مدرسه‌ی فارسی|نگين دشتستانی

🌿بیت روز ۵۱ شخصی همه شب بر سر بیمار گریست چون صبح شد او بمرد و بیمار بِزیست ✍سعدی پیام: آنچه امروز بدیهی و قطعی به نظر می‌رسد، لزوماً سرنوشت فردا نیست. کاربرد: در موقعیت‌هایی که از روی ظاهرِ شرایط، آینده را با قطعیت قضاوت می‌کنیم و امید را در خودمان خاموش می‌کنیم، این بیت یادآور خوبی است که هیچ چیز آن‌قدر قطعی نیست که امروز به نظر می‌رسد. ✍نگین دشتستانی #سواد_ادبی_معلم #شعر_و_زندگی #بیت_روز_۵۱

🌿بیت روز ۵۰ چو عاشق می‌شدم گفتم که بردم گوهرِ مقصود ندانستم که این دریا چه موجِ خون‌فشان دارد ✍حافظ پیام: تصور اولیه از رسیدن به عشق یا هر هدفی در زندگی این است که مسیر آسان و بی‌دردسر باشد؛ اما وقتی قدم در راه می‌گذاریم، تازه با سختی‌ها و چالش‌های آن روبه‌رو می‌شویم. نکتهٔ ادبی: «گوهرِ مقصود» استعاره از هدف و خواستهٔ ارزشمند است و «موجِ خون‌فشان» کنایه از سختی و رنج فراوان. ✍️ نگین دشتستانی #بیت_روز_۵۰ #شعر_و_زندگی #سواد_ادبی_معلم @madreseyefarsi

🎧 فایل تخصصی آموزشی شماره ۴۹ این فایل صوتی کوتاه ۸ دقیقه‌ای از دوره‌ی تدریس مهارت‌محور فارسی ششم است. ⏱ مدت فایل: ۸ دقیقه 😊مخاطبان: آموزگاران و مدیران و معاونان آموزشی 🎙در این فایل به این پرسش‌های مهم درباره‌ی ارزشیابی درس فارسی پاسخ داده‌ام: 🔹 چطوری ارزشیابی فارسی طراحی کنیم؟ 🔹 چطوری ارزشیابی املا بگیریم؟ 🔹 چطوری ارزشیابی نگارش برگزار کنیم؟ 🔹 چگونه بر اساس مهارت‌های زبانی، ارزشیابی داشته باشیم؟ #ارزشیابی_فارسی @madreseyefarsi

سوال شما هم هست؟ بله👍 خیر👎 #تدریس_مهارت_محور_فارسی

🌿بیت روز ۴۹ جهان بی‌ما بسی بوده‌ست و باشد برادر! جز نکونامی میندوز ✍ سعدی پیام و کاربرد این بیت روشن و ملموس است؛ به همین علت توضیحی برایش ننوشتم. #سواد_ادبی_معلم #شعر_و_زندگی #بیت_روز_۴۹ @madreseyefarsi

