرهەنگیی لە کوردستان، هیچکات وەک هۆکارێکی جیاکەرەوە ڕۆڵی نەگێڕاوە و نەتەوەی کورد هەم لە بواری زەینی و هەم لە بواری عەینی، خۆیان لە چوارچێوەی گۆتاری کوردستانی پێناسە کردووە.هەرچەند دژمنان و ناحەزانی کورد بەکەڵک وەرگرتن لە فرە چەشنی فەرهەنگیی لە کوردستان، هەوڵیان داوە پێکهاتەی نەتەوەیی کورد تووشی لێکترازان بکەنەوە بەڵام بەخۆشیەوە خەڵکی کوردستان بە هووشیاری نەتەوەیی خۆیان پیلانی ناحەزانیان پووچەڵ کردوەتەوە. لە کوردستانێکی فرە چەشنی فەرهەنگیی، ڕەمزی مانەوە و پێکەوەژیان، لە بیرۆکەی پلۆرالیستی و فرەیی دایە؛ لەکۆمەڵگای کوردستان، تاک بە تاکی خەڵکەکەی دەبێ ئەو ڕاستییە وەک پرێنسیبێکی نەتەوەیی قەبووڵ بکات کە کۆدی پێکەوەبوون لە یەکتر قەبووڵ کردن دایە. لە وڵاتێک وەک کوردستان دەبێ بەرژەوەندیی نەتەوەیی و گۆتاری گشتگیری کوردستانی، دیاردەی کەمینە و زۆرینە کەم ڕەنگ بکاتەوە و نابێ هیچ کەس و لایەنێک، ئیزن بە خۆی بدات بەشێک لە کۆمەڵگای کوردستان بە هۆی جیاوازی ئایینی،ئایینزایی و یان زمانی و زاراوەیی بە ئەکتێکی نەشیاو بریندار بکات تا بگاتە ئەو ڕادەیە گۆتاری ڕووخێنەر بڵاو بکاتەوە.  مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

ڕێکەوتن یا تەسلیمبوونی بێ مەرج؟ دوای بانگەوازی بەڕێز عەبدۆڵڵا ئۆجەلان بۆ ئاشتی و برایەتی کورد و تورک و هەڵوشاندنەوەی پەکەکە، بڕیارە پڕۆژە یاسایێک لە لایەن ئاکەپە حێزبی دەسەڵاتداری تورکیە بە ڕێبەرایەتی ئۆردۆغان بدرێتە پەرلەمانی ئەو وڵاتە بە مەبەستی کۆتایی هێنان بە جمووجۆڵی هەمیشەیی پەکەکە- کەجەکە لە تورکیە و ناوچەکەدا. دەقی پڕۆژەیاسایێک کە لەناوسۆشیال میدیا بڵاوکراوەتەوە؛ پڕۆژەیێکی 12خاڵییە کە بە شێوەیێکی تەک لایەن لە لایەن دام و دزگا ئەمنییەکانی تورکیە ئامادەکراوە لەو بە ناو پڕۆژەیاسایەدا بەهیچ جۆر باسێک لە وشەی کورد و کوردستان،زمانی کوردی،برایەتی و دادگەری تیابەدی ناکرێ؛ ئەوەی بە زۆری دووپات کراوەتەوە وشەی تێرۆرە کە بۆ پەکەکە و کەجەکە بەکار هێنراوە. لەو پڕۆژە یاسایەدا هەڕەشە وخەت و نیشانی دەسەڵاتی تورک بۆ تەسلیم بوون و دووپات نەکردنەوەی هەرجۆرە کردەوەیێک کە لایەن ئەوانەوە وەک ئەکتی تێرۆریستی پێناسەکراوە بە زمانێکی سپێندراوە لەبەردەم لایەنی ڕووبەڕوو دانراوە. ئەوەی جێگای سەرسووڕمانە لەو پڕۆژەیاسایەدا بە هیچ جۆر باسێک لە وشەی ئاشتی نەهاتووە؛کە باس لە ئاشتی نەبێ، یانێ ڕێکەوتنێک لە ئارادا نیە. مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

ئامانجەکانی پێشوازی گەرمی سووریە لە بارزانی نەچیروان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان بە سەردانێکی ڕەسمی گەیشتە دەمێشق و بە شێوەیێکی گەرم و بێ وێنە لە لایەن ئەحمەد شەرع سەڕۆکی کاتی ئەو وڵاتە پێشوازی لێی کرا. دانانی ئاڵایێکی گەورەی کوردستان لە تەنیشت ئاڵای سووریە لە ڕێڕەوی پێشوازی ڕەسمی و وێنەگرتن و تۆقەی دوو سەرۆک لە تەنیشت ئاڵای کوردستان، دەنگدانەوەیێکی یەکجاری لە نێو میدیای ناوچەکە بووە. ئەم جۆرە لە پێشوازی بەبێ بوونی ئاڵای عێراق، کاردانەوەی جێدی لە نێو عێراق داناوە و نیشانی داوە پەیوەندییەکانی دەمێشق و بەغدا لە چ ئاستێک دایە. بێ گۆمان پێشوازی لە بارزانی بە دانانی ئاڵای زەبەلاحی کوردستان بە هیچ جۆر نیشاندەری باوەری ئەحمەد شەرع بە دامەزرانی کیانێکی سەربەخۆی کوردستانی نیە بەڵکوو هەڵگری کۆمەڵێک ئامانجی دیاری کراوە کە بە شێوەی خاڵوار ئاماژەیان پێدەکەم: ١.ئامانجی سەرەکی ئەحمەد شەرع لە پەیوەندیی گەرم و گۆڕ لە گەڵ دەسەڵاتی هەرێمی کوردستان لە هەولێر و بانگهێشتی ڕەسمی لە سەرۆکی هەرێم، چارەسەری کێشەی هەسەدە لە ڕێگای ناوبژیوانێکی کوردییە. پەیوەندیی گەرمی ئەم دوایەی نێوان بارزانییەکان و مەزڵووم عەبدی سەرۆکی هەسەدە،ئەحمەد شەرعی بەو قەناعەتە گەیاندووە بە خۆڵقاندنی فەزایێکی کوردی لە دەمێشق، لە باری دەروونناسی سیاسیی شوێندانەریی لەسەر کورد لە ڕۆژئاوا و بە تایبەت بۆ فەرماندە مەزڵووم دابنێت کە ئەوان لە دابین کردنی مافەکانی کورد بە پێی ڕێکەوتننامەی واژۆکراو ڕاستگۆن و سەرۆکێکی کورد لە پارچەیێکی تری کوردستان وەک گەرەنتیێک، بەشێوەی ڕاستەوخۆ چاودێری دانووستانەکان دەکات؛ ٢.ئەحمەدشەرع باش دەزانێ تەنیا هێزێک لە سووریە کە دەتوانێ پرۆسەی سیاسیی لە سووریە تێکبدات کوردە؛ هەربۆیە بەم هەنگاوەی دەیهەوێت نیشان بدات چارەسەری کێشەکان ڕێگاچارەی چەکداری نیە و ئێرادەیێک لە دەمێشق بۆ خۆڵقاندنی فەزایێک بۆ برایەتی هەموو گەلانی سووریە ئامادەیە؛ داخوازێک کە بە پێی فەلسەفەی ئیدۆلۆژیێکی ئاپۆ، هێزەکانی سووریەی دێموکراتێک هەزاران کەسیان لەو پێناوە گیانیان بەخت کردووە؛ ٣.لە ڕوانگەی ئەحمەدشەرعەوە چارەسەری کێشەی کورد بەپێی ڕێکەوتننامەی واژۆکراو، بالانسی هێز بە تەواوەتی بەلای دەمێشق دەشکێنێتەوە و پێکهاتەکانی تری سووریەش بە تایبەت درووزەکان ڕاکێشی پرۆسەی سیاسیی وڵات دەکات؛ ٤.چارەسەری کێشەی کورد لە سووریە بە پاڵپشتی حکوومەتی هەرێم،پێگەی دەسەڵاتی هەرێمی کوردستان لە ناوچەکە و بە تایبەت لە بەغدا و هەروەها  پەیوەندییەکانی هەرێم لە گەڵ وڵاتانی عەرەبی پاڵپشتی ئەحمەد شەرع زۆر بە هێز دەکات؛ ٥.لەئەگەری سەقامگیری سیاسیی و دابین بوونی مافەکانی کورد لە ڕۆژئاوا،پەیوەندیی ئابووری لە نێوان حکوومەتی هەرێم و دەسەڵاتی ڕۆژئاوا و دەمێشق دەچێتە فازێکی ڕەسمی و بووژانەوەیێکی چەند ڕەهەند لە ناوچەکوردستانییەکانی باشوور و ڕۆژئاوا ڕوودەدا؛ ٦.لەئەگەری ڕێکەوتنی هەسەدە و دەمێشق، دەستێوەردانی تورکیە لە ناو سووریە کەمدەبێتەوە و بەهانەیێک بۆ مانەوەی هێزی تورک لە ناوچە داگیرکراوەکان نامێنێتەوە و ئەگەر لە کاتی دانووستانەکان وەفدی کوردی لە سەر ڕاگرتنی جێدی سیاسەتی تەعریب پێداگری بکات و گەرەنتی گەڕانەوەی هاووڵاتیانی کورد بۆ ناوچە کوردییەکان  بکات،سیاسەتی تورکیە بۆ نیشتەجێکردنی عەرەب و تورکمانەکان لە ناوچە کوردستانیەکان فەشەل دەهێنێ؛ ٧.بێ گۆمان هەموو ئەو هێزانەی کە لە ژێر سێبەری فەلسەفی بەڕێز عەبدۆڵڵا ئۆجەلان لە دوو بەشی ڕۆژئاوا و باشوور خەباتیان کردووە تابعێک لە چارەسەریێکی یەکدەست و سیستێمین؛ ئەگەر کێشەی کورد لە ڕۆژئاوا چارەسەربکرێ هەبوونی هێزەکانی پەکەکە لە ناوچەی شەنگال بێ مانا دەبێ، چارەسەری کێشەی شەنگال دۆخێکی لەبار بۆ هەرێمی کوردستان بۆ پەرەپێدانی کەرتی ئەمنیی و جێبەجێکردنی ڕێکەوتننامەی هەولێر و بەغدا دەخۆڵقێنێ و زەمینەی گەڕانەوەی ئاوارەکان پێکدەهێنێ؛ ٨.هەڵسووکەوتی دیپلۆماتیکی هەرێمی کوردستان لەمەڕ چارەسەری کێشەی کورد لە باکوور و ڕۆژئاوا بەبێ هاواهەنگی ئامریکا نیە؛ ئەم ڕۆڵە هەوڵەکانی نەیارانی کورد لە بەغدا و ناوچەکە بۆ لاوازکردنی پێگەی حکوومەتی هەرێم پووچەڵ دەکاتەوە. ئەگەر نەچیروان بارزانی و مەزڵووم عەبدی لە کاتی دانووستان لەگەڵ ئەحمەد شەرع بە شێوەیێکی ڕاشکاو داوای مافی ڕەوای کورد لە ڕۆژئاوا بکەن و مەرجی تێکەڵکردنەوەی پراکتیکی هێزەکانی هەسەد لە ناو مەنزوومەی هێزەکانی سووریە بۆ دوای نووسینەوەی دەستووری نوێی سووریە دابنن و هەوڵ بدرێ ناوی ڕەسمی سووریە گوزارش لە هەموو پێکهاتەکان بکات، ئەزموونی ڕۆڵی کورد لە بەغدا دوای ڕووخانی سەدام لەناو سووریەی دوای ڕووخانی ڕژیمی ئەسەد دووپات دەبێتەوە. مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

