Burmese Stoic

Machiavelli အကြောင်း ပြောရရင် လူအများစုက "ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲခြင်း" ဆိုတဲ့ အမြင်နဲ့ပဲ မြင်တတ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျနော်တို့ စီးပွားရေးလောက၊ ခေါင်းဆောင်မှုလောကမှာ ဒါကို ပြန်ကြည့်ရင် သူပြောခဲ့တဲ့ "Realism" (လက်တွေ့ဝါဒ) က တကယ့်ကို ထက်မြက်တဲ့ အသက်သွေးကြောတစ်ခု ဖြစ်နေပြန်ရော ဗျ။ သူ့ရဲ့ အဓိက အချက်တစ်ခုကတော့ "ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ဟာ အခြေအနေကို အမြဲတမ်း စောင့်ကြည့်ပြီး ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရမယ်" ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။ ခေတ်သစ် စီးပွားရေးမှာလည်း ထပ်တူပဲဗျ။ ပြဿနာတစ်ခုက ကြီးမှလာဖြေရှင်းတာထက်၊ အစပျိုးကတည်းက မြင်အောင်ကြည့်ပြီး ချက်ချင်း ကုစားနိုင်ဖို့က လိုအပ်ပါတယ်။ တချို့ခေါင်းဆောင်တွေက ရုံးခန်းထဲမှာပဲ ထိုင်ပြီး အစီရင်ခံစာတွေ စောင့်ဖတ်နေတတ်ကြတယ်။ Machiavelli သာ မြင်ရင်တော့ "မင်းတို့လက်ထဲက အာဏာက မကြာခင် လွင့်ပျယ်တော့မှာပဲ" လို့ ပြောမှာ သေချာတယ်။ နောက်တစ်ခုက "ချစ်ခြင်းထက် ကြောက်ရိုသေခြင်းက ပိုတည်မြဲတယ်" ဆိုတဲ့ အချက်။ ဒါကို အလုပ်ခွင်မှာ အသုံးချရင် အဓိပ္ပာယ် အများကြီး ရှိပါတယ်။ အလုပ်သမားတွေ၊ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အချစ်ကိုပဲ ရှာဖွေပြီး ဆုံးဖြတ်ချက် ခိုင်မာမှုမရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်ဟာ အကျပ်အတည်းကာလမှာ အထိမခံနိုင်ပါဘူး။ ကျနော်တို့ သိထားရမှာက အကြောက်တရား မဟုတ်ဘဲ "ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ပြတ်သားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ခြင်း" ကို ဝန်ထမ်းတွေက အသိအမှတ်ပြုလာတဲ့အခါ အဖွဲ့အစည်းက တကယ် အသက်ဝင်လာတာပဲ ဗျ။ ဒါပေမဲ့ မှတ်ထားရမှာက Machiavelli လိုချင်တာက အာဏာတစ်ခုတည်းအတွက် မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်း (State) တည်ငြိမ်ဖို့ပါ။ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ ပန်းတိုင်က ကိုယ့်ကုမ္ပဏီ၊ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်း ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ဖို့ဆိုရင်၊ တခါတရံမှာ လူကြိုက်နည်းတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ချနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ တကယ့် ခေါင်းဆောင်ဆိုတာ လေပြည်သွေးတိုင်း ယိမ်းနေမယ့်သူ မဟုတ်ဘူး။ ရေပြင်ကို ကြည့်ပြီး လှိုင်းစီးနိုင်ဖို့ ဝါသနာပါသူ ဖြစ်ရမယ်လေ။ ကိုးကားချက်များ - Niccolò Machiavelli, The Prince | Leaderonomics.com @BurmeseStoic

ဒီမနက်တော့ ကျနော် ထိုင်ခုံလေးတစ်လုံးနဲ့ ဝရန်တာထွက်ပြီး ကော်ဖီလေးသောက်ရင်း အတွေးတစ်ခု ရမိတယ်ဗျာ။ လူတွေက သူတို့ရဲ့ စိတ်ကို အနာဂတ်မှာ ဖြစ်လာမယ့် ကိစ္စတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် အတိတ်က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ အမှားတွေဆီ အမြဲလွှတ်ထားကြတာ။ တစ်ခါတလေတော့လည်း ကိုယ့်စိတ်ကိုယ် ဘယ်ရောက်နေလဲဆိုတာတောင် မေ့နေတတ်ကြတာပေါ့ဗျာ။ ဒီနေ့အတွက် ကျနော်တို့ လေ့လာမယ့် ဗုဒ္ဓရဲ့ တရားတော်ကတော့ 'သတိ' (Mindfulness) ပါ။ ဗုဒ္ဓက စိတ်ကို အတိတ်ရော အနာဂတ်ရော မဟုတ်ဘဲ ဒီအချိန်၊ ဒီနေရာမှာပဲ ရှိနေအောင် ဆောက်တည်ဖို့ သင်ပေးခဲ့တယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အတိတ်က ပြန်ပြင်လို့မရသလို၊ အနာဂတ်ဆိုတာကလည်း မသေချာတဲ့ အိပ်မက်တစ်ခုလိုပဲ ဖြစ်နေလို့လေဗျာ။ လက်ရှိမှာ ကိုယ်လုပ်နေတဲ့ အလုပ်၊ ကိုယ်ခံစားနေရတဲ့ ခံစားချက်၊ ကိုယ့်ရှေ့က ပတ်ဝန်းကျင်ကို အမှန်အတိုင်း သိနေခြင်းကပဲ စိတ်ကို ပေါ့ပါးမှုတွေ ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်မှာပါ။ ဒီနေ့တော့ ကိုယ်လုပ်နေတဲ့ အလုပ်လေးတစ်ခုကို သတိထားပြီး အာရုံစိုက်ကြည့်လိုက်ပါဗျာ။ ထမင်းစားရင် စားတာကို အာရုံစိုက်မယ်၊ လမ်းလျှောက်ရင် ခြေဖဝါးထိတွေ့မှုကို ခံစားမယ်။ စိတ်လေးကို ထိုင်ခုံပေါ်မှာ ခဏလေး ပြန်ချထားလိုက်တဲ့ သဘောမျိုးပေါ့နော်။ ရိုးရှင်းပေမယ့် တကယ်လုပ်ဖို့ ခက်တဲ့ ဒီလေ့ကျင့်ခန်းလေးဟာ ကျနော်တို့ရဲ့ စိတ်ကို ပိုပြီးတော့ ကြည်လင်လာစေပါလိမ့်မယ်။ ဒီနေ့တော့ ဒီလောက်နဲ့ပဲ နားလိုက်ဦးမယ်ဗျာ။ အားလုံးပဲ စိတ်ကူးတွေထဲ မလွင့်ပျံဘဲ ဒီနေ့လေးကို အပြည့်အဝ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေခင်ဗျာ။ ရင်းနှီးစွာဖြင့်၊ ကျမ်းကိုး - သတိပဋ္ဌာနသုတ် (ဗုဒ္ဓဟောကြားချက်) @BurmeseStoic

ကိုယ်မထိန်းနိုင်တာတွေကိုဘယ်တော့မှမထိန်းပါနဲ့ @BurmeseStoic

Machiavelli ရဲ့ "The Prince" ထဲက "Virtù vs. Fortuna" အကြောင်းကို ကျနော် စဉ်းစားကြည့်နေတာ ဗျ လူတော်တော်များများက Machiavelli ဆိုရင် ကောက်ကျစ်ရမယ်၊ ရက်စက်ရမယ်လို့ပဲ မြင်ကြတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကျနော့်အမြင်မှာတော့ သူပြောချင်တာက "လက်တွေ့ကျမှု" (Realism) ပါပဲ၊ အထူးသဖြင့် သူ သုံးလေ့ရှိတဲ့ Virtù ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ကိုယ်ကျင့်တရားထက် "စွမ်းဆောင်ရည်" နဲ့ "အခြေအနေကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း" ကို ဆိုလိုတာ ဗျ စီးပွားရေးလောကမှာလည်း ကံတရား (Fortuna) ဆိုတာ ရုတ်တရက် ကျရောက်လာတဲ့ မုန်တိုင်းလိုပါပဲ၊ အဲဒီမှာ Machiavelli ပေးတဲ့ သင်ခန်းစာက "မုန်တိုင်းမလာခင် ဆည်မြောင်းတွေ ကြိုဆောက်ထားပါ" ဆိုတဲ့ အချက်ဗျ၊ သူဌေးဖြစ်ဖို့က ကံပါရုံနဲ့ မရဘူး၊ ကံကောင်းနေတုန်းမှာ အဆိုးဆုံးအတွက် ပြင်ဆင်ထားနိုင်တဲ့ Virtù ရှိမှ ရေရှည်တည်တံ့တာ ဒါကို သာမန်လူတွေနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် - လမ်းဘေးမှာ ထီးရောင်းတဲ့သူက မိုးရွာမှ ထီးထုတ်ရောင်းတာထက်၊ မိုးမရွာခင်ကတည်းက မိုးလေဝသကို ကြိုကြည့်ပြီး ထီးအသစ်တွေ စုထားတာမျိုးပေါ့ ဗျာ၊ ခေါင်းဆောင်မှုမှာလည်း ကိုယ့်လူတွေကို ကြောက်ရွံ့အောင် လုပ်တာထက် "မလေးစားလို့ မရအောင်" စည်းကမ်းနဲ့ လုပ်ဆောင်ချက် (Execution) ကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ထားဖို့ Machiavelli က တိုက်တွန်းခဲ့တာပါ အနှစ်ချုပ်ရရင်တော့ အခြေအနေတွေ (Luck) ကို လိုက်မပြောင်းလဲနိုင်ပေမဲ့၊ အခြေအနေတွေ ပြောင်းလဲသွားရင် ရင်ဆိုင်နိုင်မယ့် ကိုယ့်ရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် (Skill) ကိုတော့ အမြဲ ထက်မြက်အောင် လုပ်ထားရမယ်ဆိုတဲ့ သဘောဗျ Sources: Machiavelli, N. (1532). The Prince; Mansfield, H. C. (1996). Machiavelli’s Virtue @BurmeseStoic

