دفتر حضرت آيت الله سند

#پرسش_وپاسخ #عقاید_شيعه •فلسفه تمرکز بر مصیبت و یادبود امام حسین(عليه السلام) ❓سؤال: از بسیاری از روایات چنین به نظر می‌رسد که بزرگ‌ترین مصیبت بر اهل‌بیت(ع)، مصیبت فقدان پیامبر اکرم(ص) بوده است؛ به‌گونه‌ای که امام زین‌العابدین(ع) در خطبه خود در کوفه، نخستین مصیبتی را که یاد کردند، مصیبت رسول خدا(ص) بود و مضمون سخن ایشان این بود که مصیبت و دردِ فقدان آن حضرت همچنان در حلق من باقی است. به نظر می‌رسد ما بسیار از مصیبت امام حسین(ع) یاد می‌کنیم و چه‌بسا از جهاتی این مصیبت بزرگ‌تر باشد؛ اما نکته قابل توجه این است که دیگران، این موضوع را در چارچوب مذهبی شیعه می‌بینند. ولی اگر بر مصیبت پیامبر اکرم(ص) و چگونگی رحلت ایشان تمرکز شود، شاید توجه دیگران نیز جلب گردد؛ برای مثال، تعطیل رسمی سراسر کشور در روز شهادت پیامبر(ص) می‌تواند توجه مخالفان را نیز به این مسئله جلب کند. نظر شما چیست؟ ⬇️ ✍️پاسخ: فلسفه بزرگداشت مؤمنان نسبت به سیدالشهدا(ع) همچون خورشید روشن و آشکار است: ۱. به سبب آنکه امام حسین(ع) سبط پیامبر اکرم(ص) است و بزرگداشت مصیبت ایشان، نوعی همدردی و مواسات با سیدالانبیاء(ص) است. ۲. علامه امینی(قدس‌سره) در کتاب سیرتنا وسنتنا، سیره و سنت پیامبر(ص) را بررسی کرده است؛ ایشان این مطلب را به‌طور ویژه در پاسخ به همین اشکال مطرح کرده‌اند که پیامبر اکرم(ص) در موارد متعدد، در مسجد، خانه‌های خود و مکان‌های دیگر، مجلس عزا و سوگواری برای مصیبت سبط خود، امام حسین(ع)، برپا می‌کردند و خود آن حضرت برای مصیبت حسین(ع) مرثیه‌سرایی می‌کردند. همچنین سید عبدالحسین شرف‌الدین(قدس‌سره) نیز این مطلب را نگاشته است. ۳. اهل سنت نیز در منابع خود، به صورت متواتر ـ افزون بر منابع ما ـ روایت کرده‌اند که خداوند متعال در سرزمین‌های اسلامی، برای سال‌هایی سوگواری تکوینی برقرار کرد؛ در برخی مناطق یک سال، در برخی دو یا سه سال، در بعضی چهار سال و در برخی نیز چند ماه ادامه داشت. هر سنگ یا کلوخی که برداشته می‌شد، زیر آن خون مشاهده می‌گردید. همچنین آسمان بر لباس‌هایی که برای خشک شدن پهن شده بودند، خون می‌بارید؛ به‌گونه‌ای که لباس‌ها رنگین می‌شدند و آثار آن با شست‌وشو از بین نمی‌رفت، و مظاهر دیگری از این سوگواری الهی و کیهانی نیز رخ داد. با آنکه چنین چیزی درباره رحلت پیامبر اکرم(ص) از سوی دو گروه نقل نشده است، پس چرا خداوند متعال چنین ویژگی و اختصاصی را برای روز شهادت امام حسین(ع) قرار داده است؟ و این معجزه همچنان نیز باقی است. ۴. در منابع شیعه و اهل سنت روایت شده است که پیامبر اکرم(ص) بارها درباره خاک قبر امام حسین(ع) که جبرئیل(ع) نزد آن حضرت آورده بود، به ام‌سلمه تأکید کردند و به او سفارش فرمودند که آن خاک را در شیشه‌ای نگهداری کند. پیامبر(ص) به ام‌سلمه خبر داده بودند که آن خاک در روز شهادت امام حسین(ع) به خون تبدیل خواهد شد. هنگامی که ام‌سلمه تغییر آن خاک به خون را مشاهده کرد، به شیون و ناله پرداخت و مردم مدینه نیز با شنیدن شیون او به ناله و عزاداری پرداختند. ام‌سلمه از آن زمان در مسجد پیامبر(ص) خیمه‌ای برای عزاداری برپا کرد و چهره خود را با آن خون رنگین نمود. همه این امور، تأکیدی از سوی پیامبر اکرم(ص) بر یک سنت بزرگ و عظیم بود. ۵. راز همه این امور آن است که باقی ماندن دین پیامبر اکرم(ص) در برابر تغییر و تحریف حاکمان فاسد، تنها از طریق زنده نگه داشتن مکتب و سیره امام حسین(ع) امکان‌پذیر است. ۶. همچنین می‌بینیم که همه ائمه اهل‌بیت(ع) بر زیارت امام حسین(ع) و برپایی عزاداری برای آن حضرت تأکید داشتند؛ همانند سیره امام زین‌العابدین(ع) در سراسر زندگی ایشان. آنان با وجود خطرات فراوانی که از زمان شهادت امام حسین(ع) تا آغاز غیبت صغری متوجه زائران آن حضرت بود، بر زیارت ایشان تأکید می‌کردند. حتی قبر امام حسین(ع) دو یا سه مرتبه به دست حکومت عباسی تخریب و نبش شد؛ با این حال، ائمه(ع) از تأکید ویژه بر زیارت آن حضرت دست نکشیدند. ۷. فلسفه دیگری نیز وجود دارد که البته منحصر به این موارد نیست: راه نهضت امام حسین(ع) و منهج ایشان، از احکام و مبانی اولیه است؛ در حالی که در موارد متعددی از سیره ائمه اهل‌بیت(ع)، ممکن است سیره آنان تابع قواعد و شرایط حکم ثانوی بوده باشد. برای اینکه حکم ثانوی با حکم اولی اشتباه نشود، می‌بینیم که ائمه(ع) بر نهضت امام حسین(ع) تأکید فراوان کرده‌اند تا این امر، نشانه و اشاره‌ای به اصل منهج و روش همه آنان(ع) باشد. 🔹 🌐https://m-sanad.com/?faqs=از-بسیاری-از-روایات-چنین-به-نظر-میرسد&lang=fa @ayatollahsanad 🔺