لێکەوتەکانی کشانەوەی ئامریکا لە عێراق بەپێی ڕێکەوتننامەی دوڵەتی ناوەندیی عێراق و دوڵەتی ترامپ بڕیار وایە تا کۆتایی مانگی 9ی 2026، ئامریکا هەموو هێزەکانی لە عێراق بکشێنێتەوە. ئەگەر دۆخی ناوچەکە تا ئەو کاتە وەک ئەمڕۆ شەڕاوی بێت و هێزەکانی سەربە "بەرەی مۆقاوێمە" کە بێ گۆمان لایەنگری ئێرانن خاوەنی چەک و چۆڵی خۆیان ببن و چەک نەکرابن و پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدا ئاسایی نەبێتەوە ئەم لێکەوتانەی خوارەوە ڕوودەدەن: ١.کۆماری ئێسلامی خۆی وەک براوەی شەڕ نیشان دەدات و بە هەموو توانایەوە پاڵپشتی دۆستان خۆی و بەرەی مۆقاوێمە لە عێراق دەکات و جارێکی تر بالانسی هێز لە نێو دەسەڵاتی شێعە بەلای کۆماری ئێسلامی دەشکێتەوە؛ ٢.لەو کاتەوەی وڵاتی عێراق بە فیتەی بریتانیا دامەزراوە هەوڵ دراوە بالانسی هێز لە نێوان سێ پێکهاتەی سەرەکی عێراق واتە شێعە، سۆنە و کورد ڕابگیردرێ؛ هەرکات ئەو بالانسە پارێزراو بێت تا ڕادەیێک عێراق ئاسایشی بە خۆوە بینیوە؛ بەڵام هەرکات لە بەغدا بالانسی هێز بەلای یەکێک بە شێوەیێکی داسەپاو شکابێتەوە ئەو وڵاتە لە قەیرانی جێدی کەوتووە؛ ٣.سۆنەی عێراق ئەگەر تا ئێستا لەگەڵ شێعە لە بەڕێوەبەرایەتی و بەشداری پڕۆسەی سیاسی عێراق بەشدار بووە بە هۆی سیاسەتی وڵاتانی سۆنەی عەرەبی وەک شەورای کەنداو و وڵاتانی مێسر و ئۆردۆن بووە؛ بەڵام لەئەگەری باڵادەست بوونی شێعەی لایەنگری ئێران لە عێراق، ڕەکەبەرایەتی ژێئۆپولێتیکی لە نێوان وڵاتانی عەرەبی لەگەڵ کۆماری ئێسلامی بە چڕی دەستپێدەکاتەوە و پەیکەرەی لەرزۆکی دەسەڵات لە عێراق وەک ساڵانی دوای ڕووخانی سەدام حۆسەینی لێی دێتەوە؛ ٤.هەرێمی کوردستان، وەک کیانێکی دانپێدراو لە نێو یاسای بنەڕەتی عێراق ئاماژەی پێکراوە و کورد ئەگەر لە 2005 تاکوو ئێستا وەک هاوبەشێک لە عێراق ماوەتەوە لەبەر کۆمەڵێک یاسای دانپێدراو لە یاسای بنەڕەتی ئەو وڵاتە بووە هەرچەندە تاکوو ئێستا یاسای بنەڕەتی عێراق وەک خۆی جێبەجێ نەکراوە بەڵام لەئەگەری باڵادەست بوونی هێزە لە یاسا دەرچوەکان لە عێراق، هەرێمی کوردستان لە تەنگەژەی جێدی لە بواری مانەوەی قەوارەی خۆی قەراردەگرێ؛ هەربۆیە بە هیچ جۆر ئەو مۆعادێلەیە دڵخوازی کورد نابێ؛ ٥.تورکیە وەک ئەکتەرێکی دێرین لە گۆڕەپانی عێراق، بەهۆی بەرژەوەندیی خۆی ڕازی بە قۆرخکردنی دەسەڵات لە لایەن دەست وپەیوەندەکانی ئێران نابێ و دەسەڵاتی تورک باش دەزانێ تێکچوونی هێز لە عێراق شوێندانەری ڕاستەوخۆی لە ناوچەکە و ناوخۆی تورکیە دەبێ؛ ٦.دەسەڵاتی ئەحمەد شەرع لە سووریە باش دەزانێ کە ئێران،حێزبوڵڵا و مۆقاوێمەی عێراق چەندە بە خوێنی ئەوان تینوون؛ هەربۆیە لەئەگەری کشانەوەی هێزەکانی ئامریکا لە ناوچەکەدا جارێکی تر ئێمکانی دەستێوەردان لە سووریە بەدەی دەکرێ و ئەو وڵاتە بۆ جارێکی تر گیرۆدەی شەڕی ناوخۆ دەبێ؛ ٧.کێشەی کورد لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوین کێشەیێکی ناوچەییە و لە ئەگەری تێکچوونی کیانی کوردی لە باشوور،هەموو پارچەکانی کوردستان بە هۆکاری جۆراجۆر لە دۆخی پەسیڤبوونی ئێستا دەربازدەبن و بەرۆ گۆڕانی جێدی لە ئێستراتێژی خۆیان دەبن؛ ٨.بەپێ ئێستراتێژی بریتانیا لە سەدەی بیست،عێراق دڵی ناوچەی جیهانی ئێسلامە و ئەوان لەو باوەرەدابوون کە کۆنتڕۆڵی عێراق کۆنتڕۆڵی هەموو ناوچەکەیە؛ هەربۆیە هەرکات دەسەڵاتی دەرەکی لە عێراق کشابێتەوە بەهۆی هەڵکەوتی جۆگرافیایی عێراق و پێکهاتەی دێمۆگرافیکی ئەو وڵاتە، ناوچەکە تووشی کێشەی جێدی ئەمنی دەبێ. لەم دۆخە هەستیارەدا کە کێشەی فەلەستین چارەسەرنەکراوە و هێشتا داعێش لە ناوچەکەدا لە بواری هزر و بیر زۆر بەهێزە، ئێمکانی جێدی سەرهەڵدانەوەی نوێی هێزەتۆندئاژۆکان لە عێراق و ناوچەکەدا بوونی هەیە. ئەو هەشت خاڵەی کە ئاماژەی پێکرا لەکاتێک ڕوودەدەن کە ئامریکا بەبێ بەرنامە و بەبێ ڕاوێژ و هەماهەنگی لەگەڵ ئەکتەرەکانی گۆڕەپانی نێو عێراق هێزەکانی خۆی بکشێتەوە؛ ئەگەر دوڵەتی ترامپ وەک دوڵەتی بایدن هەڵەی کشانەوەی هێزەکانی ئامریکا لە ئەفغانستان دووپات بکاتەوە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوین و بە تایبەت"heart land"ی ئەو ناوچەیە تووشی تەنگەژەیێکی جێدی دەبێتەوە.   مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