🌱 چرا تصویرخوانی و تصویرنویسی این‌قدر دوست‌داشتنی و مهمه؟ وقتی از بچه‌ها می‌خوایم به یک تصویر نگاه کنن، درباره‌ش حرف بزنن یا چیزی براش بنویسن، در واقع داریم بهشون فرصت می‌دیم که خودشون رو بهتر بشناسن، فکر کنن و خلاقانه حرف بزنن. 🌿 بیست‌و یک فایده‌ی تصویرخوانی و تصویرنویسی: 🔹 ۱- خلاقیت بچه‌ها رو شکوفا می‌کنه و کمک می‌کنه برای یک موضوع، ایده‌های تازه پیدا کنن. 🔹 ۲- قوه‌ی تخیل رو پرورش می‌ده؛ چون کودک یاد می‌گیره از چیزی که می‌بینه فراتر بره و داستان بسازه. 🔹 ۳- نوشتن رو شیرین‌تر می‌کنه و باعث می‌شه بچه‌ها از نوشتن لذت ببرن. 🔹 ۴- ترس از نوشتن رو کم می‌کنه؛ دیگه جلوی یک صفحه سفید نمی‌مونن که «حالا چی بنویسم؟» 🔹 ۵- به معلم کمک می‌کنه دنیای درونی بچه‌ها رو بهتر بشناسه و به علاقه‌ها و استعدادهاشون پی ببره. 🔹 ۶- استعدادهای پنهان بچه‌ها رو آشکار می‌کنه؛ مثل داستان‌گویی، طنزپردازی یا نگاه هنرمندانه. 🔹 ۷- قدرت حرف زدن و بیان کردن رو بالا می‌بره و بچه‌ها راحت‌تر احساس و فکرشون رو بیان می‌کنن. 🔹 ۸- دایره‌ی واژگانشون رو بیشتر می‌کنه و کمک می‌کنه قشنگ‌تر صحبت کنن و بنویسن. 🔹 ۹- خوب دیدن رو یادشون می‌ده؛ یعنی توجه به جزئیات کوچیکی که شاید از چشم بقیه پنهان بمونه. 🔹 ۱۰- ذهن ارتباط‌گرشون رو تقویت می‌کنه؛ یک تصویر ممکنه یادآور یک خاطره، شعر، ضرب‌المثل یا تجربه باشه. 🔹 ۱۱- قدرت فکر کردن و تحلیل کردن رو افزایش می‌ده؛ بچه‌ها یاد می‌گیرن سؤال بپرسن و دلیل بیارن. 🔹 ۱۲- مهارت داستان‌پردازی رو تقویت می‌کنه و به بچه‌ها یاد می‌ده شروع، وسط و پایان یک داستان رو بسازن. 🔹 ۱۳- ذهن رو از حفظ کردن و تکرار کردن، به سمت فکر کردن و خلق کردن می‌بره. 🔹 ۱۴- مهارت گوش دادن رو تقویت می‌کنه؛ چون در گفت‌وگوهای کلاسی به حرف دیگران توجه می‌کنن. 🔹 ۱۵- احساسات بچه‌ها رو بهتر آشکار می‌کنه و بهشون فرصت می‌ده درباره‌ی حس‌هاشون حرف بزنن. 🔹 ۱۶- مهارت جمله‌سازی و نوشتن درست رو تقویت می‌کنه. 🔹 ۱۷- به رشد تفکر خلاق و حل مسئله کمک می‌کنه؛ چون کودک برای تصویر راه‌ها و پایان‌های مختلف تصور می‌کنه. 🔹 ۱۸- باعث می‌شه بچه‌ها نگاه دقیق‌تری به محیط اطرافشون داشته باشن. 🔹 ۱۹- مشارکت در کلاس رو بیشتر می‌کنه؛ حتی بچه‌هایی که کمتر حرف می‌زنن، فرصت پیدا می‌کنن خودشون رو نشان بدن. 🔹 ۲۰- به رشد سواد دیداری کمک می‌کنه؛ یعنی یاد می‌گیرن پیام‌های پنهان تصاویر رو بفهمن. 🔹 ۲۱- به بچه‌ها به صورت غیر مستقیم یاد می‌ده که هر کسی می‌تونه از نگاه خودش دنیا رو ببینه و روایت خودش رو داشته باشه. #تصویرنویسی #تصویر_خوانی #تدریس_مهارت_محور_فارسی

✍️ وقتی همون کودک مدادش رو برمی‌داره و هر چیزی رو که از تصویر فهمیده روی کاغذ می‌نویسه، وارد دنیای تصویرنویسی می‌شه. 📝 ممکنه تصویر رو توصیف کنه، 📚 براش یه داستان بنویسه، 📄 ازش گزارش تهیه کنه ✏️ یا حتی املای تصویری بنویسه. 💡 نکته‌ی مهم اینه که تصویرنویسی بدون تصویرخوانی ممکن نیست. 👁️ اول باید تصویر رو بخونیم؛ یعنی با چشم، ذهن و حتی دلمون ببینیمش. ✍️ بعد تازه می‌تونیم اون چیزی رو که فهمیدیم، به کلمه تبدیل کنیم. 🌸 به نظرم قشنگ‌ترین تعریف اینه که: 🖼️ تصویر، ایستگاه اندیشیدنه. جایی که نگاه به فکر تبدیل می‌شه و فکر، به واژه. حالا که از تصویر خوانی و تصویر نویسی در ابتدایی گفتیم بیاید ببینیم مزایاش چیه؟👇 #تدریس_مهارت_محور_فارسی #تصویرنویسی @madreseyefarsi