ဒီနေ့မှာတော့ ဓမ္မပဒ (Dhammapada) ထဲက "သည်းခံခြင်း" နဲ့ "အမျက်ဒေါသ" အကြောင်းလေးကို ကျနော် စဉ်းစားဖြစ်တယ်ဗျ။ ဗုဒ္ဓက "သည်းခံခြင်းဟာ အမြင့်မြတ်ဆုံး အကျင့်" လို့ ဟောခဲ့တာ ရှိတယ် မဟုတ်လား။ ဒါပေမဲ့ အပြင်လောကမှာ တကယ်တမ်း သည်းခံဖို့ကျတော့ မလွယ်လှဘူးဗျ။ အထူးသဖြင့် ကိုယ့်ကို ထိခိုက်အောင် ပြောလာတာ၊ လုပ်လာတာတွေ ကြုံရတဲ့အခါမျိုးမှာပေါ့။ ကျနော်ကတော့ ဒီအပေါ်မှာ ဒီလိုလေး မြင်မိတယ်ဗျ။ ဒေါသဆိုတာ ကိုယ်တိုင်လည်း အပူမိသလို တဖက်လူကိုလည်း အပူကူးစေတဲ့ မီး တစ်ခုလိုပဲဗျ။ အဲ့ဒီမီးကို ငြှိမ်းဖို့က ဒေါသနဲ့ ပြန်တုံ့ပြန်တာထက် သည်းခံခြင်း (Khanti) ဆိုတဲ့ ရေအေးနဲ့ လောင်းမှပဲ အဆင်ပြေမှာပါ။ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်ပြန်ကြည့်ကြည့်တဲ့အခါမှာလည်း ဒေါသဖြစ်နေတဲ့အချိန်ဟာ ကိုယ်တိုင်က အဆိပ်သောက်ပြီး တဖက်လူ သေမှာကို စောင့်နေသလို ဖြစ်နေတတ်တယ်ဗျ။ ဒါကြောင့် ဘယ်လို အခြေအနေမျိုးမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်ခဏလောက် စိတ်ကို လွှတ်မပေးလိုက်ဘဲ "ငါ့စိတ်က အခု ပူနေပါလား" လို့ သိလိုက်ရုံနဲ့တင် ဒေါသက အရှိန်သေသွားတတ်တာမျိုးပါ။ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်ထဲမှာ ရှင်သန်ရတဲ့အခါ ကိုယ့်ကို လာပွတ်တိုက်မယ့် အရာတွေက အမြဲရှိနေမှာပဲဗျ။ အဲ့ဒါတွေကို လိုက်ပြီး တုံ့ပြန်နေရရင် ကျနော်တို့ရဲ့ အတွင်းစိတ် ငြိမ်းချမ်းမှုက ပျောက်ဆုံးသွားလိမ့်မယ်။ သည်းခံတယ်ဆိုတာ အရှုံးပေးတာ မဟုတ်ပါဘူးဗျာ၊ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်နိုင်အောင် ထိန်းလိုက်တာ (Self-Mastery) လို့ပဲ ကျနော်ကတော့ လက်ခံထားတယ်ဗျ။ ဒီနေ့တော့ ဒီလောက်ပဲဗျာ။ အားလုံးပဲ စိတ်အေးချမ်းကြပါစေ။ Sources: Dhammapada (Verse 184 & 222), Theravada Wisdom @BurmeseStoic

ဒီနေ့ ကျနော် စဉ်းစားဖြစ်နေတာလေးတစ်ခု ရှိတယ်ဗျ လူတွေက ကိုယ့်ကို ဘယ်လိုမြင်မလဲ၊ ကိုယ်လုပ်လိုက်တဲ့ အလုပ်တစ်ခုက တခြားလူတွေအတွက် အဆင်ပြေပါ့မလားဆိုပြီး အမြဲ စိုးရိမ်တကြီး ဖြစ်နေတတ်ကြတယ် မဟုတ်လား။ အထူးသဖြင့် ဒီဘက်ခေတ်မှာ တခြားသူတွေရဲ့ အမြင် (External Validation) အပေါ်မှာ ကျနော်တို့ စိတ်တွေက အရမ်း မှီခိုနေကြတာဗျ ဒီနေရာမှာ Stoic ပညာရှိကြီး Marcus Aurelius ပြောခဲ့တဲ့ စကားလေးတစ်ခွန်းက ကျနော့်ကို တော်တော် သတိရစေတယ် "ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်နေတဲ့ ခံစားချက်ကိုပဲ ကိုယ်က ထိန်းချုပ်နိုင်တာ၊ အပြင်က ဖြစ်လာတဲ့ အရာတွေကို ကိုယ်က သွားပြီး ထိန်းချုပ်လို့ မရဘူး" တဲ့။ ဒါကို နားလည်သွားရင် စိတ်ထဲမှာ အေးချမ်းမှုဆိုတာ စပြီး ရလာတာပဲဗျ တကယ်တော့ ကျနော်တို့ ဘဝမှာ တခြားလူတွေရဲ့ ပါးစပ်ကို ပိတ်ထားလို့ မရသလို၊ သူတို့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း သွားပြီး ပြင်လို့ မရဘူးလေ။ ကျနော်တို့ လုပ်နိုင်တာက ကိုယ့်ရဲ့ တုံ့ပြန်ပုံ (Response) ကိုပဲ ပြင်လို့ ရတာ။ သူတို့က ကိုယ့်အကြောင်း မကောင်းပြောနေရင်တောင်မှ အဲဒါက ကျနော်တို့ရဲ့ တန်ဖိုးကို လျော့သွားစေတာ မဟုတ်ဘူး၊ အဲဒီလို ပြောနေတဲ့သူရဲ့ စရိုက်ကိုပဲ ဖော်ပြနေတာ မဟုတ်လား အဲဒါကြောင့် ဒီနေ့တော့ ကျနော်တို့ ဘာကိုမှ ထိန်းချုပ်ဖို့ မကြိုးစားဘဲ ကိုယ့်စိတ်လေးကိုပဲ ငြိမ်ငြိမ်လေး ထားကြည့်ရအောင်ဗျာ။ သူများတွေ ဘာပြောပြော ကိုယ်လုပ်စရာ ရှိတာကို အကောင်းဆုံး ဆက်လုပ်သွားဖို့ပဲ လိုတာပါ။ အဲဒီလို နေနိုင်မှပဲ တကယ့် Freedom ဆိုတာကို ခံစားရမှာဗျ ပြီးတော့ တစ်ခု သတိထားမိတာက ကျနော်တို့က သူများတွေရဲ့ အထင်ကြီးမှုကို ရဖို့ ကြိုးစားရင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ အနှစ်သာရကို ပစ်ပယ်မိတတ်ကြတယ်နော်။ အဲဒီလို မဖြစ်ရအောင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်ဖို့ လိုမယ်ဗျ ဒီနေ့အတွက်တော့ ဒါလေးပါပဲ။ အားလုံး စိတ်အေးချမ်းကြပါစေဗျာ Source: Meditations by Marcus Aurelius @BurmeseStoic