جارێکی تر ئێمرالی سەرۆکی بەندکراوی پارتی کرێکارانی کوردستان بەڕێز عەبدۆڵڵا ئۆجەلان، لە نوێترین پەیامی خۆی لە ڕێگای شاندی"دەم پارتی" جارێکی تر بانگەوازی ئاشتی و برایەتی کورد و تورکی کردوەتەوە. ناوبراو لە لێدوانەکەیدا جەختی لەوە کردوەتەوە:" کە ئێمە پایبەندی یاسایی برایەتی و خۆشکایەتی کورد و تورکین. ئێمە لە بەرەبەرەی گۆڕانی مێژوویی لە پێکەوەژیان و برایەتی کورد و تورک داین کە وەک ڕاستیێکی جیانەکراوی ئاناتولییە.ئێمە لەو باوەرە داین کە کورد بە بێ تورک و تورک بە بێ کورد ناکرێ و ئەوان دوانەیێکی جیانەکراون". ڕوانگەی سەرۆکی پارتی کرێکارانی کوردستان وەک پلاتفۆرمێکی نەگۆڕ لە لایەن ئەندامان و لایەنگرانی پەکەکە و پەیەدە، هەم لە باکوور و هەم لە ڕۆژئاوای کوردستان، ماوەی چەند ساڵێکە بە شێوەیکی تەک لایەن بانگەشەی‌ بۆ دەکرێ و تا ڕادەیێکی زۆریش لەو دووبەشی کوردستان بەرگی کردەیی بە خویەوە پۆشیوە. ئەوەی کە بەڕێز‌ عەبدۆڵڵا ئۆجەلان بانگەشەی برایەتی و ئاشتی دەکات لە زاتی خۆیدا نۆرمێکی قەبووڵکراو و ئێنسانییە؛ بەڵام پرسیاری سەرەکی و بنەڕەتی ئەوەیە ئایا تاکوو ئێستا دوڵەتی تورک هەنگاوێکی کردەیی لە پێناو پێشوازی لە بانگەشەی بەڕێزیان هەڵگرتووە؟ ئایا شەقام و میدیای تورکیە و سووریە کورد وەک برا و هاوبەشی ڕاستەقینە دەزانن؟ چ گەرەنتێک بۆ چەک دانان و خۆ تێکەڵکردن بە هێزی نێزامی و کۆمەڵگای نەتەوەی سەردەست هەیە؟ بەداخەوە ئەوەی تاکوو ئێستا لە نێو لێدوانی بەرپرسانی دوڵەتی ئۆردۆغان و هێزەکانی تری تورکیە و هەروەها میدیای تورک دەبیسترێ؛ ڕەفزکردنەوەی کورد و بە تێرۆریست ناسینی هێزە کوردیەکانە و هیچ جۆرە سیگناڵێک کە گۆزارش لە بەپیریەوە هاتنی تورکەکان لە مەڕ بانگەوازی ڕێبەری پەکەکە بکات نەبینراوە و ڕژیمی تورکیە نەتەنیا بانگەوازی ئاشتی بەڕێز‌ ئۆجەلان بە هەند وەرناگرێ؛ بەڵکوو لە هەر بۆنەیێک و یان ڕووداوێک کە پەیوەندیی بە پارچەکانی تری کوردستانەوە ببێ دەستێوەردانی ئاشکرا دەکات و ئەوە بۆ چەندین جارە بە شێوەیێکی ڕاستەوخۆ باس لە قەڵەمڕەوی سەرزەوینی و فەرهەنگی تورک نەتەنیا لە سەرزەوی مێژوویی و هەمیشەیی کوردستان، بەڵکوو بەشەکانیتری عێراق و ئێران دەکات.بۆ وێنە لە باسی شارەکانی تۆرک دەستی بۆ شاری شیرازیش بردووە و ڕەنگە بەڵگەی ئەوەی شیراز بە خاکی تورکان دەزانێ ئەو شێعرەی حافێز ببێ کە ئەڵێ: "اگر آن ترک شیرازی بدست آرد دل مارا بە خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را". بەداخەوە ئەوەی لە دەسپێکی بە دەسەڵات گەیشتنی تورکەکان لە تورکیەی عوسمانی لە ساڵی 1908 تاکوو ئێستا دەبینرێ ئەو ڕاستییەیە کە لە مەنتێق و لۆژیکی تورک، ئەوەی دەبێ بکرێ نە برایەتی و نە ئاشتییە؛ بەڵکوو سڕاندنەوە، قەڵاچۆکردن و ئاسێمیلەکردنی ئەوی ترە. مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

پارادۆکسێک لە پەیوەندیی دوو وڵات لەو کاتەوەی هەرێمی کوردستان دامەزراوە،بەرپرسانی ئەو هەرێمە چ پارتی و چ یەکیەتی لە لێدوان و کردەوەدا هەمیشە خۆیان بە جۆرێک لە بازنەی بەرژەوەندییەکانی کۆماری ئێسلامی ئێران پێناسە کردووە و بە تایبەت لەسەردەمی سەرۆکایەتی نەچیروان بارزانی لە ماوەی حەوت ساڵی ڕابردوودا،ناوبراو بە شێوازێکی ڕوون و ئاشکرا، هەوڵی ئەوەی داوە کە پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و کۆماری ئێسلامی لە سەر پرێنسیبی ڕێزگرتن و پاراستنی سەروەری دوو لایەن دابمەزرێ و چەند جارێک کە سەردانی تارانی کردووە بە زمانی دڵخوازی دەسەڵاتی حکوومەتی ناوەندیی ئێران(فارسی) قسەی کردووە و تەنانەت بە ڕادەیێک دەسەڵات و ڕێبەرانی کۆماری ئێسلامی لاواندوەتەوە کە لە نێو میدیا و خەڵکی هەرێمی کوردستان کاردانەوەی هەبووە؛کەچی سەرەڕای ئەو هەموو سیگناڵەی کە نەچیروان بارزانی بۆ تارانی ناردووە، لە ماوەی دوو شەڕی یەکەم و دووهەمی ئامریکا-ئێسرائیل لەگەڵ کۆماری ئێسلامی بە چەندسەدجار، هەرێمی کوردستان و بە تایبەت هەولێری پایتەخت،بەهەزاران درۆن و مووشەکی ڕاستەوخۆی کۆماری ئێسلامی و یان ئەو گرووپ و لایەنانە کە خۆیان نزیک لە ئێران دەزانن بە ئامانج گیراوە. حکوومەتی هەرێمی کوردستان و لەسەروو هەموویانەوە سەرۆکی هەرێم نەچیروان بارزانی دەیان جار ئەوەی چەند پات کردوەتەوە کە ئێمە وەک بەشێک لەم ئاژاوە نین و لەبەری هیچ لایەک سەنگەرمان نەگرتووە؛بەڵام ئەوەی لەماوەی ئەو دوو شەڕە و ساڵانی پێشووش بە ڕوونی دیار و ئاشکرا بووە وڵاتانی تورکیە و ئێران هیچ حەسێبێک بۆ سەروەریی دەسەڵاتی هەرێمی کوردستان ناکەن و بێ لایەنی ئەو حکوومەتە لەمەڕ ڕووداوەکان بە ڕەسمیەت ناناسن کە وابوو؛ پرسیار ئەوەیە داخۆم جەنابی کاک نەچیروان هێشتا لەو قەناعەتەدا ببێ هەڵسووکەوتی دراوسێکانی هەرێمی کوردستان لەبەرانبەر سەروەری خاکی هەرێم لەسەر بنەمای یاسای نێودۆڵەتی دامەزرابێ؟ مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

مفهوم "حرکت" ازنگاه هابز توماس هابز: "آنچە واقعا در درون ماست ... تنها حرکت است، که به واسطه عمل اشیای بیرونی ایجاد می شود.بدین سان وقتی عمل و تاثیر شی از طریق چشم ها، گوش ها و دیگر اندام ها به قلب می رسد، نتیجه واقعی در ٱنجا چیزی جز حرکت یا فعالیت نیست که از خواهش یا بیزاری نسبت به شی محرک تشکیل می شود". ازمنظر توماس هابز حرکت در تمامی ابعاد ٱن، سرٱغاز تحول و پویایی جوامع است.بدون حرکت خواست درونی متحقق نخواهد شد. جوامع ساکن و بدون حرکت نباید امیدی به تحول در ابعاد سیاسی،اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی داشته باشند.هیچ جامعه یا کشوری تجویزوار و بدون حرکت، به ٱرمان های خود نرسیده است. در دهه ی 1970 کشوری همانند امارات متحده عربی بعد از خروج بریتانیا از منطقه به استقلال دست یافت، با وجود اینکه این کشور از لحاظ ویژگی های انسانی کشوری  یکدست با هویتی‌ عربی -سنی بود اما به دلیل ساختار عشیره ای و اماراتی بودن خود، سیستمی غیرمتمرکز  با کارویژه ی دولت های منطقه ای در قالب  چندین امارت بوجود ٱورد. این کشور قبل از استقلال تنها از طریق ماهیگیری،صید مروارید، شتررانی و تجارت محدود به بقای خود ادامه می داد؛ اما تدابیر و دوراندیشی خانواده ٱل نهیان و حرکت بنیادی به سوی توسعه،سنگ بنای کشوری را کلید زد که همکنون به عنوان یکی از کشورهای مدرن با تمامی شاخص های زندگی ٱبرومندانه درمنطقه پرٱشوب خاورمیانه می درخشد. مفهوم حرکت هابز تنها در ارتباط با کشورها مصداقیت ندارد بلکه تمامی جنبش های اجتماعی،فرهنگی و سیاسی را در سطوح مختلف در برمی گیرد. محمود مبارکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

