مجله علمی پرتو

💫اثر هنری آدولف والمی با اقتباس از بارش شهابی شدیدی در ۱۲ نوامبر سال ۱۸۳۳ که در آمریکای شمالی قابل مشاهده بود و در جریان آن حدود صد هزار شهاب در یک ساعت از آسمان عبور می‌کرد، از این رو به آن لقب طوفان شهابی دادند. 🆔 @partoomagazine

🔹طی برنامه‌ای کنترل‌شده، چند کَنه به مدت ۲۷ سال در یک آزمایشگاه زندگی کردند که ۸ سال آن را کاملا بدون مصرف غذا سپری کردند! جالب‌تر اینکه در پایان سال هشتم مادهای این گونه با دریافت اولین وعده غذایی تولیدمثل غیرجنس انجام دادند. 🆔 @partoomagazine 🔹کنه‌ها حدودا ۱۰۰ میلیون سال است روی کره زمین وجود دارند! کنه‌ها جانورانی انگلی هستند که به خاطر توانایی خود برای زنده ماندن در دوره‌های طولانی حتی تا چند سال بدون غذا، شهرت دارند. 🔹در مورد مذکور یک دانشیار علوم زیستی، به نام جولیان شپرد در سال ۱۹۷۶ چند کنه‌ی خاص مربوط به شرق آفریقا موسوم به آرگاس برومپتی را به عنوان هدیه دریافت کرد و تصمیم گرفت توانایی زنده ماندن و تولیدمثل آن‌ها را در شرایط متعادل بررسی کند‌. 🔹این نوع کنه برخلاف اکثر کنه‌ها که لایه‌‌ی سختی در پوست خود دارند، دارای پوست چرم و نرمیست و همانند اغلب کنه‌ها متابولیسم بسیار آهسته‌ای دارد. در این مورد شپرد پس از سال ۱۹۸۴ که دیگر منبع تغذیه مناسبی برای کنه‌هایش نداشت تصمیم گرفت تحمل آن‌ها در حالت بی‌غذا را سنجش کند‌. 🔹در این شرایط ابتدا نرها مردند و آخرین نر که نر اصلی بود در پایان سال چهارم مرد اما ماده‌ها تا چهار سال دیگر (در مجموع ۸ سال) به زندگی ادامه دادند و جالب اینکه وقتی پس از این مدت به آن‌ها غذا داده شد، یکی از ماده‌ها تولیدمثل غیرجنسی انجام داد و نشان داد که این نوع کنه‌ در حفظ اسپرم زنده هم رکورد دارد. 🆔 @partoomagazine مطالعه بیشتر: https://www.binghamton.edu/news/story/3485/ticks-survive-for-27-years-in-entomologists-lab

🔹شاخ شیطان وقتی پدیده‌ی خورشیدگرفتگی هنگام طلوع خورشید رخ میده تصاویر در ماه دسامبر سال ۲۰۱۹ توسط عکاسی به نام الیاس چاسیوتیس در خلیج فارس ثبت شده 🆔 @partoomagazine

🔹طی یک پژوهش محققان متوجه شدن که زهر زنبور عسل میتونه طی ۶۰ دقیقه سلول‌های سرطان سینه را به طور کامل نابود کند درحالی که به سلول‌های سالم و طبیعی کاری ندارد. 🆔 @partoomagazine 🔹مولکولی در زهر زنبور عسل که این اثر را داشته، ملیتین است(همان پتیدی که درد ناشی از نیش زنبور را ایجاد می‌کند). ملیتین همانند یک مته کوچک عمل می‌کند و سوراخ‌هایی را در غشای بیرونی سلول‌های سرطانی ایجاد می‌کند و در عرض ۲۰ دقیقه، حتی سیگنال‌های شیمیایی که سلول‌های سرطانی برای ادامه رشد و تقسیم به آن‌ها متکی هستند را خاموش می‌کند! 🔹البته این سلول‌ها در ظروف آزمایشگاهی بودن، نه در مورد مستقیم انسانی. از این رو دانشمندان ملیتین را با یک داروی شیمی‌درمانی ترکیب کردن که اثرات قابل توجهی در از بین بردن سرطان در موش‌ها داشته اما هنوز تا کارایی در نمونه‌های انسانی جای بررسی و تحقیق بیشتری دارد. 🆔 @partoomagazine مطالعه بیشتر: https://perkins.org.au/honeybee-venom-kills-breast-cancer-cells/