🖼️ تا حالا شده به یه تصویر نگاه کنید و حس کنید انگار داره باهاتون حرف می‌زنه؟ 👧 حالا یه کودک رو تصور کنید که روبه‌روی یه تصویر نشسته. اول فقط نگاه می‌کنه؛ شاید یه نگاهِ سرسری. اما با سوالات ما احتمال داره دقت کنه به رنگ‌ها، آدم‌ها، حالت چهره‌ها و حتی ریزترین جزئیات 👀 💭اگه بهشون سرنخ بدیم شروع می‌کنن به حرف زدن: «فکر کنم این اتفاق افتاده...» «شاید این شخصیت ناراحته...» «به نظرم بعدش این اتفاق می‌افته...» ✨ این‌جا تصویرخوانیه. 📚 توی تصویرخوانی چهار چیز کنار هم قرار می‌گیرن: 🔹 خواننده 🔹 خواندن 🔹 متنِ تصویری 🔹 درک پیام 📖 اما ماجرا اینجا تموم نمی‌شه...👇 #تدریس_مهارت_محور_فارسی #تصویرخوانی @madreseyefarsi

حالا که حرف از استوژیت‌ها شد بیاید با نگاه معلمی و تخصصی به کار با تصاویر در ابتدایی نگاه کنیم👇👇 @madreseyefarsi

این ویدئو تکه‌ای از آخرین جلسه‌ی تدریس مهارت محور فارسی پنجمه. 📹 من در این ویدئو شیوه‌ی کار با استوژیت‌ در زنگ فارسی رو توضیح دادم؛ پیشنهاد می‌کنم ببینیدش و از استوژیت‌ها به عنوان ابزار کارتون در فارسی و تقویت درک‌مطلب استفاده کنید. #استوژیت #تدریس_مهارت_محور_فارسی @madreseyefarsi

😍این کاربرگ‌ها ایده و تصاویرش از استوژیت اومده. #استوژیت @madreseyefarsi

🌿 با استوژیت آشنایی دارید؟ استوزیت یه بازی خلاق برای تقویت خلاقیت و ذهن‌خوانیه که من ازش برای تقویت درک مطلب و کاربرگ‌های تصویر نویسی استفاده می‌کنم.  کاربرگ‌های زیر رو ببینید، من اینا رو با استوژیت درست کردم👇👇 #تدریس_مهارت_محور_فارسی #استوژیت @madreseyefarsi

🌿بیت روز ۴۸ جوهرِ جُرأتِ هر دل ز زبان معلوم است دَلْوْ در چاه چو خالی‌ست، رَسَن می‌لرزد ✍️ سلیم تهرانی پیام بیت: زبان، آینه‌ی درون انسان است. کسی که از درون پُرمایه و استوار است، با آرامش و اطمینان سخن می‌گوید؛ اما انسانی که از درون تهی ست، در گفتار خود تردید، اضطراب و ناپایداری نشان می‌دهد. کاربرد بیت: این بیت فقط برای شناخت دیگران نیست، بلکه تلنگری برای خود ماست. اگر می‌خواهیم سخنی اثرگذار، محکم و مطمئن داشته باشیم، نباید فقط به فن بیان و زیبایی کلام بیندیشیم؛ بلکه باید شخصیت، دانش و بینش خود را تقویت کنیم. نکته‌ی ادبی: دلوِ خالی: نماد انسانی که از درون تهی‌ست. رسنِ لرزان: نماد گفتار و رفتاری ست که از تردید و سستی حکایت می‌کند. ✍ نگین دشتستانی #سواد_ادبی_معلم #شعر_و_زندگی #بیت_روز_۴۸ @madreseyefarsi