ပြင်ပလောကကို မထိန်းချုပ်နိုင်သော်လည်း၊ ပုံဖော်မှုကို သင်ထိန်းချုပ်နိုင်သည် (The Architect of Your Perception) မင်္ဂလာပါ ဒီနေ့ရဲ့ Daily Insight အနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ "Stoicism" (စတိုးဝါဒ) အကြောင်းကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ဒါက လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်က ဒဿနတစ်ခုဖြစ်ပေမဲ့၊ အခုခေတ်ရဲ့ အထိရောက်ဆုံး စိတ်ကုထုံးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Cognitive Behavioral Therapy (CBT) ရဲ့ အမြစ်အခြေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၁။ ဖြစ်ရပ် မဟုတ်ဘဲ၊ ထင်မြင်ယူဆချက်ကသာ ကျွန်ုပ်တို့ကို နာကျင်စေခြင်း Stoic ဆရာကြီး Epictetus က "လူတွေကို စိတ်ဆင်းရဲစေတာက အဖြစ်အပျက်တွေ မဟုတ်ဘဲ၊ အဲဒီအဖြစ်အပျက်တွေအပေါ် ထားရှိတဲ့ သူတို့ရဲ့ အမြင် (Judgments) တွေသာ ဖြစ်တယ်" လို့ ဆိုခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါကို ခေတ်သစ်စိတ်ပညာက "Cognitive Reframing" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့်- လုပ်ငန်းတစ်ခု အဆင်မပြေဖြစ်သွားတဲ့အခါ... • ရှုထောင့် (က): "ငါကတော့ ညံ့လိုက်တာ၊ အရှုံးသမားပဲ" (ဒါက စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းကို ဦးတည်စေပါတယ်)။ • ရှုထောင့် (ခ) (Stoic အမြင်): "ဒီအစီအစဉ်ကတော့ အလုပ်မဖြစ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ငါ့မှာ သင်ခန်းစာသစ်တစ်ခု ရလိုက်ပြီ။ နောက်တစ်ကြိမ်အတွက် ပိုကောင်းတဲ့ အချက်အလက်တွေ ငါ့လက်ထဲမှာ ရှိနေပြီ"။ အဖြစ်အပျက်က တစ်ခုတည်းပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအပေါ်မှာ ကျွန်တော်တို့ တပ်လိုက်တဲ့ "Label" (အညွှန်း) က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ခံစားချက်နဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်ကို လုံးဝ ပြောင်းလဲပစ်လိုက်တာပါ။ ၂။ အခုခေတ် သုတေသနတွေက ဘာပြောသလဲ? ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ထွက်ပေါ်ခဲ့တဲ့ စိတ်ပညာဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများ (ဥပမာ- Springer Nature ရဲ့ Discover Psychology) အရ Stoic ကျင့်စဉ်တွေကို လေ့လာလိုက်စားခြင်းက စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) နဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှု (Anxiety) ကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် "Dichotomy of Control" (ထိန်းချုပ်နိုင်မှု နှစ်ပိုင်းခွဲခြင်း) ကျင့်စဉ်ဟာ အားကောင်းပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဘဝမှာ- • ထိန်းချုပ်နိုင်သောအရာ: ကိုယ့်ရဲ့ အတွေး၊ ကိုယ့်ရဲ့ ကြိုးစားမှု၊ ကိုယ့်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှု။ • မထိန်းချုပ်နိုင်သောအရာ: တခြားသူတွေရဲ့ ထင်မြင်ချက်၊ စီးပွားရေး အခြေအနေ၊ ရာသီဥတု၊ ကံကြမ္မာ အပြောင်းအလဲ။ ခေတ်သစ်လူသားတွေ စိတ်ပင်ပန်းရတာက မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အရာတွေကို လိုက်ပြီး ပြုပြင်ချင်နေလို့ပါ။ Stoic တွေကတော့ "ငါ မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အရာအတွက် ငါ့ရဲ့ စိတ်စွမ်းအင်ကို အကုန်မခံဘူး" ဆိုတဲ့ ပြတ်သားတဲ့ မူဝါဒကို ကိုင်စွဲပါတယ်။ ၃။ လက်တွေ့ကျင့်သုံးရန် ဖိတ်ခေါ်ချက် (Daily Practice) ဒီနေ့ တစ်ခုခု အဆင်မပြေတာ ကြုံလာရရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဒီမေးခွန်းလေး မေးကြည့်ပါ- "ဒါက ငါ ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ အပိုင်းလား? မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ အပိုင်းလား?" အကယ်၍ မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ အပိုင်း (ဥပမာ- တစ်ဖက်လူရဲ့ တုံ့ပြန်မှု) ဖြစ်နေရင်၊ အဲဒါကို လက်ခံလိုက်ပါ (Acceptance)။ ပြီးရင် ကိုယ်ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အပိုင်း (ကိုယ့်ရဲ့ အကောင်းဆုံး တုံ့ပြန်မှု) အပေါ်မှာပဲ အာရုံစိုက်လိုက်ပါ။ ဒါက ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကို ခံစစ်တည်ဆောက်တာ ဖြစ်သလို၊ ပိုမို ထိရောက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုကိုလည်း ဖြစ်စေပါတယ်။ ရင်းမြစ်များ (Sources): • Epictetus, "Enchiridion" • Springer Nature (2024), "The lineage of positive psychology and cognitive behavioral modalities: How Stoicism inspired modern psychotherapy" • Donald Robertson, "Stoicism and the Art of Happiness" ဒီနေ့အတွက် ဒီ "Insight" လေးက တစ်စုံတစ်ရာ အကျိုးရှိမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ @BurmeseStoic

"Stoic ဖြစ်ရခြင်းရဲ့ဆိုးကျိုး" ပြဿနာတစ်ခုပေါ်မှာ ငါဘာအကောင်းဆုံးလုပ်လို့ရသလဲ စဉ်းစားပြီး ခံစားချက်တွေကို အမြန်ကျော်လွှာနိုင်တဲ့အခါ ခံစားချက်မဲ့တယ်လို့ လူတွေရဲ့ အထင်လွဲမှုကိုခံရနိုင်တယ် @BurmeseStoic

ပေးစာ ၁၁ - အနှောက်အယှက်မခံရရေး ( အပိုင်း ၁ ) ကျနော် ပြီးခဲ့တဲ့လတုန်းက Fuengirola ဆိုတဲ့မြို့လေးကိုရောက်ခဲ့ဖူးတယ် Spain နိုင်ငံတောင်ပိုင်းကပေါ။ ကျနော်အဲ့မြို့လေးကို ကျနော်ရဲ့ အကိုရယ် ကျနော်ရဲ့အမေရယ်ကိုခေါ်ပြီးသွားခဲ့တာ ရာသီဥတုကလဲကောင်းတော့ အေးဆေး လျောက်လည်ရင်းစာလဲရေးမယ်ပေါ့ဗျာ။ ပြီးခဲ့တဲ့ အပတ်က ကျနော့်မိသားစုကပြန်သွားခဲ့ပြီးတော့ ကျနော်ကတော့ စာအုပ်ရေးတဲ့အပေါ်မှာ ပိုပြီးအာရုံစိုက်မယ်လို့တွေးခဲ့တယ်။ ကျနော်အပြင်တွေလျောက်သွားလို့ရတယ် လည်ပတ်လို့ရတယ် မြို့ခံတွေနဲ့တွေ့လို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျနော် စာအုပ်ကိုဆက်ပြီးရေးဖို့အတွက်ပိုပြီးအာရုံးစိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်။ ကျနော်စာရေးရတာကြိုက်တယ် ဒါက ကျနော့်အတွက် ဘဝပေးတာဝန်လို့လဲခံယူထားတယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုလဲ အတတ်နိုင်ဆုံး အကောင်းဆုံးစာအုပ်တစ်အုပ်ရေးမယ်လို့ဆုံးဖြတ်ချက်ချထားတယ်။ စာအုပ်က stoic ဒဿနကို ချမ်းသာကြွယ်ဝရေးအတွက် အသုံးချနည်းအကြောင်းကိုရေးမယ့်စာအုပ်မျိုး။ ဒါကကျနော်လက်တွေ့မှာလဲကျင့်သုံးနေတဲ့နည်းလမ်း ၂၀၁၅ ခုနှစ်လောက်တည်းက လုပ်ပြီးတော့ တကယ်လဲ အလုပ်ဖြစ်တဲ့နည်းဆိုပါတော့။ ကျနော်လုပ်နေတဲ့အရာပေါ်မှာ အာရုံသေချာစိုက်စေဖို့အကူအညီပေးခဲ့တာတော့ Marcus Aurelius ရဲ့ စကားတစ်ခုဖြစ်တဲ့ " ကြုံရာမလုပ်နဲ့၊ ကိုယ့်ရဲ့ကမူမှန်တယ်လို့မထင်တာတွေမလုပ်နဲ့ "တဲ့။ ကျနော့်အတွက်တော့ အဲ့စကားက ဘာလုပ်လုပ် အဓိပ္ပါယ်ရှိတာတွေ အကျိုးရှိတာတွေကိုလုပ်ဖြစ်စေတယ်။ စိတ်ထဲပေါ်လာလို့လျောက်လုပ်တာမျိုးမဟုတ်တော့ဘူး။ တကယ်လို့သင်က ဘာသာရေးတစ်ခုခု ဒါမှမဟုတ် ဒဿန တစ်ခုခုကိုလိုက်စားပြီိဖိုရင် ကိုယ်လုပ်သမျှဟာ အဲ့ဘာသာရေးတွေ ဒဿနတွေရဲ့ အခြေခံသဘောတရားနဲ့စည်းကမ်းအတိုင်းလုပ်ရတယ်ဆိုတာကိုသဘောပေါက်မှာပါ။ ကျနော်ကတော့ Stoic ဒဿနနဲ့နေထိုင်တယ် သူ့နည်းဥပဒေသကရှင်းတယ် - ကိုယ်ထိန်းချုပ်လို့ရတာတွေအပေါ်မှာအာရုံစိုက် - လောကသဘာဝအတိုင်းလိုက်လျောညီထွေနေထိုင် @BurmeseStoic