سەرەکیترین هۆکاری هەبوونی کیانی کوردستانی هەرچەندە بڕێک لە نووسەرانی ڕووداوەکانی کوردستان، سەرهەڵدانی نەتەوەیی کورد بۆ سەردەمی شێخ عۆبەیدۆڵڵای نەهری دەگەڕێنەوە بەڵام لە سەردەمی دەسەڵاتداریەتی بەدرخان پاشا لە بۆتان لە نێوان ساڵەکانی ١٨٢١ تا ١٨٤٧ زایینی، هەوڵی جێدی بۆ دامەزرانی کیانی سیاسیی کوردستانی لە سەر ئەساسی پرێنسیبەکانی ناسیونالیسمی کوردی درا. بەدرخان پاشا بە خوێندنەوەی دۆخی پاشایەتی عۆسمانی و هەروەها دووبەرەکی و شەڕی هۆزەکی لە نێوان ئەمارەتەکوردییەکان داوای لە ئەمیرانی هەکاری و وان کرد بە دامەزرانی کیانی کوردی، بەرژەوەندیی نەتەوەیی نەکەنە قوربانی قازانجی خێڵەکی . هەرچەندە هەوڵەکانی بەدرخان پاشا بۆ دامەزرانی وڵاتێکی سەربەخۆ بە هۆی سڕوسەوادی پیلاگێڕان بە ئاکام نەگەیشت؛بەڵام بناغەی داخوازی نەتەوەیی دەسەڵاتی بۆتان، وەک نەخشە ڕێگای ڕێبەرانی داهاتووی کوردستان ڕەنگی دایەوە. ئەگەر نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدەهەمی زایینی وەک دەسپێکی خەبات بۆ چارەسەریی کێشەی کورد و دامەزرانی کیانی کوردستانی لەقەڵەم بدرێ؛ پتر لە دووسەدساڵە بێ وچان لە هەموو پارچەکانی کوردستان، نەتەوەی کورد بۆ گەیشتن بە مافەکانی خۆی تووشی چەرمەسەری و کۆشت وبڕ بووتەوە. ئەگەر ئاورێک لە پێناسەی خەباتی کورد لەم ماوە دوورودرێژە بدەینەوە بەڕوونی بۆمان دەردەکەوێ  کە خەباتی شێخ عۆبەیدوڵڵای نەهری لە ساڵی 1880،جووڵانەوەی سەرەتاکانی سەدەی بیست لە باکووری کوردستان لە لایەن ڕووناکبیرانی کورد،خەباتی شێخ مەحموودی حەفید لە باشووری کوردستان،خەباتی شێخ سەعیدی پیران،شۆڕشی ئاگری یان ئارارات،شۆڕشی شێخ ڕەزای دێرسیمی لە باکوور،خەباتی یەکەمی مەلا مستەفای بارزانی لە نێوان ساڵەکانی ١٩٣٣ تاکوو ١٩٤٥، کۆمەڵەی ژێکاف و دامەزرانی کۆماری کوردستان لە سەردەستی پێشەوا قازی مۆحەمەد،خەباتی نوێی بارزانی لە دوای گەڕانەوەی لە سۆڤیەت لە نێوان ساڵەکانی ١٩٥٨ تاکوو ١٩٧٥ و هەروەها سەرهەڵدانەوەی خەباتی نوێی خەڵکی باشوور لە لایەن پارتی دێموکراتی کوردستان و یەکیەتی نیشتمانی کوردستان تاکوو ڕاپەڕینی بەشکۆی خەڵکی شارەکانی کوردستان لە ساڵی ١٩٩١ و دامەزرانی پەرلەمان و حکوومەتی هەرێمی کوردستان، هەر هەموویان لەسەر بناغەی شۆناسی نەتەوەیی و کەرامەتی نەتەوەیی و سەروەریی نیشتمانی بووە و بەرژەوەندیی نیشتمانی لە سەرووی هەموو داخوازەکانی ترەوە پێناسە کراوە و هەموو هەوڵی ناحەزانی کورد بۆ خەۆشدارکردنی ئامانجەکانی خەڵکی کوردستان لە لایەن خەباتگێرانی ڕاستەقینە پووچەڵ کراوەتەوە؛کەچی بە داخەوە ئێستا لە هەرێمی کوردستان دوای ئەو هەموو فیداکاری و قوربانیدانەدا کەسانێکی قۆرمیشکراو کە بە فیتەی ناحەزانی کورد لە بەغدا و دوڵەتانی دەورووبەر جووڵەیان پێی دەکرێ لە هەوڵی پیلاگێڕی و دابەزاندنی هەموو بەها نەتەوەییەکانی‌ خەڵکی کوردستانن و بەشێوەیێکی ئاشکرا بانگەشەی تێکدانی قەوارەی هەرێمی کوردستان دەکەن. ئەوەی ڕوون و ئاشکرایە ململانێ حێزبی و هەوڵدان بۆ دەستڕاگەیشتن بە دەسەڵات بە هیچ شێوەیێک شەرعیەتی بانگەشەی تێکدانی کیانی نەتەوەیی بە هیچ هێز و لایەنێک نادا و کۆمەڵگای مەدەنیی کوردستان،دیاسپۆڕای کوردی و خەڵکی سەرشەقامی باشووری کوردستان دەبێ بە شێوەیێکی ڕاشکاو وڵامی ناپاکانی نیشتمانیی بدەنەوە و ئەو پەیامە بە ڕوونی ئاراستەی هەموو لایەنێک بکرێ کە دابەزاندنی هێڵی سووری نیشتمانی وەک خیانەتی نەتەوەیی دێتە ئەژمار. مەحموود مۆبارەکشاهی  https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

واقیعت های میدان سرانجام پس از فراز و فرودهای متوالی و جنگی 39روزه، روسای جمهور ایلات متحده و ایران متن تفاهم نامه ای را امضا نمودند که مطابق با مفاد ٱن،دو طرف ماجرا هرکدام خود را پیروز میدان قلمداد می کنند. هرچند تفاهم پیش ٱمده ٱغاز تنفسی 60 روزه برای بازیگران درگیر می باشد؛ اما بعید به نظر می رسد مفاد مطروحه در تفاهم نامه دو صفحه ای فی مابین طرفین، بتواند به صلحی پایدار منجر گردد. خسارت های جانی و مالی گسترده ایران حداقل در دو جنگ اخیر و تحریمهای فلج کننده در دو دهه گذشته و همچنین بنیان ایدئولوژیک و سیاست های منطقه ای ایران در قبال ٱمریکا و اسرائیل در طول سالهای متمادی، با تنظیم تفاهم نامه ای لرزان،امکان زدودن دشمنی میان دو طرف در بازه زمانی نزدیک به نیم قرن را بعید می نماید. براساس واقعیت های میدانی، شواهدی دال بر تغییر استراتژی دونالد ترامپ مبنی بر عدول بنیادی از برنامه های دو دوره ریاست جمهوریش وجود ندارد. از منظر ترامپ خاورمیانه می بایستی بر منهج صلح دلخوا او تنش زدایی گردد و این موضوع مستلزم حل نهایی مسئله لبنان و فلسطین می باشد. از منظر جمهوری اسلامی‌، لبنان و حزب الله یکی از مهمترین تعلقات ژئوپولیتیکی ایران می باشد.به همین دلیل سرنوشت صلح خاورمیانه در گرو ماندگاری و بقای سیاسی حزب الله در ساختار قدرت در لبنان می باشد.ازسوی دیگر،اسرائیل به دنبال گسترش نوار امنیتی در عمق مرزهای کشورهای همجوار خصوصا لبنان است.تضاد منافع میان اسرائیل با ایران و حزب الله، دورنمای عملی پروژه صلح مد نظر ترامپ را با اما و اگرهای جدی مواجه می سازد.   محمود مبارکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

توافق با کدام فرمت ازفردای بە سرکارآمدن جمهوری اسلامی و اعلام شعار نە شرقی نە غربی،تقابل بالفعل میان ایالات متحدە آمریکا بە عنوان سکاندار بلوک غرب و حکومت اسلامی ایران صورت گرفت. از همان ابتدای استقرار جمهوری اسلامی، بنیان ایدئولوژیک حکومت بر رفض ٱمریکا و اسرائیل و چرخش سیاسی به سوی رقبای جهانی و منطقه ای ٱنها بوده است. هرچند جنگ سرد میان جمهوری اسلامی با ٱمریکا در دهه اول استقرار حکومت جدید درایران به جز دریک مقطع کوتاه هرگز وارد تقابل جدی نشد؛ اما استراتژی خاورمیانه ای ٱمریکا و حمایت جدی از کشور اسرائیل و دول عربی منطقه،فضای انفصال و گسل میان ایران و آمریکا را بسیار گسترده ساخت. ازمنظر کارگزاران جمهوری اسلامی بقای ایدئولوژیک نظام، منوط به توانمندسازی در زمینه بازداندگی نظامی است. هرچند آغاز فعالیت های هسته ای ایران بە سال 1353برمی گردد؛ اما با پایان جنگ هشت ساله،جمهوری اسلامی برنامه هسته ای خود را وارد فاز دیگری نمود. بعد از گزارش های ٱژانس بین المللی انرژی اتمی از تلاش جمهوری اسلامی برای غنی سازی غیرمتعارف اورانیوم و گسترش برنامه هسته ای، فعالیت های اتمی ایران در کانون توجه ٱمریکا،اسرائیل،اتحادیه اروپا و کشورهای عربی قرار گرفت. تحریمهای شدید ٱمریکا و سازمان ملل،بعد از روی کارٱمدن دونالد ترامپ در سال 2016 تا کنون، پیامدهای مختلف سیاسی و اقتصادی شدیدی متوجه ایران ساخت که اوج این بحران در وضعیت کنونی اقتصاد ایران برهمگان هویداست. حملات نیروهای حماس به اسرائیل در هفتم اکتبر 2023،زمینه درگیری مستقیم جمهوری اسلامی را در معادلات خاورمیانه فراهم ساخت؛ پیامد سیاست های منطقه ای جمهوری اسلامی بعد از حوادث هفتم اکتبر،با جنگ های 12 و 39 روزه در خرداد 1404 و اواخر 1404 و اوایل 1405 رقم خورد. فارغ از نتایج جنگ و یا پیروز و بازنده جنگ های اخیر، هرجنگی نهایتا به مذاکرات میان دو طرف کشیده خواهد شد. از منظر ایالات متحده، مذاکرات دو جانبه میان ٱنها و ایران، می بایستی بر محوریت سازوکار تعریف شده توسط کاخ سفید پیش برود.این ساز وکار در طرح های پیشنهادی ٱمریکا به روشنی از خلع ید ایران از برنامه اتمی و در مراحل بعدی خلع سلاح موشکی و عدم پشتیبانی از گروههای طرفدار جمهوری اسلامی حکایت دارد و در نهایت نیز‌ برپذیرش طرح ابراهیم و صلح خاورمیانه پرده بر می دارد. از منظر ٱمریکا، توافق بزرگ به معنای پیروزی ژئواستراتژیک ٱمریکا درمقابل سیاست های چین و روسیه در ایران تلقی می گردد. از جانبی دیگر، توافق مد نظر ٱمریکا، نقطه پایانی بر کد ژئوپولیتیک ایران در خاورمیانه می باشد و درصورتی که جمهوری اسلامی با شروط ٱمریکا موافقت نماید؛ از لحاظ استراتژیکی در برابر طرفداران داخلی و حامیان منطقه ای خود،دچار چالش جدی می گردد. در فرمت توافق مد نظر ترامپ، عقب نشینی جمهوری اسلامی از مواضع پیشین و پذیرش شروط ٱمریکا، پیروزی دولت او در مواجهه با یکی از پیچیده ترین مسائل‌ خاورمیانه را رقم خواهد زد و او را به عنوان معمار نظم نوین خاورمیانه برجسته خواهد ساخت. محمود مبارکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