واژه‌ای که فکر می‌کردم انگلیسی‌ست؛ اما نبود... یکی از واژه‌های پربسامد در گفتار من، «چالش» است. برای یکی از تمرین‌های دوره‌ی کتابنقد تصمیم گرفتم ریشه و مسیر این واژه را بررسی کنم و ببینم چگونه به معنای امروزی خود رسیده است. در جست‌وجوی اولیه، به سایت گنجور سر زدم. دیدنِ واژه‌ی «چالش» در شعر شاعرانی مانند نظامی، مولانا و سعدی برایم شگفت‌انگیز بود؛ چون همیشه تصور می‌کردم «چالش» واژه‌ای نسبتاً جدید است که از Challenge وارد زبان فارسی شده است، اما ماجرا چیز دیگری بود. در فرهنگ فارسی معین، «چالش» از ریشه‌ی «چال» دانسته شده و برای آن معناهایی مانند خرامیدن با ناز، مباشرت و زد و خورد آمده است. لغت‌نامه‌ی دهخدا نیز آن را به معنای مجادله، ستیز و زد و خورد آورده است. همین‌جا متوجه شدم که کاربرد رایج امروزِ «چالش» به معنای مشکل، مسئله یا دشواری با معنای اصیل این واژه یکسان نیست.برای مقایسه، به سراغ واژه‌ی انگلیسی Challenge رفتم. این واژه در انگلیسی معناهایی مانند اعتراض، به مبارزه طلبیدن، دعوت به رقابت و نافرمانی دارد. در برخی فرهنگ‌ها نیز به «موقعیت یا مسئله‌ای دشوار که روبه‌رو شدن با آن نیازمند تلاش است» تعریف شده است. همچنین Challenger به معنای رقیب یا مبارز آمده است. متوجه شدم که رواج گسترده‌ی «چالش» در معنای امروزی، بیش از هر چیز تحت تأثیر ترجمه‌ی واژه‌ی Challenge بوده است. در واقع، ما واژه‌ای اصیلِ فارسی را با معنایی به کار می‌بریم که از واژه‌ای انگلیسی با تلفظی مشابه گرفته شده است. دوباره به گنجور برگشتم تا ببینم این واژه در شعر فارسی چگونه به کار رفته است. جالب اینکه کاربردهای استعاری آن دست‌کم از قرن ششم دیده می‌شود. جمال‌الدین عبدالرزاق (قرن ششم) می‌گوید: چون مهر کند فلک سواری از چالش لاشهٔ خر چه خیزد در اینجا «چالش» به معنای درگیری و ستیز با چیزی بی‌ارزش و ناتوان است. خاقانی (قرن ششم) می‌گوید: ز بوی مشک تبت کان صحن صیدگه راستآغشته بود با خاک از نعل بور و چالش در این بیت، «چالش» به سم‌کوبی و لگد زدن اسب بر خاک اشاره دارد. نظامی (قرن ششم) می‌گوید: ز گرزِ گران‌سنگِ چالش‌گران شده ماهی و گاو را سر گران در اینجا «چالش‌گران» به معنای جنگاوران و رزمندگان است. مولانا (قرن هفتم) می‌گوید: من شیوهٔ پریان را آموخته‌ام شب‌هاوقت حشرانگیزی در چالش و میخواری در این بیت، «چالش» از معنای صرفِ جنگ فاصله گرفته و به کشمکش و درگیری عاشقانه نزدیک شده است. مولانا در جای دیگری می‌گوید: ظاهرش منکر که باطن هیچ نیست باطنش گوید که بنماییم بیست ظاهرش با باطنش در چالش‌اند لاجرم زین صبر نصرت می‌کشند اینجا «چالش» به معنای تعارض و کشمکش میان ظاهر و باطن انسان است. سعدی (قرن هفتم) می‌گوید: بیا تا در این شیوه چالش کنیم سر خصم را سنگ، بالش کنیم در این بیت، «چالش» به معنای جنگ و نبرد به کار رفته است. در ادامه‌ی جست‌وجوها به شعرها و نوشته‌های یغمای جندقی در دوره‌ی قاجار رسیدم. او نسبت به بسیاری از شاعران دیگر این واژه را بیشتر به کار برده است.در برخی از ابیات او، «چالش» دیگر صرفاً به معنای جنگ و ستیز نیست و به معنای گرفتار شدن نزدیک می‌شود: این دود دل من است کز چالش زلف از سینه برآمد و به پای تو فتاد در اینجا «چالش زلف» یعنی گرفتار زلف یار شدن. آنچه از این جست‌وجو برایم جالب بود، مسیر معنایی این واژه بود؛ مسیری که از جنگ و ستیز آغاز می‌شود، به کشمکش و تعارض می‌رسد و کم‌کم به درگیری ذهنی یا عاطفی نزدیک می‌شود. امروزه اما «چالش» آن‌قدر گسترده به کار می‌رود که جای واژه‌هایی مانند مشکل، مانع، بحران، اختلاف، مسئله، تعارض، آسیب، نیاز و حتی گاهی فرصت‌جدید را هم می‌گیرد. نتیجه‌اش این می‌شود که همیشه دقیق نمی‌دانیم گوینده یا نویسنده از «چالش» چه منظوری دارد. شاید بهتر باشد هرجا امکانش هست، واژه‌ی دقیق‌تر همان موقعیت را انتخاب کنیم؛ اگر مشکل است، بگوییم مشکل؛ اگر مانع است، بگوییم مانع؛ اگر اختلاف است، همان اختلاف را به کار ببریم. به گمانم انتخاب دقیق واژه‌ها به روشن‌تر شدن فکر و انتقال دقیق‌تر منظورمان هم کمک می‌کند. ✍نگین دشتستانی #چالش #واژه_کاوی @madreseyefarsi