#بيانيه_استهلال بسم الله الرحمن الرحیم حمد و سپاس مخصوص خداوند، پروردگار جهانیان است، و درود و سلام بر پیامبر اُمّی، هاشمی و تهامی و بر خاندان او، امامان برگزیده. اما بعد… هلال ماه ربیع‌الاول در شماری از کشورهای شرق و جنوب آفریقا رؤیت شده است؛ افزون بر اینکه بر اساس پیش‌بینی، رؤیت آن در کشورهای آمریکای جنوبی و بخش جنوبی آمریکای شمالی نیز به صورت متواتر انتظار می‌رود. بنابراین، فردا جمعه، اول ماه ربیع‌الاول خواهد بود. 🔹 دفتر مرجع عاليقدر حضرت آيت الله شيخ محمد سند (دام ظله) شب جمعه، اول ماه ربیع‌الاول سال ۱۴۴۸ هجری قمری 🌐https://m-sanad.com/?faqs=بيانيه_استهلال&lang=fa @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #شهادت_ثالثه •صورت‌های شهادت سوم در تشهّد نماز ❓سؤال: در کتاب «لوامع صاحبقرانی المشتهر بشرح الفقیه»، تألیف فاضل علامه محمدتقی مجلسی (مجلسی اول)، اعلی‌الله مقامه، جلد چهارم، علامه مجلسی رحمه‌الله تعالی تشهّدِ «فقه الرضا علیه‌السلام» را نقل می‌کند و در پایان آن می‌فرماید: «آن را نقل کردم، زیرا بیشتر عبارات آن مشترک است، تا هر کس بخواهد بتواند تمام آن را بخواند.» آیا مرجع دینی، آیت‌الله العظمی شیخ سند، قرائت تشهّدِ «فقه الرضا علیه‌السلام» را جایز می‌دانند؟ ⬇️ ✍️پاسخ: بله، حضرت آیت‌الله شیخ سند، دام‌ظلّه، آن را معتبر می‌دانند و در کتاب «الشهادة الثالثة»، جلد اول، صفحه ۵۴، آن را به‌عنوان صورت ششم از صورت‌های شهادت سوم ذکر کرده‌اند. البته این جواز تنها به صیغه واردشده در «فقه الرضا» اختصاص ندارد، بلکه تمام صیغه‌های واردشده در زیارات و ادعیه را نیز شامل می‌شود. 🔹 🌐https://m-sanad.com/?faqs=در-کتاب-لوامع-صاحبقرانی-المشتهر-بشرح&lang=fa @ayatollahsanad 🔺

#اعلان_موقت کانال تخصصی «شهادت ثالثه در تشهد نماز» شامل کتاب‌ها، کلیپ‌ها، و استفتائات مرجع عاليقدر حضرت آیت الله سند (حفظه الله) ⬇️ ایتا https://eitaa.com/shahda3f روبیکا https://rubika.ir/@shahda3f آپارات https://www.aparat.com/Shahda3 تلگرام https://t.me/shahda3f

#پرسش_وپاسخ #عقاید_شيعه •آداب زیارت امام حسین (علیه‌السلام) ❓سؤال: آیا از آداب زیارت اماکن مقدس در کربلا این است که ابتدا مقام حضرت ابوالفضل العباس (علیه‌السلام) زیارت شود و سپس مقام مولایمان اباعبدالله الحسین (علیه‌السلام) زیارت گردد؟ ⬇️ ✍️پاسخ: آنچه در زیارت‌های امام حسین (علیه‌السلام) وارد شده، این است که ابتدا ایشان زیارت شوند و سپس حضرت ابوالفضل العباس (علیه‌السلام) زیارت گردد؛ ولی در باب مستحبات، امر توسعه دارد. 🔹 @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_وپاسخ #عقاید_شيعه •سجده فرشتگان بر حضرت آدم(ع)؛ تکوینی و تشریعی ❓سؤال: آیا سجدهٔ فرشتگان بر حضرت آدم(ع)، همان سجدهٔ متعارفی بود که ما انجام می‌دهیم، یا مقصود از آن خضوع، فرمان‌بری و روی‌آوری به سوی خداوند برای پذیرش اعمال است؟ همچنین، آیا این سجده تکوینی بود؟ اگر پاسخ مثبت است، پس چگونه ابلیس سرپیچی کرد؟ و اگر سجده تشریعی بود، آیا فرشتگان نیز دارای تشریع و تکلیف هستند؟ ⬇️ ✍️پاسخ: ۱. مقصود و مطلوب از سجده، اطاعت و فرمان‌بری است. ۲. بعید نیست که علاوه بر این معنا، سجدهٔ جسمانی نیز مراد باشد؛ به این صورت که حضرت آدم(ع) قبلهٔ سجده بوده و در حقیقت، سجده برای خداوند متعال انجام شده است. ۳. این امر پس از آن بود که فرشتگان به صورت‌های جسمانی تمثل یافتند، هرچند حقیقت جسم آنان از لطیف‌ترین اجسام نورانی و آسمانی است. ۴. اما اینکه سجده، به معنای اطاعت یا خم شدن، تشریعی بوده است، از آن روست که فرشتگان نیز به دین الهی مکلف‌اند، هرچند خطاب شریعت در احکام فرعی شامل آنان نمی‌شود. ولی اوامر مربوط به قلمرو دین، آنان را نیز دربر می‌گیرد و این قلمرو با احکام فرعی شریعت که ویژهٔ ثقلین (جن و انس) است، تفاوت دارد. ۵. از سوی دیگر، می‌توان گفت این سجده از جهتی تکوینی نیز بوده است؛ زیرا تکوین منحصر در جبر نیست، بلکه افعال اختیاری را نیز شامل می‌شود. ۶. افعال فرشتگان اختیاری است و از روی اجبار و الزام نیست. ۷. تبیین اینکه چگونه اطاعت و فرمان‌بری آنان هم تکوینی و هم اختیاری است، بدین صورت است که خلیفه‌ای که خداوند این مقام را به او عطا کرده، دارای علمی جامع نسبت به اسماء الهی است که بر توانایی‌ها و نیروهای فرشتگان برتری دارد. همان‌گونه که پیامبر اکرم(ص) به «مطاعِ مکین» در ملکوت الهی توصیف شده است؛ یعنی در ملکوت، فرمان او نافذ است و خداوند به او تمکن و ولایت تکوینی عطا کرده است. ۸. البته این امر هرگز مستلزم اجبار فرشتگان نیست؛ همان‌گونه که قدرت خداوند بر همهٔ مخلوقات، با وجود فراگیری، آنان را به اطاعت مجبور و ملزم نمی‌سازد. 🔹 🌐https://m-sanad.com/?faqs=آیا-سجدهٔ-فرشتگان-بر-حضرت-آدمع،-همان-س&lang=fa @ayatollahsanad 🔺

این امر نشان می‌دهد که در تشهد، عبارت توقیفی خاصی که غیر آن مجزی نباشد وجود ندارد، و آنچه ما نقل کرده‌ایم، ان‌شاءالله نیکو است.» بر اساس این استدلال، مقصود از «تشهد شناخته‌شده»، همان حقیقت شرعی و اعتقادی تشهد است که در ادله متواتر قرآنی و روایات نبوی، بر سه شهادت استوار شده است. ***ادامه دارد دفتر مرجع عاليقدر حضرت آيت الله شيخ محمد سند (دام ظله) ماه صفر ١٤٤٨ هـ @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #شهادت_ثالثه •رساله‌ای موجز در ادلّه و وجوه وجوب شهادت ثالثه در تشهدنماز ❓پرسش برای استدلال بر وجوب اقرار به ولایت در نماز، غیر از آیۀ اکمال و اتمام که به‌ روشنی بر آن دلالت دارد، چه ادله‌ای وجود دارد؟ لطفاً به‌صورت نکاتی مختصر بیان فرمایید. ⬇️ ✍️پاسخ [از جمله: ادله خاصی که بر وجوب و لزوم تصریح به شهادت سوم دلالت دارند:] . ۱۸. دو روایت صحیح از حلبی در تهذیب الأحکام نقل شده است که یکی از آنها با دو طریق روایت شده است: یک‌بار از طریق اصل أبان بن عثمان از حلبی؛ و بار دیگر از طریق اصل احمد بن محمد بن عیسی اشعری، از بکر بن محمد أزدی، از أبان، از حلبی. همچنین روایت دوم را شیخ طوسی از حسین بن سعید، از فضالة بن أیوب، از أبان، از عبیدالله حلبی نقل کرده است. شیخ صدوق نیز یکی از این دو روایت را در من لا يحضره الفقيه با دو سند، یکی از اصل حلبی و دیگری از اصل أبان بن عثمان، از حلبی، نقل کرده است. در این روایت، از امام صادق(ع) درباره ذکر امامت ائمه(ع) به عنوان یک اعتقاد در نماز سؤال می‌شود. حضرت در یکی از دو روایت می‌فرمایند: «أجملهم» (به صورت اجمالی یاد کن) و در روایت دیگر می‌فرمایند: «سمِّهم جملةً» (همگی آنان را به طور جمعی نام ببر). از آنجا که امر، ظهور در وجوب دارد و هیچ دلیلی بر جواز ترک آن وارد نشده است، مقتضای این روایات، وجوب است. اما روایاتی که به کفایت دو شهادت دلالت دارند، همانند روایاتی هستند که تنها شهادت اول را کافی دانسته‌اند؛ ازاین‌رو، با توجه به شواهد متعدد ـ که بعداً خواهد آمد ـ بر تقیه حمل می‌شوند. افزون بر این، مشهور فقها، بلکه همه آنان، از ظاهر این روایات ـ که اکتفا به دو شهادت در حقیقت تشهد را می‌رساند ـ اعراض کرده‌اند؛ زیرا همگی به وجود جزء سومی در تشهد، یعنی صلوات بر پیامبر و آل پیامبر(ص) فتوا داده‌اند. ۱۹. در روایت صحیح فضل بن شاذان آمده است که تشهد در اذان با تشهد در نماز، حقیقتی واحد دارد. با ضمیمه کردن این روایت به سه دسته روایت خاص که شهادت سوم را جزء واجب تشهد اذان می‌دانند، نتیجه آن است که تشهد در اذان و نماز، حقیقتی واحد داشته و هر دو مشتمل بر جزئیت واجب شهادت سوم هستند. شیخ صدوق این روایت را در من لا يحضره الفقيه در باب تشهد اذان نقل کرده و ظاهر آن