داهاتووی هەرێمی کوردستان هەرێمی کوردستان بەرهەمی سەدساڵ خەباتی نەتەوەی کورد لە باشووری کوردستانە.ئەم هەرێمە بەرهەمی خوێنی هەزاران شەهیدی پێشمەرگە و خەڵکانی مەدەنییە؛خەڵکانێک کە لە بەرانبەر سڕینەوەی شۆناسی نەتەوەیی خۆیان، گیانی ئازیزیان فێدای بەرژەوەندییەکانی نەتەوەیی خەڵکی کوردستان کردووە. ڕاپەڕینی بەشکۆی خەڵکی باشووری کوردستان لە ساڵی 1991 بە پاڵپشتی هێزی پێشمەرگەی کوردستان،ئازادی هەموو قەڵەمڕەوی خاکی باشووری کوردستانی لێکەوتەوە. کۆڕەوی جەماوەریی خەڵکی ڕاپەڕیوی کوردستان و بڕیارنامەی مێژوویی 688نەتەوەیەکگرتوەکان و دانانی هێڵی دژەفڕینی 36دەرەجە،بۆ یەکەم جار لە مێژوو، هەڵبژاردن و پەرلەمانی کوردستانی بەرهەم هێنا. دوای 34ساڵ لە دامەزرانی حکوومەت و پەرلەمانی کوردستان، پیلانگیڕی دژ بە قەوارەی ئەو هەرێمە هێشتا کۆتایی نەهاتووە و ناحەزانی کورد لە بەغدا بە پاڵپشتی دوڵەتانی ناوچەیی لە هەوڵی لاوازکردنی بە تەواوەتی دەسەڵاتی کوردی لەو بەشەی کوردستان دان. ئەوەی بەبێ هیچ شەک و گۆمانێک لە خێراکردنی دەستێوەردانەکان و زەخت و گۆشار لەسەر قەوارەی هەرێمی کوردستان کاریگەریی جێدی هەیە؛ نەبوونی یەکڕیزی لە پێناو پاراستنی بەرژەوەندییەکانی نەتەوەیی خەڵکی کوردستان لە لایەن حێزب و پارتە دەسەڵاتدارەکانی ئەو هەرێمەیە. کاتێک قەوارەیێکی دەستووری نزیک بە دوو ساڵ لە هەڵبژاردنی ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان نەتوانێت چوارچێوەی حکوومەتی تازە ڕێکبخاتەوە؛ قەتعەن باشترین دەرفەت و سیگناڵ بۆ دەسەڵاتدارانی حکوومەتی ناوەندیی عێراق و هەروەها دوڵەتانی ناوچەیی پێکدەهێنێ کە لە دۆخێکی وەهادا بە یارگیری و هاندانی ئەو پارت و لایەنە کوردییەکانی دژی قەوارەی هەرێم لە ناوخۆی کوردستان، بانگەشەی پێچانەوەی حکوومەتی 34 ساڵەی کوردستان بکەن. داگیرکردنی کەرکووک و ناوچە کێشەلەسەرەکان لە دوای 16ئۆکتۆبری 2017، سیاسەتی نوێی تەعریب و لاوازکردنی دەسەڵاتی کوردی لە کەرکووک،لاوازکردنی پێگەی کورد لە بەغدا بە پێچەوانەی مادەدەستوورییەکانی یاسای بنەڕەتی عێراق،دابڕانی مووچە و بووجەی خەڵکی کوردستان لە ساڵی 2013 بەم لاوە بەشێوەیێکی پلان بۆداڕێژراو،هێرشی مووشکی و درۆنی بۆ سەر شارەکانی کوردستان و کێڵەگە نەوتی و گازییەکان،سنووردارکردنی بازرگانی لە نێوان هەولێر و بەغدا،هەوڵی جێدی بۆ دەسبەسەرداگرتنی خاڵەسنووریەکان و لاوازکردنی داهاتی ناوخۆیی حکوومەتی کوردستان و دەیان پیلانی تر، ئێرادەیەکی تێکدەرانە دژ بە قەوارەی هەرێمی کوردستان لە بەغدا بەدەستپێشخەری دوڵەتانی ناوچەیی نیشان دەدات. ئەوەی لە ئێستادا زۆر زۆر جێگای نێگەرانییە پلانی زۆر مەترسیدار دژ بە پێکهاتەی هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستانە. هێزی پێشمەرگەی کوردستان گەرەنتی مانەوە و بەردەوام بوونی قەوارەی هەرێمی کوردستانە؛هەرجۆرە پلانێک دژ بە پێکهاتەی پێشمەرگە، بێگۆمان قەوارەی هەرێم بەرۆ هەڵدێر دەبات و سیستێمی نیوەچڵی فێدراڵی لە ناو عێراق دەپێچێتەوە. کاراکردنەوەی بە زوویی پەرلەمانی کوردستان و پێکهێنانی کابینەی نوێی حکوومەتی هەرێم، ئۆرژانسی ترین هەنگاو بۆ پووچەڵکردنەوەی پیلانی مەترسیدار دژ بە قەوارەی هەرێمی کوردستانە.هەرهێز و لایەنێک لەم کات و ساتە هەستیارەدا دەستپێشخەری دڵسۆزانە و نیشتمانی بۆ کاراکردنەوەی پەرلەمان بکات؛ کوردستانی بوون و هەستی نیشتمانپەروەری خۆی بۆ کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان دەسەلمێنێ. دەسەڵاتدارانی بەغدا و دوڵەتانی ناوچەییش دەبێ ئەو ڕاستییە لەبەرچاو بگرن هەرجۆرە پیلانگێڕیێک دژبە قەواری هەرێمی کوردستان نەتەنیا حکوومەتی عێراق بەهێز ناکات؛بەڵکوو لە داهاتوویێکی نزیک پێکهاتەی لەرزۆکی حکوومەت و وڵاتی عێراق تووشی قەڵیشان و هەڵوشانەوە دەکات و نەمانی قەوارەی هەرێمی کوردستان شوێندانەریی جێدی و ڕاستەوخۆی بۆ سەر هەموو بەشەکانیتری کوردستان دەبێت. مەحموود مۆبارەکشاهی    https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

‍ سیاسەتی چەپکە گوڵ بە بۆنەی رۆژی زمانی دایکی فەەیدوون پەوازە - مەریوان, ئەندام ئەنستیتو زانست زاگروس هەموو زاراوە کوردییەکان میرات و کەلەپووری فەرهەنگی و مەعنەویی کوردن کە لە سەردەمی ئێمەدا بۆ مانەوە و زیندووراگرتنی، پێویستە بە شێوەی سەردەمیانە و دیموکراتیک لە گەلییدا مامەڵە بکرێت. ئێمەی کورد وەک گەلێکی گەورە و زیندوو سەرەڕای ئەوەیکە خاوەن هیچ مافێکی نەتەوەیی و فەرهەنگی نین بەڵام پێویستە لە ئاست زمانی کوردی و خەبات بۆ مانەوەی، سیاسەتێکی تۆکمە و مۆدێرن دابرێژین و بگرینەبەر. خوێندنەوەی نوێ بۆ دارشتنی پلان و سیاسەتی زمانی پێوەندی راستەوخۆی بە چوارچێوەی سیاسەتی گشتییەوە هەیە. لە وڵاتانی دیموکراتیک و فرە چەشن و فرە کلتووردا هەموو میرات و پاشماوە مێژوویی و دێرینەکان بە بایەخەوە مامەڵەی لە گەلدا دەکرێت و بۆ هەر هەموویان لە بەستێن و چوارچێوەگەلی زانستیدا وەکوو مۆزەخانەگەلی تایبەت، نۆژەنکردنەوەی ئاسەوارەکان، گەشەپێدانی زمان و کلتوورە کەمینەکان و... هەوڵی پاراستنیان دەدرێت. لە ئەمریکادا سیاسەتی پاراستن و نۆژەنکردنەوەی زمان و کلتووری کۆلۆنی و هۆزە ناشارژیارییەکان  کە رێژەیان ناچێتە هەزار کەس بەدی ئەکرێت و هەتا زمانەکەیان بڕ بکات خوێندن و خوێندەواری بەشێکە لە پرۆسەی ژیانی رۆشنبیری. لە کوردستان چەندین زاراوەی گەورە و بچووک هەیە کە بە تێکرای هەموویان جەستە و پەیکەرەی زمانی کوردی پێک دێنن. زاراوەکان، زمانی دایکی ئاخێوەرەکانن، بەڵام زمانی نەتەوەیی، زمانی کوردییە و لە ئاستی سەرەوە و ئاستی نێودەوڵەتییدا وەک یەک زمان دەناسرێین. ئێمەی کورد وەک لایەن و رێخراوەکان و تەنانەت وەک تاکەکەس، پێویستە سەبارەت بە زمانی دایکی و شێوازی گەشەپێدانی، سیاسەت و رێچکەیەکی سەردەمیانە و دیموکراتیک بگرینە پێش. سیاسەتی دیموکراتیک یانێ پلورالیزمی فەرهەنگی و گرتنە بەری سیاسەتی بوژانەوەی هەموو پێکهاتە زمانی، کلتووری و ئاینییەکان بە بێ هیچ جیاوازی و هەڵاواردنێک. ئەگەر دەرحەق بە  زاراوەیەکی کوردی کەمتەرخەمی و نادادپەروەری بکرێت لە راستییدا وەکوو ئەوە وایە ئەندامێکی لەشی ئەو زمانە گشتییە جەڵدە لێی بدات یا بە ئەنقەست ئیفلیج بکرێت. لە ئاست زاراوەکانی زمانی کوردیدا پێویستە لایەن و رێخراو و قەڵەم بەدەستان رەچاوی ئەو خاڵانە بکەن: ــ هەموو زاراوەیەک پێویستە لە بوارەکانی نووسیاری و فەرهەنگییەوە خاوەنی دەزگای پەروەردە و راهێنانی تایبەت بە خۆیان بن. ــ هەتا هەر ئاستێکی باڵا لە خوێندندا کە زاراوەکان هێز و کێشمان و دەرەتانیان هەیە پرۆسەی خوێندەواری ئازاد و پێویستە. ــ زاراوە کوردییەکان بۆ لێکهەڵپێکران و لێک نزیک بوونەوە لە یەکتر، دەتوانن هاوتەریب و هاوکات لە گەل خوێندنی زمانی دایکییدا زاراوە و تەنانەت زمانەکانی دیکەش بخوێنن. ــ دەزگای راگەیاندن و چاپەمەنی بۆ هەموو زاراوەکان رەچاو بکرێت و هەروەها سەبارەت بە ئارشیڤ، ئەنستیتۆ، مۆزەخانەی کلتووری و... ــ نووسەران، رۆشنبیران، سترانبێژان و... پارێزەر و گەشەپێدەری زاراوە و زمانی دایکی خۆیانن و بە شێوەی تاکەکەس و بەکۆمەڵ دەبێت بەردەوام لە چالاکیدا بن. زمانی کوردی کاتێک دەبێتە زمانێکی ستاندارد و پێوەر کە هەموو رەنگاورەنگییەکانی نێو قەوارە و جوغرافیای فەرهەنگی کوردستان، وەکوو یەک دەرەتانی گەشە و نەشەیان پێبدرێت. درووستکردنی زمانی پێوەر ئەوە نیە کە زاراوەیەکی سەرەکی هەڵبژێریت و لە کاناڵی دەزگای راهێنان و بارهێنانەوە بە سەر هەموو زاراوەکانی دیکەیدا بسەپێنیت و سیاسەتی سرینەوە و هەڵووشینی هەموو جیاوازییەکان بگریتە پێش. لە ئێراندا زاراوەی تارانی بێجگە لەوەیکە سیاسەتی سرینەوەی زمانە جیاوازەکانی ئێرانی گرتۆتە بەر، بەڵکوو سەبارەت بە زاراوەکانی دیکەی زمانی فارسی ئەو سیاسەتە رەچاو دەکات. سیاسەتی کوردی نابێت سیاسەتی سرینەوەی رەنگاورەنگییەکان بێت بەڵکوو گرتنەبەری سیاسەتی چەپکە گوڵ دەرحەق بە زاراوە و پێکهاتە جیاوازەکان باشترین و زانستیترین هەڵوێستە. سیاسەتی چەپکە گوڵ یانێ هەر گوڵێک بە پاراستنی رەنگ و بەرامە و جوانییە تایبەتەکانی خۆی، شکۆ و جوانی بداتە چەپکە گوڵ و هەمووان پێکەوە تابلۆیەکی جوان لە رەنگەکان لە نێو چەپکە گوڵدا بنەخشێنن. کاتێک سیاسەتی چەپکەگوڵ پێرەو بکرێت ئاخێوەری زاراوەکان لە کاتی قسەکردندا نەک هەست بە سووکایەتی، شەرم و ترس ناکەن بەڵکوو بە بێ ئەوەیکە بۆ فێربوونی زاراوەیەکیتر هیچ زەختێک بخەنە سەر خۆیان، بە شانازییەوە هەستە دەروونی و زمانەوانییەکانی خۆیان دەرئەبرن.  سەرئەنجامی باسەکە ئەوەیە کە پێش دەسپێکی هەر چالاکی و پرۆژەیەک پێشوەختە پێویستە بە تیوەر و بیرۆکە، رێچکەی چالاکییەکان دیاری بکرێت و بە زانستەوە مامەڵە لە گەل کاروبارەکان بکرێت. سیاسەتی زمانی یەکێک لەو سیاسەتانەیە کە بێجگە لە پاراستنی زمان دەبێتە کۆڵەکەیەک بۆ سەقامگیری و گەشەی  دیموکراسی. @zanist2021