ပေးစာ ၁၀ - စိတ်ကိုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း ( အပိုင်း - ၃) ကျနော်အရင်တုန်းက Buston Celtic ရဲ့ Fan တစ်ယောက်နဲ့သူငယ်ချင်းဖြစ်ဖူးတယ်။ သူက ရှိသမျှ အားကစားနဲ့ပက်သက်တဲ့ podcast တွေ သတင်းတွေ အစီအစဉ်တွေ အကုန်ကြည့်တယ်နားထောင်တယ် ပွဲမစခင်လုပ်တဲ့သုံးသပ်ချက်တွေရော ပွဲနားချိန်လုပ်တဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေရော ပွဲပြီးလို့လုပ်တဲ့သုံးသပ်ချက် အစီအစဉ်တွေပါမကျန်အကုန်လုံးကို ကြည့်တယ်။ သူရှိသမျှ အသင်းထဲထဲက ကစားသမားတိုင်းကိုသိတယ်။ သိတာမှ သူတို့ရဲ့ လူမှုရေးကိစ္စတွေကအစကိုသိတယ်။ ပွဲထဲရောက်ရင် မင်းအဲ့ကောင်ကိုတွေ့လား သူညီမက ဆရာဝန်လို့တန်းပြောနိုင်တဲ့ထိသိတယ်။ နေပါအုန်း တခြားလူတွေအကြောင်းကိုကျနော်တို့အဲ့လောက်ကြီးသိနေဖို့လိုလို့လား? ကျနော်တော့အကြောင်းပြချက်ရှာလို့မရဘူး။ သူအသင်ထဲကသူတွေအကြောင်းအဲ့လောက်သိလို့လဲ ကစားသမားတွေက ပိုကောင်းကောင်းကစားလာစရာအကြောင်းလဲမရှိဘူးလေ။ ဒီတိုင်းအကျိုးမရှိတာတွေကိုလိုက်ကြည့်ပြီးအချိန်တွေကုန်နေမယ့်အစား ကျနော်တို့ချစ်ရတဲ့သူတွေနဲ့စိတ်ခြင်းပိုနည်းစပ်အောင် ပိုကျိုးစားနေတာက ပိုမကောင်းဘူးလား? ထိုင်ပြီးဖုန်းနဲ့မျက်စိနဲ့မကွာတမ်းသုံးနေမယ့်အစား ချစ်ရသူတွေနဲ့ စကားလေးဘာလေးပြောတာမကောင်းဘူးလား? သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်စီဖုန်းခေါ်ပြီးစကားပြောတာရောမကောင်းဘူးလား ? အကျိုးရှိတာဘာလေးပဲဖြစ်ဖြစ်လုပ်နေလိုက်တာပိုမကောင်းဘူးလား ? ဆိုလိုချင်တာကတော့ ကျနော်တို့ရဲ့အချိန်တွေကို အကောင်းဆုံးအသုံးချတတ်ဖို့ပါပဲ။ ကျနော်တို့အားလုံးမှာ အချိန်ရောအင်အားတွေရောက အကန့်အသတ်ရှိတယ်။ ဒါကြောင့် ဘယ်လိုနေရာတွေမှာပဲသုံးရမယ်ဆိုတာ သေချာသတ်မှတ်ထားဖို့လိုတယ်။ နောက်တစ်ခါ တစ်ခုခုကို ကြည့်တော့မယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို အရင်မေးကြည့် ဒီဟာပေါ်မှာ ငါအချိန်သုံးရတာတန်သလား? လို့။ နောက်ဆုံးမှာအရေးကြီးတာကတော့ ကျနော်တို့ခေါင်းထဲကိုဝင်လာတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို စီစစ်ရွေးချယ်ဖို့ပါပဲ။ စာအရှည်ကြီးပဲဖြစ်ဖြစ် စာတိုတိုလေးပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်အတွက် တကယ်အကျိုးရှိပြီးအသုံးဝင်တာကိုမှ ခေါင်းထဲအဝင်ခံပါ။ @BurmeseStoic

ပေးစာ ၁၀ - စိတ်ကိုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း ( အပိုင်း - ၂ ) ကျနော်တို့တွေအားလုံး တကယ့် ထိပ်တန်း Stock Trader ကြီးဖြစ်တဲ့ Jesse Livemore စီကနေသင်ယူရမယ်။ သူက ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုစာလောက် wall street မှာ အောင်မြင်မှု ကိုကိုင်ထားနိုင်ခဲ့တာ။ Trade လုပ်မယ်ဆို သူ့ခြေလှမ်းတွေကိုလိုက်ကြည့်နေရတဲ့အထိကိုအောင်မြင်ခဲ့တာ။ ဒါပေမယ့် တစ်ချိန်မှာတော့ သူ Wall Street ကနေ ထွက်သွားခဲ့တယ်။ လူတွေသူ့ကို အကြံတောင်းတာတွေ နည်းလမ်းမေးတာတွေကို ကိုမဖြေပေးချင်တော့ဘူး သူများအကြံပေးတာတွေကိုလဲ နားမထောင်ချင်တော့ဘူး။ သူ့ကိုယ်သူပဲအားကိုးပြီးတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေချချင်တော့တာပါတဲ့။ ငါက Trader အဖွဲဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်ချင်တာမဟုတ်ဘူး အထူးသဖြင့် ပွဲစားရုံထဲမှာ စုတဲ့ Trader အဖွဲဝင်မဖြစ်ချင်ဘူး ကျနော်လိုအပ်တာက တစ်ယောက်တည်း ၁၅ မိနစ်လောက်အေးဆေး တွေးခေါ်စဉ်းစားလို့ရတဲ့အချိန်ပဲလိုတာလို့ တစ်ခါကသူပြောခဲ့ဖူးတယ်။ တကယ်တော့ ကျနော်တို့လဲ ကိုယ်ပိုင်စဉ်းစားတွေခေါ်တဲ့အချိန်ဆိုတာရှိဖို့အရေးကြီးတယ်။ ကျနော်လုပ်ခဲ့သမျှထဲမှာ အမှန်ဆုံးကတော့ ထုတ်ဝေရေးလောကကနေထွက်ခဲ့လိုက်တာပဲ။ ကျနော်တခြားစာရေးဆရာတွေနဲ့ ရောထွေးပြောဆိုဆက်ဆံနေရတာမကြိုက်ဘူး။ လူကိုမကြိုက်တာတော့မဟုတ်ဘူးဗျ။ သူတို့အတွေးအခေါ်တွေ ကျနော်ကို ကူးစက်လာတာကိုမကြိုက်တာ။ အချိန်တစ်ခုကြာလာတော့ သူတို့တွေအားလုံးက အတွေးအခေါ်တူတဲ့သူတွေဖြစ်လာတယ်။ အဲ့အစားကိုယ့်ရဲ့အတွေးအခေါ်နဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုပိုအားကိုးသင့်တယ်။ တခြားသူတစ်ယောက်က သူ့အထင်အမြင်ကြီးလာထိုးထည့်ကိုမခံဖို့လိုတယ်။ ကျနော့်ရဲ့စိတ်ကို ကာကွယ်ရတဲ့တခြားအကြောင်းအရင်းလဲရှိပါသေးတယ်။ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ကြည့်ရှု့လေ့လာတာများရင် ကျနော်တို့ရဲ့စိတ်ခံစားချက်ကိုပြောင်းလဲစေတယ်။ ကြိုက်သည်ဖြစ်စေ မကြိုက်သည်ဖြစ်စေ အဲ့အရာက ကိုယ့်လက်ရှိခံစားချက်အပေါ်မှာ သက်ရောက်မှုရှိတယ်။ လူတိုင်းမှာ ပြင်ပကလာတဲ့ လွှမ်းမိုးမူတွေကို တွန်းကန် တော်လှန်နိုင်တဲ့ စိတ်မျိုးရှိတာမဟုတ်ဘူးလေ။ ကျနော်တို့လုပ်လို့ရတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကန့်သတ် ကာကွယ်လိုက်လို့ပဲရတယ်။ Affect Heuristic ဆိုတဲ့ အယူအဆတစ်ခုရှိတယ်။ အယူအဆကတော့ရှင်းရှင်းလေးဗျ မင်းမှာကြောက်တတ်တဲ့စိတ်ရှိရင် ကြောက်တတ်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေချတယ်။ အဲ့အကြောက်တတ်တဲ့ဆိုတဲ့နေရာမှာ တခြား စိတ်ခံစားချက်တွေကိုအစားထိုးပြီး သုံလို့လဲရတယ်။ ဆိုပါစို့ ကိုယ်က Social Media သုံးပြီး ငါကအသုံးမကျဘူးလို့ထင်ရင် အဲ့စိတ်ကြီးနဲ့တစ်နေကုန်နေသွားချင်လား? ဘယ်သူမှနေချင်မယ်လဲမထင်ပါဘူး။ ဒီတော့ အဲ့လိုမကောင်းတဲ့ခံစားချက်တွေဖြစ်တဲ့ တုန်လှုပ်စေတာ၊ အားလျော့စေတာ၊ စိတ်ပျက်စေတာ၊ မနာလိုဖြစ်စေတာ တွေအကုန်လုံးက အသုံးမှမဝင်ပဲ အဲ့လိုခံစားစေတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေဆိုရင် ရှောင်လိုက်။ @BurmeseStoic