🔹تصویر میکروسکوپ الکترونی از نگلریا فاولری معروف به آمیب مغزخوار! این آمیب وقتی به بینی نفوذ کند در امتداد عصب بویایی حرکت کرده و می‌تواند با ایجاد عفونتی نادر، بافت مغز را تخریب کند و در حدود یک هفته فرد را به کام مرگ بکشد! این آمیب اکثرا در آب‌های گرم آلوده وجود دارد و بیشترین مورد ابتلا به آن در هند شناسایی شده. 🆔 @partoomagazine

🔹این قارچ معروف به Lanmaoa asiatica که در بخش‌هایی از چین، هند و فیلیپین غذای محبوبیست وقتی ناپخته خورده می‌شود سبب می‌شود تا ۹۶ درصد مصرف‌کنندگان، به طور مشابه در توهمات خود صدها یا هزاران موجود انسان‌‌مانند کوتوله‌ را در قالب اِلف‌های کوچک، دلقک‌ها یا سربازانی با لباس رنگارنگ، ببینند(معروف به توهمات لیلیپوتی)! عجیب‌تر اینکه محققان متوجه شده‌اند که این قارچ فاقد ژن‌های سازنده‌ی سیلوسایبین یا سایر روان‌گردان‌های شناخته‌شده است، گویا نوعی ماده شیمیایی ناشناخته مسئول توهمات ناشی از مصرف آن است! 🆔 @partoomagazine

🔹 در زیست‌شناسی یه پدیده هست که بهش میگن کارسینیزاسیون، در واقع فرآیندی هست که طی اون چند گروه غالبا متمایز از سخت‌پوستان به شکل مستقل و در زمان‌های متفاوت به بدنی شبیه خرچنگ فرگشت پیدا کردن. جالب‌تر اینکه این جانورها از یک نیای مشترک خرچنگ‌مانند هم سرچشمه نگرفتن. این پدیده نمونه‌ای از فرگشت همگراست. 🆔 @partoomagazine

🔹فیزیکدانان در تلاش برای تقویت درهم‌تنیدگی کوانتومی در کامپیوترهای کوانتومی، مفهوم‌ کوانتومی جدیدی موسم به جادو را شناسایی کرده‌اند  که ممکن است بتواند گرانش را برای مقیاس کوانتومی، توصیف و معنادار کند! 🆔 @partoomagazine 🔹در سال‌های اخیر فیزیکدانانی که روی کامپیوترهای کوانتومی پژوهش و فعالیت می‌کنند طی بررسی اطلاعات کوانتومی برای ایجاد حالت‌های درهم‌تنیده بین کیوبیت‌ها(واحدهای پردازش در کامپیوتر کوانتومی) به این نکته پی برده‌اند که چنین تلاشی علاوه‌بر ایجاد درهم‌تنیدگی بین کیوبیت‌ها( و به تبع ذرات کوانتومی) موجب ایجاد نوعی درهم‌تنیدگی بین فضایی که حاوی آن‌هاست هم می‌شود و خاصیتی جدیدی را حاصل می‌کند که کمک به حفظ درهم‌تنیدگی در ارتباط با فضا می‌کند. 🔹در واقع این خاصیت جدید(حاصل از پیچیدگی محاسباتی در کامپیوتر کوانتومی که به کمک گیت‌های غیرکیلفورد ایجاد و تشدید می‌شود)، داده‌های مکانیِ ذرات درهم‌تنیده را به شکل بهتری حفظ و بین آن‌ها توزیع می‌کند(و عامل اصلی مزیت کامپیوتر کوانتومی نسبت به کامپیوترهای کلاسیک است)، می‌تواند خواص گرانشی را در تعاملی بین پیچ و خم‌های فضا و ذرات درهم‌تنیده، معنادار و هم‌بسته کند. 🔹در واقع جادو همانند عاملیست که خاصیت کشسانی به فضا می‌دهد تا در تعامل با ماده، پیچ و خم متناسب را برای پایداری بهتر درهم‌تنیدگی، شکل دهد. از این رو ممکن است بررسی بیشتر مفهوم  جادو، بتواند به ما کمک کند تا درکی بهتر از گرانش به عنوان عاملی بنیادی و رسیدن به نظریه‌ای مناسب برای گرانش کوانتومی، داشته باشیم. 🆔 @partoomagazine مطالعه بیشتر: https://www.quantamagazine.org/entanglement-builds-space-time-now-magic-gives-it-gravity-20260603/