یەکڕیزی و سەروەریی نیشتمانی ئەوەی ڕوون و ئاشکرایە یەکڕیزی و یەکدەنگی لە هەموو ئەکتێکی کۆمەڵایەتی کە بەرژەوەندیی هاوبەش و گشتی تێدا پێناسە دەکرێ؛ ڕەمز و هێمای دەستڕاگەیشتن بە ئامانج و دابەزاندنی تێچووی هەمجۆرە. هەبوونی یەکڕیزی لە زۆربەی چالاکییه گشتییەکان وەک وزەی پێویست ڕەنگدانەوەی هەیە و ئەگەر بنەماڵە، تاقم،دەستە،حێزب،سەندیکا و لە ئاستێکی بەرزدا" نەتەوە" خاوەنی پرێنسیبی یەکڕیزی و یەکدەنگی ببن، بێ گۆمان بە نزمترین تێچوو، ئامانجەکانیان دەپێکنن. یەکڕیزی نیشتمانی بۆ نەتەوە بێ دۆڵەتەکان لە ئاستی نێوخۆیی‌ و دەرەکی،زامنی سەرکەوتن و گەیشتن بە مافه زۆتکراوەکانیانە. خوێندنەوەی قووڵی ڕووداوەکان،ڕوانگەی سیستێماتێکی،جەریانناسی سیاسی، پێناسەی ورد و هەڵسەنگاندنی بەرژەوەندیی ئەکتەرە ناوچەیی و جیهانییەکان،واقێعی سیاسی و هەڵکەوتی جۆگرافیایی وژێئۆپولێتیکی بەکۆمەڵە هۆکارێکی کاریگەر هەژماردەکرێن کە لە ئاست چارەنووس و ڕۆتی خەباتی نەتەوە بێ دۆڵەتەکان کاریگەریی جێدیان دەبێ؛بەڵام ئەوەی کە دەتوانێ هەموو ئەو هۆکارانە لە پێناو سەرخستنی دۆزی ڕەوای نەتەوەیێکی بێ دۆڵەت مۆهەندێسی بکات و کاریگەریی ئەم هۆکارانە کەم یا زۆر بکات، یەکڕیزی و یەکدەنگی نیشتمانی خەڵک و هێزەکاریگەرەکانی گۆڕەپانی خەباتی یەک نەتەوەیە. بورهان یاسین لێکۆڵەر وشارەزای سیاسی باشووری کوردستان دەڵێ: " کاتێک شەڕی براکۆژی لە ساڵی 1994 لە نێوان پارتی و یەکیەتی دەستی پێکرد وەزیری دەرەوەی بریتانیا نامەیێکی تۆند بۆ مەسعوود بارزانی و جەلال تاڵەبانی دەنێرە و ئەو شەڕە وەک"شەڕی ئەحمەقانە" وەسف دەکات و دەڵێ زۆر گەمژانەیه کە وابیر بکرێتەوە کە ئێمە وەک حکوومەتی بریتانیا باج لە خەڵکی خۆمان وەربگرین‌ و خەرجی هێزی ئاسمانی خۆمان بیکەین و ئێوە لە دژمنانتان لە ئاسمانەوە بپارێزین‌ بەڵام ئێوە لە سەر زەوی پێکەوە شەڕ بکەن." مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

منهج ترامپ سیاست دولت دونالد ترامپ در دوره جدید سیادتش بر ایالات متحده ٱمریکا، بازگرداندن اقتدار بدون چون و چرا در راستای عملیاتی سازی "کد ژئوپولیتیک"ی ٱن کشور در سطوح مختلف می باشد. ایالات متحده ٱمریکا تنها کشور در جهان می باشد که در سه سطح ملی،منطقه ای و جهانی دارای کد ژئوپولیتیکی می باشد. در یک تعریف ساده کد ژئوپولیتیکی، تبیین منافع و دستاوردهای سیاسی و اقتصادی هر کشور خارج از مرزهای سیاسی اش می باشد که از طریق دستگاه دیپلوماسی فرمولیزه و از راههای گوناگون عملیاتی می گردد. دولت دونالد ترامپ با مشی ملی گرایی جدید در سطح داخلی با هرگونه صدایی که منافع سیاسی و اقتصادی ایالات متحده را تهدید نماید به تقابل برمی خیزد و با عملیاتی نمودن سیاست های جدید در حوزه ی قاره ٱمریکا، به تامین حداکثری منافع خود در سطح منطقه ای می پردازد. در سطح جهانی و ژئواستراتژیک،تقابل جدی با روسیه و چین از الویت های کد ژئوپولیتیکی جهانی ٱن کشور بشمار می رود در همین راستا،کشورهایی کە در میدان تقابل کد ژئوپولیتکی جهانی ٱمریکا قرار می گیرند می بایستی موضع خود را شفاف بیان کنند که ٱیا در مسیر سیاست های جهانی ٱمریکا همسو یا مخالف می باشند؟ جمهوری اسلامی بصورت مشخص بعد از پایان جنگ با عراق به عنوان همپیمان استراتژیک روسیه در ٱمده است و در چند سال گذشته نیز با چرخش جدی دولت ایران به شرق،چین به عنوان متحد بالقوه در تقابل با رفتار هژمونیک ایالات متحده در کانون سیاست خارجی جمهوری اسلامی واقع شده است. تقابل جدی جمهوری اسلامی با ایالات متحده از زمان روی کارٱمدن در سال 1979، سیاست حذف اسرائیل از روی نقشه جهان و سیاست های خاورمیانه ای و اسلامی ایران در سالهای گذشته،بازل تقابل جدی جمهوری اسلامی با ایالات متحده ٱمریکا را تکمیل نموده است. در دکترین جدید ٱمریکا، تقابل با کشورهای ناهمسو، تحمیل صلح(تسلیم اجباری) از طریق قدرت نمایی همه جانبه می باشد. همانطور که بارها دونالد ترامپ در سخنان خود گوشزد نموده است صلح مدنظر خود را از طریق مذاکره و گفتگو و با مکانیسم قدرت نمایی بر رقبای خود تحمیل می نماید. در ارتباط با دور جدید مذاکرات میان تیم جمهوری اسلامی و ٱمریکا در عمان نیز ،اظهارات بی پرده ترامپ بعد از پایان مذاکرات، گویای مطالبات دولت ٱمریکا بر منهج اعلامی رئیس جمهور ایالات متحده می باشد. محمود مبارکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

زۆربەداخەوە بە پێی ئەو ڕێکەوتننامەیە کە لەنێوان ئەبوومۆحەمەد جۆلانی و مەزڵووم عەبدی واژۆکراوە؛ کورد لە ڕۆژئاوای کوردستان لە بواری نەتەوەیی و قەلەمڕەویی دەستکەوتێکی ئەوتۆی نیە. هەموودام و دزگاکانی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر تێکەڵ بە سیستێمی حۆکمڕانی دەسەڵاتی ناوەندیی دەبنەوە و هێزەکانی هەسەدەش بە پێی قوناخ دەبێ تێکەڵی سپای عەرەبی سووریە ببنەوە. پرسیاری سەرەکی ئەوەیە ئەو هەموو شەهیدە لە ڕۆژئاوای کوردستان گیانی ئازیزیان لە پێناوی چی بەخت کردووە؟