ပေးစာ ၁၀ - စိတ်ကိုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း ( အပိုင်း - ၁ ) အရင်ကရေးတဲ့စာထဲမှာတော့ ကျနော် မလိုအပ်တဲ့သတင်းအချက်အလက်တွေအကြောင်းပြောပြခဲ့ဖူးတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲ့ဒါကဘာကိုဆိုလိုတာလဲ ? ကျနော်အတွက်တော့ ကျနော့်ဘဝအတွက် ဘာမှအသုံးမဝင်တဲ့အရာ ဘာမှကောင်ကျိုးမဖြစ်ထွန်းလာတဲ့အရာတိုင်းကိုဆိုလိုတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လဲ ဖုန်းထိုင်ပွတ်နေရတာထက် ကျနော်စာအုပ်ဖတ်ရတာကိုသဘောပိုကျတယ်။ Social Media ပေါ်က အရာအများစုက သကြားလိုပဲ စားလိုက်ရင်ချိုပေမယ့် ကျန်းမာရေးအတွက်တော့ ကောင်းကျိုးပေးမှာမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒီလိုမျိုး အသုံးမဝင်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက social media ပေါ်မှာပဲရှိတာတော့မဟုတ်ဘူး။ နေရာတိုင်းလိုလိုမှာကိုရှိတယ်။ ဥပမာ - ကျနော်က NBA ပွဲတွေကြည့်ရတာတွေကြိုက်တယ် ဒါပေမယ့် သူတို့ အသင်းတွေအကြောင်းတော့ ကျနော်မကြည့်ဘူး။ ဝေဖန်ရေးသမားတွေ လေကန်ရေးသမားတွေ ထင်ကြေးပေးပြီး ပြောနေတာတွေက ဘာမှအရေးပါနေတာမဟုတ်ဘူး။ အဲ့ဒါတွေထိုင်ကြည့်နေလို့အချိန်ကုန်တာအပြင်ဘာမှဖြစ်မလာနိုင်ဘူး။ ကစားသမားက ကစားမှာပဲမလား ကစားတာကို ကိုယ့်မျက်စိနဲ့ကြည့်မှာပဲမလား ကြည့်လိုက်ရရင်ပြီးပြီပဲမလား။ သူဘယ်လိုကစားသွားတယ်ဆိုတာကိုနောက်နေ့ရေးတဲ့သတင်းကနေ တကူတကဖတ်ဖို့မလိုဘူး ကြည့်ချင်ရင်ပြန်ကြည့်လိုက်တော့ရတာပဲမလား ? အဓိကကျတဲ့အရာတွေဖြစ်တဲ့ တကယ်ကြည့်တာ တကယ်လမ်းလျှောက်တာ တကယ်စာအုပ်ဖတ်တာ တကယ်စကားပြောတာတွေလုပ်တာပဲကောင်းတယ်။ လူတိုင်းမှာ အရာအရာတိုင်းအတွက် ထင်ကြေးတွေဆိုတာရှိတယ်။ လူတွေရဲ့ထင်ကြေးတွေကိုလိုက်နားထောင်နေမယ့်အစား ကိုယ့်အတွင်းစိတ်ထဲကစကားတွေကိုပဲသေချာလိုက်နားထောင်သင့်တယ်။ @BurmeseStoic

ပေးစာ ၉ - စိတ်ကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း ( အပိုင်း - ၃ ) ဒီလိုချရေးခြင်းက ကျွန်တော့်ရဲ့ လောဘနဲ့ ခံစားချက်တွေကြောင့် အမှားတွေလုပ်မိတယ်ဆိုတာကို ပိုသိလာစေတယ်။ အရင်တုန်းက ကျွန်တော်က တက်တိုင်းဝယ်တဲ့ trader ဗျ။ အကြာကြီးဝယ်ပြီး ရင်းနှီးထားတဲ့ stock share တွေထက် အခုဈေးတက်နေတာတွေကို လိုက်ဝယ်တာမျိုး။ တက်လေ လိုက်ဝယ်လေ လုပ်တာမျိုး။ ကျွန်တော်တွေးတာက ငါအခုနည်းနည်းတက်တုန်းဝယ်ရင် များများတက်ရင် မြတ်ပြီလို့တွက်တာမျိုး။ တကယ်တော့ ဒါက လောဘနဲ့လိုက်ဝယ်တာပါပဲ။ ဈေးပြန်ကျတော့ အများကြီးရှုံးတော့တာပေါ့။ Journal ရေးတာကနေ သေချာသိလာတာကတော့ ကျွန်တော်က အကျိုးမရှိတဲ့ အတွေးတွေကို နားထောင်မိနေတာများတယ်။ Stoic ဒဿနကို ကျင့်သုံးပြီးတဲ့အခါမှာတော့ လောဘကြောင့်လုပ်မိတာတွေရပ်နိုင်သွားတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့အတွေးတွေကိုချရေးရတာအရမ်းလွယ်ပါတယ်။ မှန်တဲ့နည်းမှားတဲ့နည်းရယ်လို့မရှိဘူး။ ခေါင်းထဲပေါ်လာတာတွေချရေးလိုက်တာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် မေးခွန်းနဲ့စတင်ဖို့တော့လိုတယ် ဒါမှလည်း သေချာ ကိုယ့်အတွေးကို ကိုယ်စမ်းစစ်မိမှာပေါ့။ ကိုယ့်အတွေးကို များများစမ်းစစ်လေလေ ကိုယ့်ရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကိုများများမြင်လာလေလေပဲ။ အဲ့အခါကျရင် ဘယ်အရာတွေကို ဘယ်အတွေးတွေကို အာရုံပိုစိုက်ရမယ်ဆိုတာ အလွယ်လေးသိလာလိမ့်မယ် @BurmeseStoic

ပေးစာ ၉ - စိတ်ကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း ( အပိုင်း - ၂ ) တစ်နေ့ကကျနော်တွေးမိတယ် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးမြှင့်တင်ရေးနဲ့ ဒဿနကိုစိတ်ဝင်စားသူတွေကိုဦးတည်ပြီးတော့ ပွဲတစ်ခုလောက်စီစဉ်ဦးမယ်လို့။ အတွေးကတော့ကောင်းတယ် ဒါပေမယ့် ကျနော်အခုတကယ်လုပ်ချင်နေတဲ့အရာတော့ဟုတ်မနေဘူး။ စဉ်းစားလို့သာကောင်းနေတာ။ Marcus Aurelius ကိုယ့်ကိုယ်ကိုမေးသလိုမေးရရင် ငါဒီအတွေးကို ဘာအတွက်အသုံးပြုမှာလဲ ? ဒီလိုတွေးရင်တော့ ကျနော် စိတ်ကူးယဉ်ဖို့အတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပျင်းပြေစေဖို့အတွက် အသုံးချနေခြင်းသာဖြစ်တယ်။ စိတ်ကူးတွေရှိတာကောင်းပါတယ် ဒါပေမယ့် အဲ့ဒါတွေကို ထိုင်စိတ်ကူးနေဖို့အချိန်တွေအများကြီးသုံးပြီး ဘာမှမလုပ်ဖြစ်တာတန်သလား ? ပြောပြီးသားစကားတွေဖြစ်ပြီးသားအရာတွေကို ဓါတ်ပြားဟောင်းကြီးအနေနဲ့ ပြင်မရမှန်သိပေမယ့် ပြန်တွေးနေသလိုကြီးပါပဲ။ သင်ရောအဲ့လိုလုပ်သလား? ဒီလိုလုပ်တာ အချိန်ဖြုန်းတာပဲမဟုတ်ဘူးလား? စိတ်ထဲမှာဖြစ်ခဲ့ပြီးသား ပြောခဲ့ပြီးသားတွေကိုပြန်စဉ်းစားနေတာက ဘာမှထူးမလာစေဘူး။ ပြောခဲ့တာတွေကို စိတ်ကူးထဲမှာပြောင်းလိုက်လို့ရပေမယ့် အပြင်လောကမှာတော့ တကယ်ပြောင်းမသွားနိုင်ဘူး။ ပြန်ပြီး ကောင်းအောင်ပြန်ပြောဖို့ ပြင်ဖို့ဆိုတာမဖြစ်နိုင်ဘူး။ ဒါဟာကိုယ့်စိတ်နဲ့ကိုယ် လမ်းပျောက်ဆုံးနေခြင်းပဲ။ ဒါဟာ သိပ်ကိုမြင်သာထင်သာရှိစေတဲ့ အသုံးမဝင်တဲ့အတွေးတွေရဲ့ သာဓကပဲ။ ကိုယ်ရခဲ့တဲ့သင်ခန်းစာအကြောင်း ပြန်တွေးတာကတော့ မှန်တယ် ကောင်းတယ် ဒါပေမယ့် ဓါတ်ပြားဟောင်းကြီးလို ပြီးပြီးသားတွေကို ထပ်ခါထပ်ခါတွေးနေတာကတော့မကောင်းဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ အချိန်နဲ့ အားအင်တွေကို မလိုတာတွေတွေးပြီးတော့ မဖြုန်းတီးဖို့ ကိုယ့်အတွေးတွေကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာစောင့်ကြည့်တတ်ဖို့လိုတယ်။ လွယ်လွယ်ကူကူဆိုရင် စာအုပ်တစ်အုပ်ယူပြီးတော့ ချရေးကြည့် ကျနော်တို့ရဲ့ Marcus Aurelius လုပ်သလိုပေါ့။ ဘာချရေးရမလဲမေးရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုမေးခွန်းတွေထုတ်ပြီး ဖြစ်နေတဲ့ပြဿနာတွေကိုချရေးပြီး အဖြေထုတ်ကြည့်ဖို့ပဲ။ ဥပမာ ကျနော် stock trader အနေနဲ့တိုးတက်ချင်တဲ့ အကြောင်းမှာဆိုရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုမေးကြည့်တယ် " ငါသာ trade လုပ်တဲ့အချိန်မှာ အမှားလုပ်ခဲ့ရင်ဘယ်လိုလုပ်မလဲ ? "။ @BurmeseStoic