🔹استخوان رکابی با طول ۲ تا ۳ میلی‌متر کوچک‌ترین استخوان بدن انسان است! بخشی حیاتی از یک ساختار مکانیکی در گوش برای معنا کردن صوت در مغز ما! 🆔 @partoomagazine 🔹استخوان رکابی در کنار استخوان‌های سندانی و چکشی، کوچک‌ترین استخوا‌ن‌های بدن انسان هستند که در گوش داخلی ما قرار گرفته‌اند. استخوان چکشی به پرده گوش متصل است که هنگام ورود صوت، استخوان چکشی به لرزه در می‌آید و این ارتعاش از طریق استخوان سندانی به استخوان رکابی منتقل می‌شود. 🔹در نهایت استخوان رکابی با ایجاد ارتعاش در حلزون گوش، اتصالاتی عصبی را تحریک می‌کنند که به مغز منتقل شده و فرایند شنوایی ما را شکل می‌دهند. 🆔 @partoomagazine مطالعه بیشتر: https://www.betterhearing.org/newsroom/blogs/the-smallest-bones-in-our-body-make-a-big-difference/

🔹در سال ۱۸۴۸ طی حادثه‌ای، یک میله‌ی اهنی وارد جمجه‌ی فردی به نام فینیاس گیج شد و به مغزش آسیب زد، اما او زنده ماند، ولی درست پس از این حادثه، شخصیت او کاملا تغییر کرد، وی از فردی سرزنده و یاری‌رسان تبدیل شد به انسانی کینه‌توز، بددهن و کاملا خودخواه...شخصیتش از دید اطرافیانش کاملا دگرگون شده بود. با بررسی آسیب‌های وارده به مغز او و اثرشان روی شخصیتش، تغییر نگرشی اساسی در مورد دیدگاه دوگانه‌انگارانه(اینکه مغز و شخصیت انسان متمایزند) حاصل شد و مشخص شد که می‌توان خصوصیات شخصیتی را به بخش‌هایی از مغز نسبت داد. 🆔 @partoomagazine

🔹 کیهان‌شناسان در سال ۲۰۲۱ اثر وجود ۹ جسم ستاره‌مانند رو توو عکس‌های نجومی مربوط به سال ۱۹۵۰ پیدا کردن که فقط نیم ساعت توو آسمان ظاهر و بعدش ناپدید شدن و دیگه اثری ازشون نبوده! جالبه توو این زمان، هیچ گزارشی از پدیده‌هایی مثل عدسی گرانشی، انفجارهای رادیویی یا ستاره‌های متغیر و ... در این ناحیه از آسمان ثبت نشده و اونموقع ماهواره فعالی هم خارج از جو زمین نداشتیم! 🆔 @partoomagazine