دۆکتوربەرهەم ئەحمەد ساڵح وئەزموونی ڕۆژئاوای کوردستان دکتور بەرهەم ساڵح ماوەیێک لەمەوپێش وەک سەرۆکی کۆمیساریای پەنابەرانی نەتەوەیەکگرتووەکان دەستنیشان کرا. هاوکات بوونی دەستبەکاربوونی جەنابی دکتور بەرهەم لەگەڵ ڕووداوەکانی ڕۆژئاوای کوردستان ئەرک و بەرپرسیارییەتی جەنابیان وەک کوردێک زەق و بەرچاو دەکاتەوە. بیرۆکەی ناوەند خوازی موحەمەد جۆلانی و دارودەستەی تەحریرالشام کە ئێستا لە سێبەری لۆتف و مەرحەمەتی ئامریکا و سڕوسۆدای ژێربەژێر لەگەڵ ئێسرائیل، خۆیان لە جل وبەرگی دۆڵەتی ناوەندی و حکوومەتی یاسا لەسەر کۆرسی دەسەڵات دەبینەوە؛ بەپێچەوانەی هەموو بەها ئێنسانییەکان و لە ژێرناوی داسەپاندنی سەروەریی نیشتمانی هێرشێکی دڕندانەیان بۆ ڕۆژئاوای کوردستان دەسپێکردووە. ئەوەی ڕاستی بێ وڵاتانی عێراق،سووریە و لوبنان بەرهەمی ڕێکەوتننامەکانن و ئەگەر دەسەڵات و کاریگەری ئەکتەرە ناوچەیی و جەهانییەکان نەبێ، ئەم جۆرە وڵاتانە لە ڕێڕەوێکی سرۆشتی و لەسەر ئەساسی "هۆکارەکانی بوونی دوڵەت" توانای مانەوە و درێژەی کیانی سیاسییان نامێنێ. کورد لە هەموو بەشەکانی کوردستان و بە تایبەت وڵاتی سووریە و عێراق قۆربانی مۆعادێلاتی ژێئوپولێتیکی بووتەوە و لەم ڕێگەیەدا بەرژەوەندیی وڵاتان زۆر جار بە دژی ئامانجی نەتەوەیی خەڵکی کوردستان شکاوەتەوە. ئەگەر ئاورێک لە خەباتی نەتەوایەتی گەلی کورد لە هەموو بەشەکانی کوردستان بدەینەوە بە ڕوونی فێڵ و تەڵەکەی دژبەرانی ئەم نەتەوەیە،ڕێڕەوی خەباتی مافخوازانەی خەڵکی کوردستانی تووشی نسکۆ و داڕمان کردوەتەوە و لەم ڕێگەیەدا بە هەزاران کەس گیانیان لە دەستداوە و کۆمەڵێکی زۆرتریش تووشی ئاوارەیی و ماڵوێرانی بوونەتەوە. خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان هەر لە سەرەتای دەستبەکاربوونی حکوومەتی نوێی سووریە بە دەیان جار تووشی کۆچبەری و ڕاگواستن بوونەتەوە و بە شێوەیێکی کردەیی سیاسەتی "تەعریب و تەرحیل" لە ڕۆژئاوای کوردستان تاقی کراوەتەوە. سیاسەتی تەعریب و تەرحیلی ڕژیمەکانی حافێز ئەسەد و بەشار ئەسەد، جۆگرافیای ڕۆژئاوای کوردستانی بە چەند بەش دابەشکردووە و یەکیەتی خاکی ئەو بەشەی کوردستانی تێکداوە. پەلامارەکانی چەتەکانی داعێش بۆ سەر کۆبانێ، عەفرێن، گرێ سپی و سرێکانی لە نێوان ساڵەکانی 2013 بۆ 2014، بەرخۆدانی بێ وێنەی خەڵکی کوردستانی لێکەوتەوە و سەری کڕنۆشی هەموو جیهانی لە بەرانبەر خۆڕاگری و نەبەزینی شەڕڤانە کوردەکان نواندەوە. هەرچەندە خۆڕاگری هێزەکانی کوردستان زۆر جار پلان و پیلانی حکوومەتی ناوەندیی سووریە و چەتەکانی سەر بە حکوومەتی تۆرکیەی پووچەڵ کردوەتەوە؛ بەڵام تێچووی خەباتی مافخوازانەی نەتەوەی کورد نەهامەتی و ماڵوێرانی لێی کەوتوەتەوە. کۆچبەربوونی بە کۆمەڵی خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان لە سەردەمی داعێش و هێرێشەکانی ئەم دوایەی دەسەڵاتی موحەمەد جۆلانی، دەیان هەزار ئاوارە و کۆچبەری لێی کەوتەوەتەوە. دۆخی مەترسیداری شاری کۆبانێ کە لە هەموو لایەکەوە لە ژێر گەمارۆی سەختی سپای عەرەبی سووری و چاودێری تۆندی دوڵەتی تۆرکیە بووتەوە؛ هەنگاوی جێدی ناوەندە نێونەتەوەییەکان و یەک لەوان کۆمیسیۆنی پەنابەرانی ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتوەکان دەخوازێت. ئێستا کە جەنابی دکتور بەرهەم ساڵح سەرۆکی ئەو ڕێکخراوەییە هەم وەک ئەرکێکی ئێنسانی و ڕێکخروەیی و هەم وەک کوردێک کە ئەزموونی ژیانی لە نێو کوردستان هەیە، دەبێ بە جێد لەسەر ئەم دۆخە نالەبارە بێتە سەر هێڵ و هەموو توانای خۆی بۆ کردنەوەی ڕێڕەوی ئارام بۆ گەیاندنی خزمەتگۆزاری بە پەلە بۆ شاری کۆبانێ بخاتە گەڕ و بەر بە کارەساتێکی مرۆیی لە ڕۆژئاوای کوردستان بگرێت. ئەزموونی ڕۆژئاوای کوردستان و گەراندنەوەی ئارامی و ئاسایش بۆ خەڵکانی لێقۆماو و کۆچبەر، ڕۆڵ و کاریگەری جەنابی دوکتور بەرهەم ساڵح وەک سەرۆکی ڕێکخراوی پەنابەران لە بەر چاوی خەڵکی هەموو بەشەکانی کوردستان زۆر بە ڕوونی زەق دەکاتەوە. مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

ئاکامی مادۆرۆ نیکۆلاس مادۆرۆ سەرۆکی وڵاتی وێنۆزۆئێلا  کەمتەر لە 12 ساعەت لە عەمەلیاتی ئامریکا بۆ وڵاتەکەی دەسبەسەرکراو و بە شێوەیێکی زۆر زۆر سەرشۆڕانە گوێزرایەوە بۆ وڵاتێک کە بە دژمنی ئایدۆلۆژیک و ئێمپریالیستی دەیزانی. مادۆرۆ هەروەک دیکتاتۆرەکانی تر وەک سەدام و قەزافی جلی نێزامی لەبەردەکرت و زۆر لوت بەرزانە بە سەر خەڵکی وەزاڵە هاتووی وڵاتەکەی دەیقێڕاند و هەرجۆرە ناڕەزایەتێکی خەڵکی وەک نەخشەی دژمن و فێل و تەڵەکەی نەیار لەقەڵەمدەدا. ڕژیمی دژە دێموکراتیکی هۆگۆچاویس و مادۆرۆ لە تەمەنی دەسەڵاتداریەتییاندا ئابووری وڵاتی وێنۆزۆئێلایان بەرۆ ڕووخانی یەکجارەکی برد و دراوی ئەو وڵاتە لە ئاستی جیهانی وەک کەم بایخترین دراو ناسرا. ئازادی و دێموکراسی قوربانی بانگەشەی ئایدئۆلۆژیکی کۆمۆنیستی کرا و بەشێکی زۆری خەڵکی وڵاتەکەیان دەربەدەر و پەڕیوەی وڵاتانی تر بوون. ڕووخانی دەسەڵاتی مادۆرۆ لە ماوە چەند کاتژمێرێک نیشانیدا دیکتاتۆرەکان زەبر و زەنگیان تەنیا لەبەرانبەر خەڵکی بێ دەسەڵاتی خۆیان کاریگەریی هەیە و لە بەرانبەری هێزی دەرەکی توانای هیچ جۆرە بەرەنگاریێکیان نامێنێ. هۆکاری ئەساسی کە ئەم ڕژیمانە سەرەڕای ئەو هەموو بودجە و پارەیە کە بۆ هێزی نێزامی و سەرکۆتەرکەریان تەرخان دەکەن بەڵام توانای بەرەنگاربوونەوەیێکی کۆرت ماوەییان لە دژی هێزی دەرکی نیە؛ لە دەستدانی مەشرووعیەت خەڵکی و سیاسەتی داپڵۆسینی ناوخۆییە. ئەگەر دەسەڵاتێک خاوەنی مەشروعیەت و پێگەی خەڵکی ببێ بە بێ هیچ شەک و گۆمانێک هیچ هێزێکی دەرەکی  توانای دەستێوەردانی نابێ و لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو وڵاتە سڵ دەکاتەوە؛بەڵام کاتێک مەشرووعیەتت نەما لە 20ڕۆژ یا 12 کاتژمێر، دەسەڵاتی کارتۆنیت تەفر و توونا دەبێ. مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

ساڵی نوێی زایینی و دوورە دیمەنی کوردستان ساڵی 2025زایینی لە دۆخێکی تایبەت تێپەڕی و ساڵی 2026 لە کەش و هەوایێکی سارد وسڕ دەستی پێکرد. دەستپێکی ساڵی نوێی زایینی لە هەموو خەڵکی کوردستان پیرۆزبایی دەکەم و هیوادارم ساڵی نوێی زایینی، ساڵی وەدیهاتنی ئامانجە لە مێژینەکانی نەتەوەی کورد لە کوردستان بێت. ساڵی نوێی زایینی لە کاتێک دەستپێدەکات کە دوو بەشی باشوور و ڕۆژئاوای کوردستان خاوەنی نیمچە سەروەریێکی نیشتمانین و خەڵکی ئەو دووبەشەی کوردستان سەرەڕای هەموو کۆسپ و لەمپەڕەکان لە دۆخێکی ئازاد بەرۆ ئاسۆیێکی ڕوون هەنگاو هەڵدەگرن و هیوای دۆخێکی سەقامگیر و پڕ لەگەشەی سیاسی،ئەمنی،ئابووری و فەرهەنگیی بۆ ئەو دوو بەشەی کوردستان بەدی دەکرێ. ئەگەر لە ساڵی نوێی زایینی کێشەی کورد لە باکووری کوردستان بە شێوازێکی ئاشتیانە بەرۆ چارەسەری بڕوات و دوڵەتی تورکیە بە دانپێدانان بە کێشەی کورد و دابینکردنی مافی نەتەوەیی کوردی باکوور هەنگاوی کردەیی هەڵبگرێت؛ کرانەوەیێکی بێ وێنەی ژێئوپولێتیکی لە بەر دەم چارەسەریی کێشەی کورد لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوین دەکرێتەوە. دوڵەتی تۆرکیە لە ساڵی 1923بەم لاوە بە سەرەکیترین دژمنی نەتەوەیی خەڵکی کوردستان لە هەموو پارچەکان دێتەئەژمار و ڕۆڵێکی کارای لە پووچەڵکردنەوەی هەموو ئەو هەوڵانەی گێڕاوە کە لە پارچەکانی تری کوردستان بۆ چارەسەری ئاشتیانەی کێشەی کورد لە ئارادابووە.   بێ گۆمان چارەسەری کێشەی‌ کورد لە باکووری کوردستان، ڕۆڵی تێکدەرانەی دوڵەتی تورکیە لە باشوور و ڕۆژئاوای کوردستان بە زۆری کەم دەکاتەوە و شوێندانەری ڕاستەوخۆی لە سەر کێشەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەبێ. مەحموود مۆبارەکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