این است که شهادت سوم، جزء واجب فصول اذان است. شیخ طوسی نیز آن را در المبسوط و النهاية آورده است و علامه حلی و شهید اول نیز آن را نقل کرده‌اند؛ هرچند آن را «شاذ» توصیف نموده‌اند و گفته‌اند هر کس به آن عمل کند، گناهکار نیست. اصطلاح «شاذ» در اینجا به روایتی گفته می‌شود که از نظر سند معتبر است، ولی مشهور فقها از عمل به آن اعراض کرده‌اند. مقصود فقها از اینکه «اگر کسی به آن عمل کند، گناهکار نیست» این است که عمل بر اساس این روایت، از جهت اجتهادی و طبق موازین علمی جایز است، هرچند نظر خود آنان با آن موافق نباشد. سید مرتضی، گروهی از فقهای متقدم، علامه مجلسی اول و دوم، صاحب الحدائق و جمعی از متأخران، به این روایت عمل کرده‌اند. در این روایت آمده است: «محمد و آل محمد بهترین آفریدگان‌اند» دو مرتبه، و در برخی نقل‌ها پس از «أشهد أن محمداً رسول الله» آمده است: «أشهد أن علياً ولي الله» دو مرتبه، و در برخی دیگر به جای آن آمده است: «أشهد أن علياً أمير المؤمنين حقاً» دو مرتبه. شیخ طوسی در المبسوط می‌نویسد: «اما گفتن: أشهد أن علياً أمير المؤمنين و آل محمد خير البرية، بر اساس روایات شاذ نقل شده است و در اذان به آن عمل نمی‌شود؛ هرچند اگر کسی آن را بگوید، گناهکار نیست، ولی جزء فضیلت و کمال اذان محسوب نمی‌شود.» و در النهاية نیز می‌نویسد: «اما آنچه در روایات شاذ درباره گفتن: علی ولیّ الله و محمد و آل او بهترین بشرند وارد شده، در اذان و اقامه مورد عمل نیست، و هر کس به آن عمل کند، مرتکب خطا شده است.» ۲۰. قرار دادن صلوات بر پیامبر و آل پیامبر(ص) در تشهد، به عنوان جزئی افزون بر دو شهادت، در حقیقت نوعی بیان کنایی از شهادات سه‌گانه است. این مطلب نشان می‌دهد که حقیقت تشهد بر سه شهادت استوار است و صلوات، قالبی کنایی و تقیه‌ای برای بیان آن سه شهادت به شمار می‌آید. سید مرتضی نیز این قالب را تقریر کرده و آن را دلیلی بر ضروری بودن شهادت سوم نزد مسلمانان دانسته است؛ هرچند بیشتر مذاهب از لازمه این دلیل غفلت کرده‌اند، اما اصل این معنا به طور اجمال در میان آنان ریشه داشته است. ۲۱. در روایات خاص مربوط به تشهد نماز، کیفیت تشهد به همان تشهد شناخته‌شده در ادله اصول دین ارجاع داده شده است. از جمله، در روایت آمده است: «آیا در تشهد نماز چیزی معین و توقیفی وجود دارد؟ فرمود: اگر چنین بود، مردم به هلاکت می‌افتادند.» و در کتاب دعائم الإسلام آمده است: «از آن حضرت و از پدرانش(ع) درباره تشهد، شیوه‌های فراوانی روایت کرده‌ایم.

روایات متواتر نیز همین معنا را تأیید می‌کنند. این دلیل به روشنی بر لزوم تصریح به شهادت سوم دلالت دارد و صرف آنکه شهادتین به‌طور ضمنی مشتمل بر معنای شهادت سوم باشند، کافی نیست؛ همان‌گونه که اشتمال ضمنی شهادت اول بر شهادت دوم، هرگز جایگزین تصریح به شهادت دوم نمی‌شود. بنابراین، حقیقت تشهد در دین الهی، اقرار صریح به اصول سه‌گانه است، نه اکتفا به دو شهادت. ازاین‌رو، این وجه نیز با آنچه پیش‌تر گذشت هماهنگ است که حقیقت شرعی تشهد، همان شهادات سه‌گانه است و اکتفا به دو شهادت، دینی ناقص و غیرمرضی نزد خداوند خواهد بود. در نتیجه، چگونه می‌توان تشهد نماز را تنها با دو شهادت صحیح دانست؟ ۱۵ تا ۱۷. از جمله ادله، وجوه متعددی است که صاحب جواهر الکلام، به پیروی از استاد خود، کاشف‌الغطاء، از عمومات برای اثبات وجوب بیان کرده است. ***ادامه دارد دفتر مرجع عاليقدر حضرت آيت الله شيخ محمد سند (دام ظله) ماه صفر ١٤٤٨ هـ @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #شهادت_ثالثه •رساله‌ای موجز در ادلّه و وجوه وجوب شهادت ثالثه در تشهدنماز ❓پرسش برای استدلال بر وجوب اقرار به ولایت در نماز، غیر از آیۀ اکمال و اتمام که به‌ روشنی بر آن دلالت دارد، چه ادله‌ای وجود دارد؟ لطفاً به‌صورت نکاتی مختصر بیان فرمایید. ⬇️ ✍️پاسخ ب) برخی از ادله عام بر وجوب سه شهادت ۷. خداوند متعال می‌فرماید: «وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى» اعلام امامیه مفاد این آیه را چنین تقریر کرده‌اند که دو شهادت، بدون شهادت سوم و ولایت، صحیح نیست؛ زیرا «مغفرت» کنایه از نجات از آتش دوزخ است، و نجات از آتش معیار صحت و رهایی از عقوبت است، نه صرف ورود به بهشت که معیار قبول اعمال به شمار می‌رود. ۸. خداوند متعال می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ» دلالت این آیه ـ چنان‌که در جای خود بیان شده ـ آن است که درهای آسمان بر آنان گشوده نمی‌شود؛ یعنی نه اعتقاد (که همان «کلمه طیبه» است) و نه عمل، به سوی خدا بالا نمی‌رود، مگر با تصدیق آیات الهی که همان حجت‌های الهی‌اند، و با اطاعت، پیوند و اتصال به آنان. این همان مفاد اقرار و شهادت سوم است. ۹. آیات فراوان و روایات متواتر دلالت دارند که ولایت شرط صحت اعمال است. بزرگ‌ترین عمل نیز اقرار به دین و ادای شهادتین است؛ بنابراین، این ادله اقتضا می‌کنند که شهادت سوم نیز شرط در شهادتین باشد و سه‌گانه بودن شهادات، حقیقتی شرعی، اعتقادی و دینی است. همچنین ولایت تنها معرفت و اعتقاد قلبی نیست، بلکه اظهار زبانی نیز هست و همان شهادت سوم به شمار می‌آید. ۱۰. ادله‌ای که ولایت را شرط قبول اعمال دانسته‌اند، شامل نماز و نیت نیز می‌شوند. نیت رکن اساسی نماز است؛ اگر نماز بدون ولایت پذیرفته نباشد، چگونه نمازگزار می‌تواند با چنین نمازی به خدا تقرب جوید؟ در نتیجه، نیت نیز صحیح نخواهد بود و نماز فاسد می‌شود. از این‌رو، نتیجه گرفته می‌شود که ولایت شرط صحت نماز است و چون ولایت تنها معرفت نیست، بلکه اظهار زبانی نیز هست، همان شهادت سوم خواهد بود. ۱۱. ادله قرآنی و احادیث متواتر بر اصول سه‌گانه و شهادات سه‌گانه دلالت دارند و بیان می‌کنند که حقیقت شرعی «تشهد»، حقیقتی اعتقادی، واحد و یکپارچه است و در ابواب مختلف دین و شریعت، متعدد، متغیر یا متباین نیست. ۱۲. درباره نماز بیان شده است که دارای ابعاد گوناگونی است: یک بُعد آن، اصل وجوب نماز است که از مسائل اعتقادی محسوب می‌شود. بُعد دیگر، انجام نماز است که از فروع دین به شمار می‌آید. و بُعد سوم آن این است که تمام نماز، با همه اجزا، افعال، اقوال و اذکارش، ماهیتی کاملاً اعتقادی دارد. تکبیرة‌الاحرام، اذکار واجب رکوع و سجود، سوره حمد و سوره، و نیز تشهد، همگی متونی با محتوای صرفاً اعتقادی‌اند. تشهد نیز از نظر لغوی، اصطلاحی و وحیانی، اقرار به عقیده حق است. از آنجا که عقیده صحیح و واقعی، همان اصول سه‌گانه است، نه صرف دو اصل، بنابراین نمی‌توان در تشهد به دو شهادت اکتفا کرد؛ همان‌گونه که به شهادت نخست نیز به تنهایی اکتفا نمی‌شود. ۱۳. ادله فراوان بیان کرده‌اند که بر دو شهادت، تنها برخی از احکام اسلام مترتب می‌شود و بدون شهادت سوم، اسلام، تنها اسلام ظاهری در مقام همزیستی و آتش‌بس است، نه اسلام واقعی. با شهادتین، تنها چند حکم مانند حفظ جان، مال، آبرو و جواز نکاح ثابت می‌شود و این احکام، تا حدی شبیه احکام اهل ذمه است. اما سایر احکام اسلام واقعی، تنها با تحقق هر سه شهادت مترتب می‌شوند؛ چنان‌که از سوره منافقون و دیگر آیات استفاده می‌شود. همچنین فقهای امامیه در برخی ابواب فقه، مانند مکاسب محرمه در بحث حرمت غیبت، اتفاق دارند که این احکام اختصاص به «مؤمن» دارد. ازاین‌رو، روشن است که تشهد نماز، باید بیانگر اعتقاد حق باشد و آن، همان اصول سه‌گانه است. ۱۴. از آیات و روایات استفاده می‌شود که دو شهادت بدون شهادت سوم، نه تنها پذیرفته نیست، بلکه صحیح نیز نیست؛ از جمله روایت: «وَلَا يَقْبَلُ اللَّهُ إِيمَانَ عَبْدٍ … إِلَّا بِوَلَايَتِهِ» که ضمیر در «ولایته» به امیرالمؤمنین علی(ع) بازمی‌گردد. در این روایت، «ایمان» همان شهادتین است. بنابراین، تنها اعمال بدنی و فرعی نیست که بدون ولایت پذیرفته نمی‌شود، بلکه خود عقیده و ایمان نیز بدون ولایت امیرالمؤمنین(ع) مورد قبول نیست. این وجه، با آیه اکمال کاملاً هماهنگ است؛ زیرا رضایت الهی به شهادتین را مشروط به شهادت سوم می‌داند. همچنین با آیاتی که بیان می‌کنند عقیده بدون ایمان به آیات ناطق الهی به آسمان صعود نمی‌کند، و نیز با آیاتی که مغفرت و نجات از آتش را منوط به هدایت می‌دانند، هم‌سو است.