🔹 تغییراتی برای کتاب‌های درسی در راه است! دانشمندان برای اولین بار موفق شدند تاثیر روابط نظریه نسبیت خاص را در تغییر شکل پیوندهای شیمیایی عناصر سنگین، آشکارسازی کنند! 🆔 @partoomagazine 🔹ما میدونیم که هرچه یک عنصر سنگین‌تر بشه، تعداد الکترون‌های دور هسته‌ی آن نیز بیشتر شده و این باعث می‌شود تا الکترون‌ها با سرعتی نزدیک‌تر به سرعت نور برای پایداری اطراف هسته، حرکت کنند. از طرفی در چنین سرعت‌هایی روابط نظریه نسبیت خاص می‌تواند شکل و پیکربندی اجزای یک سیستم را دستخوش تغییر کند. 🔹البته این ایده که روابط نسبیتی در شکل و پیوندهای عناصر سنگین تاثیر دارند از دهه ۱۹۷۰ مطرح بوده اما حال دانشمندان با بهره از طیف‌سنجی فوتوالکتریک برای بررسی فرم پیوند بین بیسموت(عنصری سنگین شبیه سرب) و کربن، شواهدی واضح از این موضوع بدست آورده‌اند. 🔹در چنین ترکیب‌هایی پیوندهایی سه گانه شکل می‌گیرند، دو پیوند pi و یک پیوند سیگما که در عناصر سبک، فرم، مرز و راستای مشخص و مستقلی دارند اما حالا شواهد تحقیق جدید نشان می‌دهند که وقتی عناصر سنگین می‌شوند( سرعت الکترون‌ها آن‌ها به کسر قابل توجهی از سرعت نور می‌رسد) پدیده‌ی جفت شدن اسپین-مدار، رخ می‌دهد و دیگر راستا و ساختار بین پیوند pi و سیگما مشخص و معین نیست و در ترکیبی مثل بیسموت-کربن بیشتر شبیه یک پیوند pi و دو پیوند pi-سیگما به شکل هیبریدی خودنمایی می‌کند(امضای یک پیوند نسبیتی)، چیزی که متمایز از تصورات سنتی و رایج در کتب درسی، برای چنین ترکیباتیست. 🆔 @partoomagazine مطالعه بیشتر: https://www.brown.edu/news/2026-07-09/chemical-bonds-relativity

🔹 حلقه‌های لیزگانگ! این حلقه‌های متحدالمرکز و خیره‌کننده، نتیجه‌ی یک واکنش رسوبی در ژلاتین هستند. پس از افزودن نیترات نقره به ظرف حاوی پتاسیم دی‌کرومات، این دو ترکیب در ژلاتین رسوب می‌کنند و کرومات نقره در این شکل ایجاد می‌گردد. نخستین‌بار شیمی‌دانی به نام رافائل لیزگانگ در ۱۹۸۶ این پدیده جالب را کشف کرد! 🆔 @partoomagazine Image by: Wenting Zhu and Yan Liang

🔹در سال ۲۰۲۳ دانشمندان برای اولین بار تولید ماده از نور را مشاهده کردند. شکل‌گیری جفت ماده-پادماده از برخورد پرتوهای قدرتمند نور! 🆔 @partoomagazine 🔹یکی از نتایج قابل توجه معادله معروف E=mc^2 این است که ماده و انرژی امکان تبدیل به یکدیگر را دارند و برای اولین بار چگونگی امکان تبدیل نور به ماده، توسط گریگوری بریت و جان ویلر در سال ۱۹۳۴ مطرح و پیش‌بینی شد، طوری که برخورد پرتوهای نور بسیار پر انرژی می‌تواند منجر به تشکیل جفت‌های ماده-پادماده در قالب الکترون-پوزیترون شود‌. این عمل دست‌نیافتنی مینمود تا اینکه در سال ۲۰۲۳ دانشمندان برای اولین بار موفق یه ثبت و مشاهده‌ی این پدیده شدند. 🔹تیمی از دانشمندان در آزمایشگاه ملی بروکهاون در نیویورک، طی شتاب دادن یون‌های سنگین تا سرعتی نزدیک به سرعت نور و ایجاد میدان‌های مغناطیسی اطراف این یون‌ها در چنین سرعتی، با بهره از آشکارسازهای مخصوصی متوجه شدند که هنگام گذر آن‌ها از کنار یکدیگر، فوتون‌های ایجادشده در میدان‌ حرکتیشان، با یکدیگر تعامل و تداخل می‌کنند و منجر به شکل‌گیری جفت‌های الکترون و پوزیترون می‌شوند. جالب اینکه توزیع زاویه‌ای این جفت‌ها مطابق پیش‌بینی نظری بریت-ویلر بود که تاییدی بر جنبه‌هایی از الکترودینامیک کوانتومی هم تلقی می‌شود. 🆔 @partoomagazine مطالعه بیشتر: https://www.311institute.com/in-a-world-first-scientists-have-observed-the-creation-of-matter-from-light/