ပေးစာ ၉ - စိတ်ကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း ( အပိုင်း - ၁ ) Marcus Aurelius ရဲ့ Meditation စာအုပ်က ဘယ်တုန်းကမှ စာအုပ်အနေနဲ့ထုတ်ပြီးတော့ရောင်းမယ်လို့ရည်ရွယ်ခဲ့တာမျိုးမရှိခဲ့ဘူး။ အဲဒီစာအုပ်က သူ့ရဲ့မှတ်စု၊ အတွေးတွေချရေးတဲ့နေရာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ခနဲ့ပြီး သရော်တဲ့စာတွေရေးတဲ့နေရာပဲ။ အဲဒီမှတ်စုထဲက တစ်နေရာမှာ "ငါရဲ့စိတ်ဆိုတဲ့အရာကဘာလဲ? ငါအဲဒါကိုဘယ်လိုဖန်တီးယူခဲ့တာလဲ? ငါဘာအတွက် အဲဒါကိုအသုံးချဖြစ်လဲ?" လို့သူ့ကိုယ်သူပြန်မေးထားတယ်။ သူ့ရဲ့Meditation စာအုပ်တစ်အုပ်လုံးမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးခွန်းတွေမေးထားတာကို မကြာခဏ ဆိုသလိုတွေ့ရတယ်။ ကျွန်တော်တော့ အဲဒါကိုသဘောကျတယ် သူက ထင်ကြေးပေးပြီး ရေးချင်ရာရေးနေတာမဟုတ်ဘူး သူလူတတ်ကြီးလုပ်ပြီးပြောနေတာမဟုတ်ဘူး သူ့ကိုယ်သူ မေးခွန်းတွေထုတ်နေခဲ့တာ။ စိတ်ဆိုတာဘာလဲ ? ဘယ်နေရာမှာအသုံးချဖြစ်နေသလဲ ? အကယ်၍ သင်သာ စဉ်းစားတတ်မယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ရဲ့စိတ်ကို အများကြီး အသုံးပြုတဲ့သူလို့ပြောလို့ရတယ်။ ပထမမေးခွန်းကိုတော့ဖြေရခက်တယ် ( ဘယ်သူကမှ စိတ်ဆိုတာလည်းမသိဘူး ) စဉ်းစားတဲ့အခါ စိတ်ကိုသုံးပေမယ့် စိတ်ကိုဘာလဲပြောရခက်တယ်။ {* ဒီနေရာမှာ စိတ်ဆိုတာ Mind ကိုပြောတာပါ }။ ဥပမာပြောရရင် တစ်ခါတစ်လေ ကျွန်တော်သတိထားမိတာက ကျွန်တော့်ရဲ့ အတွေးတွေနဲ့ နိုးလာကတည်းက စိတ်ထွေနေတတ်တာပဲ။ လန်းလန်းဆန်းဆန်းနိုးလာရမယ့်အစား ဘာကိုမှအာရုံစိုက်လို့မရဖြစ်နေတတ်တယ်။ မကြာခဏအဲလိုဖြစ်လေ့ရှိတယ်။ Stoicism စပြီးမလေ့လာခင်တုန်းကတော့ ကျွန်တော်ထိန်းချုပ်လို့မရတဲ့အရာတွေကိုတွေးပူနေလေ့ရှိတာများတယ်။ ငါလုပ်ထားတဲ့စီးပွားရေးလေးရှုံးသွားရင်ဘယ်လိုလုပ်မလဲ ? ငါမလုပ်ချင်တဲ့ အလုပ်ကြီးလုပ်ရမယ်ဆိုဘယ်လိုလုပ်မလဲ? ငါလက်ရှိတွဲနေတဲ့ လက်တွဲဖော်နဲ့ ပြတ်ရင်ဘယ်လိုလုပ်မလဲ? မရေရာတဲ့ အတွေးများစွာနောက်က ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတာတွေအပြည့်နဲ့လျှောက်တွေးနေမိတော့တာပါပဲ။ Stoicism ကနေပြီးတော့ ထိုင်ပြီးစိတ်ပူနေတာထက် လက်ရှိကိုပိုအာရုံစိုက်လိုက်တာကောင်းတယ်လို့သင်ယူခဲ့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်ရဲ့ သိစိတ်ကို ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်လို့မရတဲ့အခါတွေရှိတယ်။ အလုပ်အကြောင်း စာရေးရမယ့်အရာတွေအကြောင်း အနာဂတ်အကြောင်း စသည်ဖြင့်ပေါ့။ ကိုယ်ရေးကြည့်ချင်တဲ့စာအုပ်တွေအကြောင်း ကျွန်တော်လုပ်ချင်တဲ့ ပွဲလမ်းတွေအကြောင်း လည်ချင်ပတ်ချင်တဲ့ နေရာတွေအကြောင်း စိတ်ကူးလျှောက်ယဉ်ကြည့်မိနေတာပေါ့ဗျာ။ ဒါပေမယ့် အဲ့လိုအတွေးတွေနဲ့ နစ်မွန်းနေရင်းကပဲ ကိုယ့်အတွေးတွေကဘာပြောလဲနားထောင်တတ်ဖို့လိုတယ်။ @BurmeseStoic

ပေးစာ ၈ - ပတ်ဝန်းကျင်ပြောင်းမရရင် အတွေးကိုပြောင်း ( အပိုင်း - ၂ ) အဲ့လိုမျိုးနေရာပြောင်းလိုက်လို့ပြေလည်သွားတယ်ဆိုတာမရှိဘူးဗျ။ ကျနော်တို့ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြဿနာလို့ထင်နေပေမယ့် တကယ်တန်းပြဿနာက ကျနော်တို့ရဲ့ လောကအမြင်နဲ့ခံယူချက်ပဲ။ ဒီနေရာကနေတခြားနေရာသွားချင်တာ လူတိုင်းဖြစ်တယ် ဒါသဘာဝပဲ။ ကိုယ်နေတဲ့နေရာမှာ မပျင်းတဲ့သူရယ်လို့ ကျနော်တော့မတွေ့ဖူးသေးဘူး။ ဘယ်လောက်ပဲ အဆင်ပြေတဲ့သူဖြစ်နေပါစေ တစ်ချိန်ချိန်တော့ အဲ့စိတ်က ဖြစ်တာပါပဲ။ အဲ့စိတ်ဖြစ်လာရင် Lucilius လိုပဲ စိတ်ဓါတ်ကျတတ်ကြတာပါပဲ။ တစ်ခါတစ်လေလေ အရာရာကိုအဆင်ပြေနေပါတယ်လို့ဟန်ဆောင်ပြီးနေနေတဲ့သူတွေနဲ့ ဘဝမှာဆုံတွေ့ရတတ်ပါတယ်။ အဲ့လိုတွေ့တဲ့အခါ အဆင်ပြေလား လို့မေးရင် သူတွေက အဆင်ပြေတယ်လို့ အမြဲဖြေလိမ့်မယ်။ ဘယ်သူက အမြဲအဆင်ပြေနေတယ်တော့ရှိမလဲဗျ။ တစ်ခါတစ်လေတော့တဲ့ ပြဿနာတွေ စိတ်ဓါတ်ကျတာတွေ ပျင်းတာတွေကရှိမှာပဲ။ ဘဝဆိုတာ အမြဲလွယ်ကူနေတာမှမဟုတ်ပဲ။ အမြဲအဆင်ပြေနေတယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လိမ်နေကြတာပဲဗျ။ တစ်ခုတော့ရှိတယ်၊ အဲ့ဒီ အညံစားအတွေးအခေါ်တွေကိုဖျက်ဆိီး လိုက်လို့တော့ရတယ်။ ကိုယ်ရဲ့ အသိစိတ်တို့ နာမ်တို့ တို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လို့သတ်မှတ်တဲ့အရာဘယ်အရာပဲဖြစ်နေပါစေ ကိုယ်မှာအမှားမရှိဘူး။ ပြောရရင်တော့ နဲနဲ ကြောင်တောင်တောင်နိုင်ပေမယ့် ကျနော်နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုအပြစ်တင်မိတိုင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတိပေးစကားပြောလေ့ရှိတယ်။ အဖြေက အပြင်မှာမဟုတ်ဘူး အဖြေက အတွင်းမှာ လို့ကိုယ့်ကိုကိုပြောလေ့ရှိတယ်။ ကိုယ်လုပ်ရမှာက လောကကိုမြင်နေတဲ့အမြင်လေးတွေပြောင်းလဲလိုက်ဖို့ပဲ။ တခြားအရာတွေကိုပြောင်းလဲလို့ရနေရင်တောင် သွားပြီးပြောင်းလဲဖို့မကြိုးစားနဲ့။ ဒါပေမယ့် Stoic တွေက ကိုယ်ထိန်ချုပ်လိုရတာတွေဆိုရင် ထိန်းချုပ်လို့ရတယ်ဆို ? ဒါဆိုရင် ကိုယ့်ရဲ့ ​ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကိုရော ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်လို့မရဘူးလား ? ကျနော်နောက်မြို့တစ်မြို့ကိုပြောင်းနေထိုင်ဖို့ အလုပ်သစ်ရှာဖို့က ကျနော်ချလို့ရတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေမဟုတ်ဘူးလား? ကိုယ်ထိန်းချုပ်ပြောင်းလဲလို့ရတယ်ဆိုတိုင်း လိုက်ပြီးအကုန်ထိန်းချုပ်နေဖို့မလိုဘူးလေ။ အဓီကအရေးကြီးတာက ဘာပဲလုပ်လုပ်စိတ်အေးလက်အေး လုပ်တတ်ဖို့ပဲ။ သဘာဝဆန်ဆန်လေး အေးအေးဆေးဆေးလေးပေါ့။ အဲ့ဒါကို ကိုယ်ဘာလုပ်လုပ် ဒီအတိုင်းလုပ်မှရမယ်ဆိုတဲ့ စံသတ်မှတ်ချက်အနေနဲ့ထားဖို့လိုတယ်။ အဲ့စိတ်အနေအထားကနေပဲ ကိုယ်လုပ်စရာရှိတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကိုချမှတ်ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ပတ်ဝန်းကျင်ကိုပြောင်းလဲတဲ့ကိစ္စမှာဆိုရင် ကျနော်က ဒီလိုလေးကြည့်တယ်။ ငါတော့ Caribbean ကိုခရီးထွက်ပြီး ရေငုတ်ပြီးငါလေးတွေကြည့်ချင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ငါတကယ်ရောအဲ့ဒါလိုအပ်နေတာလား? အခုလဲအဆင်ပြေနေတာပဲကို။ တစ်ချိန်ကျရင်ရောသွားနိုင်လား? သွားရင်သွားမှာပေါ့။ မသွားရလိို့စိတ်ထိုင်ညစ်နေမလား လက်ရှိအဆင်ပြေနေတဲ့အခြေအနေလေးကိုပဲ လက်ခံပြီးသာသာယာယာနေမလား? ဒီလိုဆိုရင်တော့ လက်ရှိမှာအေးဆေးနေမှာပေါ့။ ကိုယ့်စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုရဖို့အတွက် ဘယ်အရာကိုမှပြောင်းလဲနေဖို့မလိုဘူးလေ။ ဘဝကိုကြည့်တဲ့အမြင်လေးပြောင်းလဲတတ်ဖို့ပဲလိုတယ်။ @BurmeseStoic