#پرسش_فقهی #شهادت_ثالثه •رساله‌ای موجز در ادلّه و وجوه وجوب شهادت ثالثه در تشهدنماز ❓پرسش برای استدلال بر وجوب اقرار به ولایت در نماز، غیر از آیۀ اکمال و اتمام که به‌ روشنی بر آن دلالت دارد، چه ادله‌ای وجود دارد؟ لطفاً به‌صورت نکاتی مختصر بیان فرمایید. ⬇️ ✍️پاسخ ب) برخی از ادله عام بر وجوب سه شهادت ۱ تا ۴. رضایت پروردگار به دو شهادت، مشروط به اقتران آن با شهادت سوم است. آیه اکمال، به دلالت منطوق، بر این شرط دلالت دارد؛ یعنی تحقق رضایت الهی وابسته به اقتران سه شهادت است، و به دلالت مفهوم، اکتفا به دو شهادت موجب نارضایتی خداوند خواهد بود. افزون بر این، عنوان «اکمال دین» در آیه، به منطوق، شرط بودن شهادت سوم را برای کامل شدن دین می‌رساند، و به مفهوم، اکتفا به دو شهادت را دینی ناقص معرفی می‌کند. بنابراین، این آیه از چهار جهت بر وجوب دلالت دارد؛ چنان‌که سید بحرالعلوم در ارجوزه فقهی خود این مطلب را تقریر کرده است. همچنین سید خوئی بداهت دلالت آیه بر اقتران سه شهادت را بیان نموده و گروهی دیگر از بزرگان نیز ـ که سید مقرم در رساله سر الإيمان في الشهادة الثالثة سخنان آنان را نقل کرده است ـ همین معنا را پذیرفته‌اند. ۵. دلیل دیگر، آیه تبلیغ در سوره مائده است: «يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ». این آیه بیان می‌کند که اگر ولایت و اخذ اقرار به شهادت سوم از مردم ابلاغ نمی‌شد، اصل رسالت الهی تحقق نمی‌یافت. ۶. تقریب دیگری از دلالت آیه تبلیغ، با دقت در مفاد آن ـ چنان‌که امام هادی(ع) در زیارت غدیر و نیز سایر زیارات بدان اشاره فرموده‌اند ـ چنین است: ابلاغ امامت و خلافت امیرالمؤمنین علی(ع) از سوی پیامبر اکرم(ص)، از آغاز بعثت و در قالب مجموعه‌ای از آیات و احادیث نبوی تحقق یافته بود؛ از جمله آیه «وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ» و حدیث معروف «یوم الدار». پس از آن نیز آیات و روایات متواتری، به صورت تدریجی و از مرتبه کنایه تا ظهور آشکار، بر نصب امیرالمؤمنین(ع) به امامت و خلافت دلالت کردند. این تدریج، نه از باب تأخیر در اصل بیان، بلکه از باب تدریج در مراتب و درجات بیان بوده است. ائمه اهل‌بیت(ع) نیز همواره برای اثبات امامت و خلافت خود به همین سلسله آیات و روایات استدلال کرده‌اند. با وجود همه این بیانات، در اواخر عمر شریف پیامبر(ص)، آیه تبلیغ نازل شد و اعلام کرد که اگر ولایت و شهادت سوم ابلاغ نشود، رسالت الهی ابلاغ نشده است. از این‌رو، مقصود آیه، لزوم تصریح آشکار، صریح و قاطع به ولایت و شهادت سوم است، نه اکتفا به مرتبه‌ای از ظهور یا کنایه. بر همین اساس، هرچند صلوات بر پیامبر و آل او(ع) متضمن معنای سه شهادت است، اما چون تصریح صریح به شهادت سوم محسوب نمی‌شود، از نظر این استدلال، جایگزین تصریح آشکار به شهادت سوم در تشهد نخواهد بود. در نتیجه، آیه تبلیغ بر وجوب تصریح به شهادت سوم دلالت دارد و کنایه، اشاره یا تعابیر غیرصریح را کافی نمی‌داند. ۷. خداوند متعال می‌فرماید: «وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى» اعلام امامیه مفاد این آیه را چنین تقریر کرده‌اند که دو شهادت، بدون شهادت سوم و ولایت، صحیح نیست؛ زیرا «مغفرت» کنایه از نجات از آتش دوزخ است، و نجات از آتش معیار صحت و رهایی از عقوبت است، نه صرف ورود به بهشت که معیار قبول اعمال به شمار می‌رود. ***ادامه دارد دفتر مرجع عاليقدر حضرت آيت الله شيخ محمد سند (دام ظله) ماه صفر ١٤٤٨ هـ @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #شهادت_ثالثه •رساله‌ای موجز در ادلّه و وجوه وجوب شهادت ثالثه در تشهدنماز ❓پرسش برای استدلال بر وجوب اقرار به ولایت در نماز، غیر از آیۀ اکمال و اتمام که به‌ روشنی بر آن دلالت دارد، چه ادله‌ای وجود دارد؟ لطفاً به‌صورت نکاتی مختصر بیان فرمایید. ⬇️ ✍️پاسخ ما در جلد سوم كتاب شهادت ثالثه، وجوه فراوانی از ادله وجوب را به تفصیل بیان کرده‌ایم و در اینجا، خلاصه‌ای از آن مطالب را همراه با نکاتی افزون‌تر ذکر می‌کنیم. الف) دیدگاه‌های قائلان به وجوب بلکه برخی از بزرگان، وجوب را از ضروریات دانسته‌اند؛ مانند سید مرتضی، برخی از فتاوای شیخ طوسی، سید بحرالعلوم، سید ابوالقاسم خوئی در اصل دلالت آیه اکمال ـ هرچند بر اساس آن فتوا نداده‌اند ـ و نیز سید ابراهیم علم‌الهدی سبزواری از علمای معاصر. ایشان معتقدند که دلایل متعددی بر ضروری بودن شهادت سوم نزد همه علمای امامیه، بلکه برخی از