🔹 جالبه بدونیم چشم ما نور دریافتی را به الکتریسیته تبدیل میکنه و این جریان الکتریکی، پیغامیست که برای درک تصویر به مغز ارسال میشه! 🆔 @partoomagazine

🔹دانایی اکتسابی(توانایی‌های خارق‌العاده هوشی، ذهنی و هنری) که در برخی افراد پس از ضربه خوردن به مغز رخ می‌دهد، تقریبا در همه‌ی موارد پس از ضربه خوردن به نیمکره‌ی چپ مغز رخ می‌دهد و این سبب می‌شود نیمکره‌ی راست زمام امور را به دست گیرد که به مراتب دقیق‌تر و عمیق‌تر از نیمکره چپ است. برای همین گاهی به این وضعیت " آسیب در نیم‌کره چپ و جبران در نیم‌کره راست" گفته می‌شود. نیمکره چپ مسئول تفکر همگرا و نیمکره راست مسئول تفکر واگراست! 🆔 @partoomagazine

🔹جالبه بدونید نظریه نسبیت با اینکه سرعت نور را ثابت فرض میکنه ولی خودش هم نشون میده که سرعت نور فقط در یک راستا(بدون رفت و برگشت)، قابل اندازه‌گیری نیست! ممکنه در یک مسیر رفت و برگشتی، سرعت نور هنگام دور شدنش از ما، ده برابر بیشتر از سرعتش حین نزدیک شدن به ما باشه! پس اونچه به عنوان سرعت نور ثابت تلقی میشه، سرعت نور در مجموع رفت و برگشتش هست! 🆔 @partoomagazine

🔹بالاترین سرعتی که بشر با تکنولوژی خود به آن دست یافته، سرعت حرکت پروتون‌ در برخورددهنده هادرونی بزرگ و برابر با ۹۹/۹۹۹۹۹۹۱درصد سرعت نور بوده. 🔹اما سریع‌ترین پروتون‌های آشکارسازی‌شده در بعضی پرتوهای کیهانی(گسیل‌شده به سمت زمین از منابعی ناشناس) هنگام برخورد به جو زمین، سرعتی در حد ۹۹/۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹ درصد سرعت نور داشته‌اند. 🔹این یعنی در کیهان مکانیزم ناشناخته اما به مراتب قدرتمندتری برای شتاب دادن ذرات وجود دارد که انرژی آن حدودا یک تریلیون برابر بیشتر از انرژی برخورد، در برخورددهنده هادرونی است! 🆔 @partoomagazine

🔹پارادوکس پینوکیو، پارادوکسی در منطق زبان. فرض کنید پینوکیو بگه: دماغم الان دراز میشه! حالا اگر دماغش دراز بشه یعنی راست گفته ولی دماغش فقط وقتی دراز میشه که دروغ بگه! 🆔 @partoomagazine

🔹الگو و رنگ چشم‌های خزندگان و دوزیستان چیزی فراتر از زیباییست. ساختاری شگفت‌انگیز که طی میلیون‌ها سال برای شکار، استتار و برقراری ارتباط توسعه یافته است. 🆔 @partoomagazine