ပေးစာ ၈ - ပတ်ဝန်းကျင်ပြောင်းမရရင် အတွေးကိုပြောင်း ( အပိုင်း - ၁ ) အခုနောက်ပိုင်း ကျနော်ရဲ့ ပိတ်ဝန်းကျင်ကို တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ ပိုပိုပြီး စိတ်ပျက်မိလာတယ်။ တစ်နေ့နဲ့တစ်နေ့က ဘာမှမထူခြားသလိုခံစားရတယ်။ နိုးလာတော့လဲ ဒီအိပ်ရာ ကြည့်လိုက်တော့လဲ ဒီမြင်ကွင်း၊ စားတော့လဲ ဒီအခန်းထဲ တွေ့တော့လဲ ဒီလူတွေကြီးပဲ။ အဲ့လိုဖြစ်ခြင်းကပဲကျနော်တို့ကို ခရီးတွေသွားလာဖြစ်ဖို့တွန်းအားပေးတော့တာပဲဗျ။ ပျင်းလာတယ် စိတ်ရှုပ်လာတယ် ပုံမှန်ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ဘဝကြီးကို မကြိုက်တော့တာကနေပြီး ဒီလိုအဝေးတစ်နေရာထွက်လိုက်ချင်တဲ့စိတ်တွေဆိုတာ တစ်နှစ်ကို အကြိမ်များစွာပေါ်လာလေ့ရှိတာပေါ့။ အဲ့စိတ်ကိုဘယ်လိုကိုင်တွယ်မလဲ ဘယ်လိုပျောက်အောင်လုပ်ရမလဲပြောပြမယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်အသစ်ကိုပြောင်းချင်တဲ့ဆန္ဒက အခုမှအသစ်ဖြစ်တဲ့ရောဂါမဟုတ်ဘူး။ Stoic တွေက ဟိုးအရင်ထဲက ဖြစ်ခဲ့လို့ ဒီအကြောင်းကို စာတွေထဲမှာထည့်ရေးခဲ့ပြီးသား။ Seneca က သူ့သူငယ်ချင်း Lucilius ညည်းတွားပြီး ဘဝကနေရတာဘယ်လောက်ပျင်းဖို့ကောင်းတယ် လို့ပြောတုန်းက "ဒီလိုစိတ်ဆိုတာ မင်းတစ်ယောက်တည်းဖြစ်တယ်လို့ထင်နေတာလား? ဒါကိုအထူးအဆန်းလို့မြင်နေတာလားကွ၊ ဒါဆိုအခု ခရီးထွက်ပြီး မြင်နေရတာတွေကိ​ြပြောင်းလိုက်မယ်ဆိုရင် မင်းရဲ့ဝမ်းနည်းမှုတွေ စိတ်ဓါတ်ကျတာတွေက ပြောင်းသွားမှားလား? ဒီအစားမင်းရဲ့ ခံယူချက်ကိုပဲပြောင်း ပတ်ဝန်းကျင်ကိုမပြောင်းနဲ့ "လို့ပြောခဲ့ဖူးတယ်။ တကယ်တော့ Seneca ပြောတာမှန်တယ်။ စိတ်ဓါတ်ကျတာအဆန်းမှမဟုတ်ပဲ။ ကျနော်တို့လူတွေက တစ်ခုခုဆိုရင် ပတ်ဝန်းကျင်ကိုအပြစ်တင်တာမြင်တိုင်း စိတ်ထဲတစ်မျိုးကြီးပဲဗျ။ ပြဿနာတွေဆိုတာ နေရာပြောင်းလိုက်ရင် ပြေလည်သွားမယ်ထင်နေလားမသိ "ငါဒီနေရာကထွက်သွားလိုက်မယ်" လို့ ညည်းနေကြတယ်။ အဲ့လိုမျိုးနေရာပြောင်းလိုက်လို့ပြေလည်သွားတယ်ဆိုတာမရှိဘူးဗျ။ ကျနော်တို့ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြဿနာလို့ထင်နေပေမယ့် တကယ်တန်းပြဿနာက ကျနော်တို့ရဲ့ လောကအမြင်နဲ့ခံယူချက်ပဲ။ ဒီနေရာကနေတခြားနေရာသွားချင်တာ လူတိုင်းဖြစ်တယ် ဒါသဘာဝပဲ။ ကိုယ်နေတဲ့နေရာမှာ မပျင်းတဲ့သူရယ်လို့ ကျနော်တော့မတွေ့ဖူးသေးဘူး။ ဘယ်လောက်ပဲ အဆင်ပြေတဲ့သူဖြစ်နေပါစေ တစ်ချိန်ချိန်တော့ အဲ့စိတ်က ဖြစ်တာပါပဲ။ အဲ့စိတ်ဖြစ်လာရင် Lucilius လိုပဲ စိတ်ဓါတ်ကျတတ်ကြတာပါပဲ။ တစ်ခါတစ်လေလေ အရာရာကိုအဆင်ပြေနေပါတယ်လို့ဟန်ဆောင်ပြီးနေနေတဲ့သူတွေနဲ့ ဘဝမှာဆုံတွေ့ရတတ်ပါတယ်။ အဲ့လိုတွေ့တဲ့အခါ အဆင်ပြေလား လို့မေးရင် သူတွေက အဆင်ပြေတယ်လို့ အမြဲဖြေလိမ့်မယ်။ ဘယ်သူက အမြဲအဆင်ပြေနေတယ်တော့ရှိမလဲဗျ။ တစ်ခါတစ်လေတော့တဲ့ ပြဿနာတွေ စိတ်ဓါတ်ကျတာတွေ ပျင်းတာတွေကရှိမှာပဲ။ ဘဝဆိုတာ အမြဲလွယ်ကူနေတာမှမဟုတ်ပဲ။ အမြဲအဆင်ပြေနေတယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လိမ်နေကြတာပဲဗျ။ @BurmeseStoic

အတွေးများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း ဘဝမှာ အရေးကြီးဆုံးလုပ်ရမယ့် အရာက ရှင်းရှင်းလေးပါပါပဲ။ အရေးကြီးတာနဲ့ အရေးမကြီးတာကို သတ်မှတ်ပြီးတော့ ခွဲခြားတတ်ဖို့ပဲ။ အဲ့လိုသာလုပ်နိုင်တာတယ်ဆိုရင် ကိုယ်ထိန်းချုပ်လုပ်မရတာတွေနဲ့ ကိုယ်ထိန်းချုပ်လို့ရတာတွေက ဘာတွေဆိုတာ ကို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုလဲပြောပြနိုင်ပြီးတော့ သေချာလဲစီမံနိုင်မယ်။ Epictetus