آنها نزد همه مسلمانان وجود دارد؛ هرچند بیشتر مذاهب یا بسیاری از بزرگان، از لوازم آن ادله غفلت کرده‌اند، یا آنکه نفی وجوب در سخنان آنان، ناظر به ادله خاص بوده نه ادله عام. از جمله کسانی که به وجوب قائل شده‌اند: ۱. حلبی، از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع). ۲. أبان بن عثمان، از اصحاب امام صادق(ع) و امام کاظم(ع). ۳. بکر بن محمد أزدی، از اصحاب امام صادق(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع). ۴. احمد بن محمد بن عیسی اشعری، از اصحاب امام رضا(ع)، امام جواد(ع) و امام هادی(ع). ۵. فضالة بن أیوب، از اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع). ۶. حسین بن سعید اهوازی، از اصحاب امام رضا(ع)، امام جواد(ع) و امام هادی(ع). ۷. ابن ابی‌عزاقر شلمغانی در کتاب التکلیف در دوران غیبت صغری. ۸. حسین بن روح نوبختی. ۹. علی بن بابویه در کتاب الشرایع در عصر غیبت صغری. ۱۰. سید مرتضی در شماری از فتاوای خود در رسائل چاپ‌شده، که استدلال وی حتی به حدّ ضرورت رسیده و آن را به همه مسلمانان نسبت داده است. ۱۱. شیخ طوسی در الخلاف که آن را رکن نماز دانسته است. ۱۲. اشاره شیخ طوسی در المبسوط به اینکه برخی یا گروهی از فقها قائل به وجوب بوده‌اند. ۱۳. قاضی ابن براج. ۱۴. سلار دیلمی در المراسم. ۱۵. طبرسی در المؤتلف که آن را رکن دانسته است. ۱۶. علامه حلی در المنتهى. ۱۷. سید بحرالعلوم در ارجوزه فقهی خود که ظاهر کلامش دلالت بر ضروری بودن دارد و آن را به اصحاب نسبت می‌دهد. ۱۸. ملا احمد نراقی در مستند الشیعة. ۱۹. اشاره میرزای قمی در جامع الشتات به اینکه برخی از معاصرانش قائل به وجوب بوده‌اند. ۲۰. صاحب جواهر الکلام در دو موضع؛ یکی در بحث اذان و دیگری در ابتدای بحث سلام نماز. ۲۱. علامه سمنانی، شاگرد صاحب کفایه. ۲۲. سید ابراهیم علم‌الهدی سبزواری، شاگرد سید هادی میلانی، که ظاهر فتوایش نیز دلالت بر ضروری بودن دارد. و نیز افراد دیگری که با تتبع مستمر، نام آنان به دست خواهد آمد، ان‌شاءالله. ***ادامه دارد دفتر مرجع عاليقدر حضرت آيت الله شيخ محمد سند (دام ظله) ماه صفر ١٤٤٨ هـ @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #طلاق •طلاق اجباری بدون حاکم شرع ❓سؤال: آیا برای طلبه علوم دینی (روحانی) که وابسته به دفتر مرجع تقلید (ولی فقیه و حاکم شرع) نیست، جایز است بدون اطلاع یا آگاه کردن شوهر، طلاق ولایی را جاری کند؟ همچنین اگر این طلاق بدون ارجاع به دفتر مرجع یا بدون مهر و تأیید آن انجام شود، آیا صحیح و واقع شده محسوب می‌شود؟ ⬇️ ✍️پاسخ: این کار جایز نیست و چنین طلاقی از نظر شرعی صحیح نیست. همچنین لازم است سخنان هر دو طرف، حتی از طریق وسایل ارتباطی، به‌صورت بی‌طرفانه شنیده شود؛ سپس پس از اطلاع و اشراف حاکم شرع، ضوابط و احکام مربوطه اجرا گردد. 🔹 @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #حج #احكام_ازدواج • همبستریِ مُحرم و حرمت ابدی ❓سؤال: آیا حرمت همبستریِ شخص مُحرم که موجب حرمت ابدی و بطلان نکاح می‌شود، مشروط به آگاهی از موضوع یا آگاهی از حکم است؟ ⬇️ ✍️ پاسخ: حرمت ابدیِ همبستری، با تحقق وطی ثابت می‌شود؛ هرچند هر دو نفر نسبت به حکم و موضوع جاهل باشند. 🔹 • استثنا در فرض‌های پیش‌گفته در فرض سؤالِ گذشته، اگر عقد ازدواج صحیح بوده باشد، زن همچنان همسر شرعی اوست، و هرچند همبستری با همسر در حال احرام حرام است، اما این امر موجب حرمت ابدی نمی‌شود. البته اگر عقد ازدواج پیش از اتمام اعمال حج واقع شده باشد و سپس از روی جهل همبستری صورت گیرد، زن و شوهر بر یکدیگر برای همیشه حرام می‌شوند. 🔹 🌐https://m-sanad.com/?faqs=آیا-حرمت-همبستریِ-شخص-مُحرم-که-موجب-حرم&lang=fa @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #حج #احكام_ازدواج •ازدواج با ترک طواف نساء ❓سؤال: زنی با جوانی ازدواج کرد و پس از گذشت شش یا هفت ماه معلوم شد که شوهر تمام اعمال عمره مفرده را انجام داده، اما طواف نساء را به‌جا نیاورده است. حکم شوهر و حکم عقد ازدواج چیست؟ ⬇️ ✍️پاسخ: اما عقد ازدواج، با انجام همه اعمال عمره ـ به‌جز طواف نساء ـ صحیح است. ولی نزدیکی (وطی) حرام است و موجب حرمت ابدی میان زن و شوهر و فسخ نکاح می‌شود. 🔹 @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #ديه •دیه در تصادف منجر به فوت توسط راننده ❓سؤال: راننده‌ای با شخصی تصادف کرده و او را زیر گرفته است و در نتیجه هر دو فوت کرده‌اند. راننده هیچ مالی و ترکه‌ای از خود بر جای نگذاشته است. اکنون ورثه فردی که زیر گرفته شده، از ورثه راننده مطالبه دیه می‌کنند. حکم چیست؟ ⬇️ ✍️پاسخ: ۱. اگر راننده ترکه‌ای نداشته باشد، در صورتی که تصادف شبه‌عمد و ناشی از کوتاهی و تقصیر او بوده باشد، پرداخت دیه بر عهده فرزندان اوست، به مقداری که موجب عسر و حرج و اجحاف نسبت به آنان نشود؛ و اگر کافی نبود، باقی‌مانده بر عهده طبقه بعدی وارثان خواهد بود، و به همین ترتیب. ۲. اما اگر حادثه خطای محض بوده باشد، دیه بر عهده عاقله است، هرچند راننده ترکه‌ای نیز داشته باشد. ۳. تمام این احکام در صورتی است که طبق مقررات و گزارش راهنمایی و رانندگی، مسئولیت حادثه بر عهده راننده باشد. ۴. اما اگر تمام مسئولیت بر عهده فردی باشد که زیر گرفته شده است، راننده هیچ مسئولیتی نسبت به پرداخت دیه ندارد. ۵. و اگر مسئولیت میان هر دو نفر مشترک باشد، نصف دیه بر عهده راننده خواهد بود. 🔹 🌐https://m-sanad.com/?faqs=رانندهای-با-شخصی-تصادف-کرده-و-او-را-زی&lang=fa @ayatollahsanad 🔺

#اعلاميه برنامه استفتائات این برنامه برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های فقهی و مسائل شرعی از طریق یک بستر نرم‌افزاری، بر اساس مبانی مرجع دینی حضرت آیت‌الله شیخ محمد سند (دام ظله) طراحی شده است. قابل نصب بر روی دستگاه‌های همراه با سیستم‌عامل iOS (آیفون). ⬇️ لینک دانلود برنامه: https://apps.apple.com/app/id6764702905 @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #مكاسب_محرمه •ذبح با چاقوی استیل ❓سؤال: آیا ذبح با چاقوی استیل جایز است؟ ⬇️ ✍️پاسخ: ذبح با چاقوی استیل جایز است؛ زیرا از نظر علمی، استیل در شمار آهن محسوب می‌شود. حتی اگر فرض شود که استیل از آهن نباشد، باز هم ذبح با آن جایز است؛ زیرا از فلزات سختی است که با آهن آمیخته شده‌اند. و حتی درباره فلزات سختی که با آهن نیز آمیخته نباشند، وجهی برای جواز وجود دارد. 🔹 🌐https://m-sanad.com/?faqs=آیا-ذبح-با-چاقوی-استیل-جایز-است؟&lang=fa @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #فقه_بانک‌ها #ربا •شرکت‌های معامله ارزهای دیجیتال ❓سؤال: س۱: آیا کار کردن در شرکتی که در زمینه معامله سهام، اوراق قرضه و همچنین مبادله ارزهای دیجیتال فعالیت می‌کند، اشکال دارد؟ س۲: آیا نظارت بر قراردادهای وام اسلامی (تأمین مالی اسلامی) و امضای آن‌ها و سایر امور مرتبط جایز است، یا اشکال دارد؟ ⬇️ ✍️پاسخ: ج۱: اگر شرکت‌های معامله سهام و اوراق قرضه در بازارهایی فعالیت کنند که سهام و اوراق آن‌ها واقعیت خارجی و پشتوانه مالی حقیقی نداشته باشد و صرفاً بر پایه اعتبارهای فرضی، حباب‌های قیمتی و معاملات خیالی شکل گرفته باشند، در این صورت این سهام و اوراق، همانند ارزهای دیجیتال، از مصادیق معاملات باطل و موهوم بوده و در زمره اموری مانند قمار، پول‌شویی یا ربا قرار می‌گیرند. حکم این‌گونه معاملات، بطلان آن‌هاست. اما کار کردن در چنین شرکت‌هایی، اگر شرکت غیرمسلمان باشد و مشتریان آن نیز غیرمسلمان باشند، از باب الزام آنان به آنچه خود را ملتزم می‌دانند، جایز است. ج۲: اما قراردادهای وام و تأمین مالی اسلامی، یعنی قراردادهایی که در بانک‌های اسلامی بر اساس راهکارهای شرعی و جایگزینِ ربا تنظیم می‌شوند، نظارت بر آن‌ها و فعالیت در این زمینه اشکالی ندارد. 🔹 🌐https://m-sanad.com/?faqs=س۱-آیا-کار-کردن-در-شرکتی-که-در-زمینه-معا&lang=fa @ayatollahsanad 🔺

#پرسش_فقهی #وكالت •وکالت از طریق ارتباط تلفنی ❓سؤال: آیا اعطای وکالت به وکیل برای اجرای عقد ازدواج یا طلاق از طریق پیام تلفنی، اعم از نوشتاری یا پیام صوتی ضبط‌شده، صحیح است؟ یا لازم است ارتباط تلفنی به‌صورت مستقیم برقرار شود تا اطمینان نیز حاصل گردد؟ آیا وکالت از طریق تلفن، چه در طلاق و ازدواج و چه در سایر انواع وکالت‌ها، صحیح است؟ و آیا اجرای عقد ازدواج به‌طور خاص از طریق تماس تلفنی نیز صحیح است؟ ⬇️ ✍️پاسخ: احتیاط آن است که ارتباط به‌صورت مستقیم برقرار شود تا اطمینان حاصل گردد. هرچند اذن با وکالت تفاوت دارد؛ زیرا تحقق اذن در مقام انشاء، تشریفات کمتری دارد، ازاین‌رو اگر اطمینان حاصل شود، حتی از طریق پیام صوتی ضبط‌شده نیز کفایت می‌کند. همچنین با تماس تلفنی مستقیم می‌توان وکالت را به‌طور صحیح انشاء و برقرار کرد. 🔹 🌐https://m-sanad.com/?faqs=آیا-اعطای-وکالت-به-وکیل-برای-اجرای-عقد-ا&lang=fa @ayatollahsanad 🔺