بەرنامەی "پەنجەمۆر" و پێوەری باش و ناباش بۆ ماوەی‌ چەند ساڵێکە بەرنامەیێک لە تەلەوێزیۆنی‌ ئاسمانی ڕووداو لە ژێر ناوی "پەنجە مۆر" بڵاو دەکرێتەوە کە لەو بەرنامەیەدا پێشکەشکار لە کەسایەتیە جۆراجۆرەکانی بەئەزموونی سیاسی کوردستان، بۆ شرۆڤە و لێکدانەوەی ڕووداوەکانی سەردەمی نوێی دەعوەت دەکات. لەو پڕوگرامانەدا کەسایەتی میوان بە پێی‌ ئەزموونی سیاسی خۆی، باس لە سەر حێزب یان کەسایەتێکی تایبەت  دەکات. زۆر جار دەبینرێ ئەو کەسانەی بە جۆرێک لایەنگری و خۆشەویستیان بۆ کەسایەتی و یا حێزب و جووڵانەوەیێکی تایبەت هەیە لە دەربڕینی بۆچوون و کامێنتەکانیان، بە شێوازێکی نەشیاو و پڕ لە بێ ڕێزی،میوانی بەرنامەکە دەدەنە بەرهێرش و توانج و ڕێگای ڕەخنە و لێکدانەوەی ئازادانەی ڕووداوەکان بەرۆ داخران دەبن و پێیان وایە بڕێک کەس‌ و لایەن خاوەنی قۆدسیەت و پیرۆزیەکن کە نابێ بە هیچ جۆرێک ژیانی سیاسیان لە ژێر چاودێری تیژبینی ڕەخنەگەران ئاشکرا بێت و هەمیشە دەبێ سێبەرێکی بەهێز‌ بەسەر‌ ژیانیان زاڵ بێت و نابێ ڕاستییەکانی ژیانی سیاسیان ڕوون بکرێتەوە. ئەوەی‌ ڕاستی بێ هیچکەس‌ و لایەنێک دوور لە هەڵە نیە و ئێمکانی ئەوە  نیە کەس‌ یان لایەنێک لە ڕێڕەوی خەبات و تێکۆشانی سیاسی و کۆمەڵایەتی خۆیدا تووشی‌ لێکترازان و هەڵە نەبێت؛ بەڵام خاڵی ئەساسی و گرینگ ئەوەیە ئایا کەس یان لایەنی سیاسی لە داڕشتنی ئامانج و پلاتفۆرمی سیاسی و حێزبی خۆیدا دوورە دیمەنی  بەرژەوەندیی نەتەوەیی خەڵکی کوردستانی ڕەچاوکردووە؟ ئایا لە بەرانبەر نەیار و ناحەز،بەرژەوەندیی نەتەوەیی خەڵکی کوردستانی لە سەرووی بیر و باوەری تاقم و دەستە و مەرامی ئیدۆلۆژیکی خۆی داناوە؟ وڵامدانەوە بەم پرسیارانە زۆر ئاسانە و ئەگەر سەیرێک لە ڕێڕەوی تێکۆشانی حێزب و لایەنە سیاسیەکانی‌ کوردستان بکرێت بە ڕوونی دیار و ئاشکرایە کام هێز و لایەن پارێزەری سێمبۆل و ئایکۆنە نەتەوەیی و بەرژەوەندییەکانی کوردستان بووە و کام  هێز و لایەن بەرژەوەندیی خەڵکی کوردستانی قۆربانی مەرامی ئایدۆلۆژیک کردووە. لە ئێستای هەموو جۆگرافیای سیاسی کوردستان، گرینگترین داخوازی خەڵک پاراستن و دابین کردنی بەرژەوەندیی نەتەوەیی و هەوڵدان بۆ پراکتیزە کردنی ڕێکارەکانی دەستڕاگەیشتن بە ئامانجە بەرزەکانی سەد ساڵ لە خەباتی ئەم نەتەوەیە؛ هەربۆیە مەرامی سیاسی و پلاتفۆرمی هێز و لایەنەکان لەسەر گۆڕەپانی سیاسی ئەم وڵاتە، وەک هێما و پێوەری هەڵسەنگاندن بۆ جیاکردنەوەی هێزە "باش" و "ناباشە" کانی کوردستانە. ڕەنگە لە ڕابردوو هێز و لایەن یان کەسایەتێک بە هۆی خراب تێگەیشتن و یان فێڵ و تەڵەکەی نەیار‌ و ناحەزی کوردستان تووشی هەڵەی ئێستراتێژیک لە داڕشتنی پلاتفۆرمی سیاسی خۆی بووبێ؛ بەڵام لە ئێستای کوردستاندا، دووپاتکردنەوەی هەڵە و داڕشتنی نەخشە ڕێگای چۆت و لار بۆ خەڵکی کوردستان و پەروەردەکردنی ئەندام و لایەنگری دۆگم و مێشک خەسیڤ، نەتەنیا هیچ جۆرە خزمەتێک بە کوردستان ناکات بەڵکوو لە داهاتوودا دەبنە هۆی دووبەرەکی و قەڵیشاندنی ڕێزەکانی خەڵکی کوردستان بۆ دەستڕاگەیشتن بە ئامانجەکانیان. مەحموود مۆبارەکشاهی     https://t.me/drmahmoodmobarakshahi

تمجید دیکتاتور در طی سالهای 1987 و خصوصا 1988م، به فرمان مستقیم دیکتاتور خون ٱشام عراق صدام حسین و تفویض اختیار تام به پسر عم خود علی حسن المجید مشهور به علی شیمیایی، سیاستی وحشتناک و ضد بشری تحت عنوان انفال در بخش اعظم اقلیم کوردستان فعلی صورت گرفت که در طی ٱن بیش از ١٨٢ هزار انسان بیگناه تنها و تنها به جرم کورد بودن کشته و زنده به گور شدند.این جنایات ضد بشری زیر لوای یکی از سوره های قرٱن صورت گرفت درحالی که جنایتکاران ضد کورد حاکم بر عراق به خوبی از اخلاص کوردها به اسلام ٱگاه بودند. هدف از این نوشتار کوتاه، بررسی‌ و واکاوی عملیات ضد انسانی انفال نیست بلکه اشاره به سخنانی است که یکی از افسران بلندپایه رژیم بعثی در حضور صدام حسین جنایت هولناک خود را بازگو کرده است. در جانی بودن صدام حسین و سیستم بعثی اش شک نیست اما درد جانکاه، پیشاهنگ بودن تعدادی از مزدوران کورد بعنوان چشم و گوش رژیم جهنمی صدام بود که در ازای مطاع ناچیزی از مال دنیا در کمال قساوت هموطنان خود را به جوخه های اعدام و گورهای دستجمعی سپردند. حال که 34 سال از ٱزادی کوردستان و برپایی حکومت منطقه ای ٱن می گذرد؛ افرادی ناٱگاه تحت تاثیر همان خائنانی‌ که با بزرگواری‌ جبهه کوردستانی مشمول‌ عفو قرار گرفتند؛ به تمجید دیکتاتور معدوم عراق می پردازند در صورتی که هر انسان با وجدانی‌ با خواندن خاطره ٱن افسر جنایتکار، چیزی جز نفرین‌ و لعنت عاید صدام و سیستم جنایتکارش نخواهد نمود. سرورم..... پس از ٱنکه شهرها و شهرک ها و روستاهای منطقه را با خاک یکسان کردیم، جاسوسان ما را با خبر کردند که روستایی کوچک باقی مانده است.نیروها را ٱنجا بردم و دیدم روستا را تخلیه وحتی اثری از حیواناتشان هم نبود.خانه ها را یکی پس از‌ دیگری گشتم بلکه موجود زنده ای یافته و دق دلی ام را سرش خالی کنم.اثری از کسی نبود.خانه ای کوچک گوشه ی روستا بود که وقتی‌ به ٱن خانه نزدیک شدم سر و صدای کودکی به گوش می رسید، وقتی‌ وارد خانه شدم طفلی شیرخوار را در گهواره ای دیدم که با دیدن من چشمان درخشانش را باز کرد و خندید، ٱن لحظه کودک خودم را به خاطر ٱوردم.اما کمی بعد که فرمایشات روای شما را به یاد ٱوردم به خودم گفتم فرزند من کجا و فرزند این نژاد حرامی‌ کجا؟! لوله ی تفنگم را در دهانش گذاشتم ، وقتی دقت کردم دیدم لوله ی تفنگ را می مکد، پیدا بود که خیلی‌ گرسنه است و فکر می کند شیر مادرش را می خورد.کمی منتظر ماندم و دیدم که کودک با شادی لوله ی تفنگ را می مکد و در نگاه چشمان درخشانش تشکر و قدردانی پیداست.ابتدا گفتم بهتر است کودک را نکشم چون خودش از گرسنگی می میرد.انگار شیطان مرا را تحریک می کرد تا ٱن کودک را نکشم و از‌ دستورات روای شما سر پیچی کنم اما سریعا شیطان را لعنت کردم و چشمانم را بستم و مغز کودک را متلاشی کردم. خاطره ی افسر جنایتکار رژیم بعث برگرفته از کتاب مسافران مرگ تحقیق و پژوهش عارف قربانی.ترجمه ی مرتضی مرادی(ئارما).جلد سوم.کرمانشاه،مهتاب غرب،١٣٩٧. محمود مبارکشاهی https://t.me/drmahmoodmobarakshahi