ပေးစာ ၇ - ကိုယ့်ကိုယ်ကို ခေတ္တအနားပေးခြင်း ( အပိုင်း - ၂ ) ကိုယ့်ကိုယ်ကို စိတ်ဆိုးတဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဒဏ်ပေးမိသလို ဖြစ်တယ်။ အဲ့လိုစိတ်ဆိုးတိုင်း သွေးထဲက Cortisol တွေတက်တယ်။ Cortisol က ခန္ဓာကိုယ်အတွက်တင်မက ကိုယ့်ရဲ့ အိပ်စက်မှုကိုပါ ဒုက္ခပေးတယ်။ သွေးတွင်း သကြားဓါတ်ကို များစေတယ်။ ဒေါသထွက်တဲ့အချိန် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းအလုပ်လုပ်ပုံက ရှေးခေတ် ကမ္ဘာဦးလူသားတွေ ရေခဲတောင် ကျား အစွယ်ကြီးကြီးနဲ့အကောင်ကိုတွေ့ရင် တုန့်ပြန်တဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့သွားတူတယ်။ ဒေါသကြောင့်မလုပ်သင့်တာတွေလုပ်မိဖို့တွန်းအားပိုဖြစ်စေတယ်။ ခဏခဏ ဒေါသထွက်ရင် အစာချေဖျက်နိုင်စွမ်းကိုကျဆင်းစေတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀၀၀ လောက်က Seneca ကတော့ အခုလို့ Cartisol အကြောင်းဒီလောက်သိလိမ့်မယ်တော့မထင်ဘူး ဒါပေမယ့် ဒေါကမှာ မကောင်းတဲ့ ဆိုးကျိုးရှိတယ်ဆိုတာကို ခံစားခဲ့မိပုံရတယ်။ သေချာပြန်စဉ်းစားကြည့်ရင် ဒေါသထွက်တိုင်း သူများထက် ကိုယ်ကအရင် ဒုက္ခရောက်တာပဲမဟုတ်လား။ ကိုယ့်ကိုဒေါက ထွက်စေတဲ့အရောတွေက ဘာမှမဖြစ်သွားရင်တောင် ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကတော့ အရင် ဒဏ်ခံနေရပြီလေ။ ဒီလိုပြောလို့ ဒေါသဘယ်တော့မှမထွက်ရဘူးလို့ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်အသက်အန္တရာယ်ကို ရန်ပြုလာတဲ့သူတွေဆိုရင်တော့ ပေါက်ကွဲပြီးဒေါသထွက်လို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ကိုယ်ကိုယ်ကိုတော့ အဆင်မပြေတာလေးတစ်ခုနှစ်ခုနဲ့ ဒေါသမထွက်လိုက်ပါနဲ့။ လူတော်တော်များများက ကိုယ့်ကိုယ်ကို မကြေနပ်တဲ့စိတ်နဲ့ ဒေါသတွေထားတတ်ကြတယ်။ အဲ့အစား ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဂရုဏာထားပါ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုလဲ ငှဲ့ညှာသနားပါ။ အဝတ်လျှော်စက် ပြင်တာပြီးတော့ ထရယ်မိတယ် ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကြည့်စမ်း ဘယ်လောက်တောင်ရူးမိုက်လိုက်တဲ့ကောင်လဲလို့ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မြင်ယောင်မိလို့ပဲ။ ညဘက်ကြီးကို ချွေးတွေရွှဲ မောဟိုက်ပြီး ဘာမဟုတ်တဲ့စက်ပျက်တာလေးကို အတင်းတွေပြင်ယူနေတာ အမှန်ဆို အိပ်ယာထဲမှာ အိပ်နေရမယ့်အချိန်ကြီး။ နောက်ထပ်အတွေးဝင်လာတာတော့ အော် ဒီလိုဆိုတော့ လဲ ဒီအကြောင်းက ငါ့စာအုပ်ထဲထည့်ရေးလို့ရတဲ့ အတွေ့အကြုံဖြစ်သွားတာပေါ့လို့တွေးမိလိုက်တယ်။ ပိုကောင်းတာကတော့ အဝတ်လျှော်စက်ပျက်နေလို့ ရေစိုနေတဲ့ အနွေးထည်ပါးလေးကိုတွေ့တဲ့အချိန်မှာတည်းက ရယ်နေလိုက်ရမှာ။ သန်ခေါင်ထက်တော့ ညည့်မနက်တော့ဘူးဆိုတဲ့အတိုင်းအခုလဲသိပ်တော့ နောက်မကျသေပါဘူး။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြစ်တင်စိတ်တိုနေမယ့်အစား ကိုယ့်အမှားတွေကိုယ် ရယ်တတ်တဲ့သူဖြစ်ဖို့လိုတယ်။ ကိုယ်လုပ်မိနေတာတွေကို သေချာပြန်လေ့လာကြည့် ပြီးရင် စိတ်တိုနေရမယ့် အရာမဟုတ်ဘူး ဘဝကတိုတိုလေးဆိုတာကိုသတိရပေး။ အများစုသောအရာတွေက ဒေါသထွက်နေဖို့မတန်ဘူး ဟားတိုက်ရယ်လိုက်ဖို့ပဲကောင်းတယ်။ ဒီလိုဆို ဘဝက ပေါ့ပါးသွားတာပေါ့။ @BurmeseStoic

ပေးစာ ၇ - ကိုယ့်ကိုယ်ကို ခေတ္တအနားပေးခြင်း ( အပိုင်း - ၁ ) မနေ့က ညတုန်က ကျနော်ရဲ့ အဝတ်လျှော်စက်ပျက်သွားတယ်။ ကျနော်က ဝတ်နေကျ ကျနော် ဝတ်နေကျ နွေးထည်ပါးလေးကို ဒီည အပြီးလျှော်ပြီး အခြောက်ခံထားလိုက်ချင်တာ။ ဒါ ည၁၀နာရီလောက်မှာ ကျနော်ဖြစ်ချင်တဲ့စိတ်ဆန္ဒလေးပေါ့။ တကယ်ဆိုရင်တော့ မိနစ် ၆၀ လောက်အချိန်ပေးရင်ရတဲ့အလုပ်လေးပါပဲ။ ဒါနဲ့ ပြီးလောက်ပြီလို့သွားကြည့်လိုက်တဲ့အချိန်မှာ စက်ရဲ့ screen မှာ error code တက်နေတာတွေ့ရတယ်။ အဝတ်လျှော်စက်က ကျနော်ပြောတာကိုမကြားနိုင်ပေမယ့် ဒီအချိန်ကြီးမှာတော့မပျက်စမ်းပါနဲ့ အဝတ်လျှော်စက်ရာ လို့ပြောမိလိုက်တယ်။ သေချာသိလိုက်တာကတော့ စက်ကပျက်နေပါပြီ ကျနော် တံခါးကိုဖွင့်ကြည့်လိုက်တယ် ကျနော့်အနွေးထည်ပါးလေးလဲ ရေထဲမှာနစ်နေတုန်း။ ဒေါသထောင်းကနဲထွက်သွားတာကိုလဲ သတိထားလိုက်မိတယ်။ ပထမတော့ စက်ထဲက အနွေးထည်ပါးလေးကိုထုတ်ပြီးတော့ ရေချိုးခန်းထဲမှာ ရှေးခေတ်လူတွေလျှော်သလိုပဲလျှော်မယ်ကွာဆိုပြီးထုတ်ကြည့်လိုက်တော့ အမလေး ရေစိုနေတဲ့အနွေးထည်က လေးသားဟ လို့တွေးမိပြီး။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အနွေးထည်လျှော်ရင်းလဲ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ဖြစ်သွားတာပေါ့လို့တွေးလိုက်မိသေးတယ်။ ဒါပေမယ့် လျှော်နေရင်းနဲ့သတိထားမိတာက အဝတ်ကိုခြောက်ဖို့ရေညစ်ရတာ လွယ်တဲ့ကိစ္စမဟုတ်ဘူး စိတ်လဲပျက်လာမိတယ်။ ဘာလို့အခုအချိန်မှာမှ စက်ကလာပျက်ရသလဲ ဘာလို့နေ့ခင်းနေ့လည်မှာမပျက်တာလဲလို့တွေးမိတယ်။ ရေစက်လက်မကျတဲ့ထိတော့ ရအောင်ကြိုးစားပြီးတော့ အနွေးထည်ကိုညှစ်လိုက်ပြီး အဝတ်ကိုလှန်းထားလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ခေါင်းမာတဲ့ကျနော်စိတ်က ပျက်နေတဲ့စက်စီကိုသွားပြီး ဘာဖြစ်နေတာလဲဆိုတာကို အဖြေရှာချင်လာတယ်။ အခုချက်ချင်းပြင်လိုက်မှဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့စိတ်ကကြီးစိုးလာတယ်။ အဲ့တော့ ဒီစက်အစုပ်ကို တစ်စစီဖြုတ်မယ် ဘာပျက်နေလဲကြည့်မယ်ဆိုပြီး ပြင်တဲ့အလုပ်ကိုစပါတော့တယ်။ ပြင်လို့လဲပြီးရော ညက အတော်ကိုနောက်ကျနေခဲ့ပါပြီ ချွေးတွေလဲထွက် ပေပွနေပြီးတော့ သွေးထဲမှာရှိတဲ့ Adrenaline ကြောင့် ဒေါသကလဲပိုထွက်နေပါတော့တယ်။ ပြန်ကြည့်လိုက်ရင် ဒီဖြစ်စဉ်တစ်ခုလုံးက တလွဲတွေကြီးပဲလို့ပြောလို့ရတယ်။ ဒီလိုကိစ္စမျိုးတွေဆိုတာ ကျနော်တို့အမြဲလိုလိုဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။ ဒေါသဆိုတာကို ကျနော်တို့နေရာပေါင်းစုံမှာ ကိစ္စပေါင်းစုံနဲ့ ဖြစ်ဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ ကျနော့်အတွက်တော့ မဖြစ်သင့်တဲ့အရာတွေ မဖြစ်သင့်တဲ့အချိန်မှာဖြစ်လာရင် တော်တော်ကိုစိတ်တိုရပါတယ်။ အဝတ်မလျှော်ချင်တဲ့ အဝတ်လျှော်စက်ကို ဒေါသထွက်သလို သူ့မှာ ဒီအလုပ်တစ်ခုတည်းရှိတာကို သေချာမလုပ်ချင်ပဲ အချိန်မတော်ကြီးမှ လာပျက်နေတာမျိုးလေ။ ပြင်လို့တော့ ရသွားပေမယ့် ကျနော်ဘာပေးလိုက်ရလဲ ? Senaca က ဒေါသထိန်းချုပ်ဖို့ဘယ်လောက်အရေးကြီးတယ်ဆိုတာကို ဒီလိုပြောခဲ့တယ်။ "ဒေါသဆိုတာ မထိန်းချုပ်တတ်ရင် မကြာခဏဆိုသလို ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်ရတာထက် နာကျင်ရတယ် ". ဒါက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော ခန္ဓာ ရော ထိခိုက်မှုမျိုးကို ပြောပြထားတာဖြစ်တယ်။ @BurmeseStoic