خلاصه کتاب (اقتصادی)

نقطه گذاشتم یاد حسین شنبه زاده عزیز افتادم :)

.

سلام امیدوارم حال همگی خوب باشد و جان سالم از این مهلکه بدر برده باشید یاد جان های پرکشیده در راه آزادی مانا باد. تلاش ما برای آزادی ادامه خواهد داشت تا زمانی که تاریکی هست این تلاش برای رسیدن به نور هم هست. آری ما امیدواریم اما در کنار امیدواری یادمان نمی رود کشتار بی سابقه رژیم شر.یادمان نمی رود کیسه های مشکی که هزاران فرد آزادیخواه را در آغوش گرفته و به مانند فرش سیاه بر پهنه میهنمان گسترده شده بود یادمان نمی رود فریادهای مادران و خواهران برای جوانان ناکامشان.یادمان نمی رود خیابان ها رنگ خون شد یادمان نمی رود از انتظار دردناک کودکان منتظر پدر و مادرهای کشته شده راه ازادی.یادمان نمی رود سکوت سرد دخترکی که پیکر سرد خواهرش را در اغوش گرفته.یادمان نمی رود راه رفتن اشرار روی پیکر پاک عزیزانمان.یادمان نمی رود که خیابان را شکارگاه مزدوران رژیم شر شده بود.یادمان نمی رود … برای خیلی از ما از جمله خود من از کشتار هواپیمای اوکراینی شروع شد و رد خون از ان زمان تا به امروز کشیده شده است هیچکدام از ما دیگر مثل روزهای پیش از دی نخواهیم بود که اگر باشد خود نیز سایه ای از شر خواهد بود. در این وضعیت کانال فعلا فعالیتی نخواهد داشت امید که روزهای خوش ازادی فرا برسد.

بلد نیستند از سیاستی که در پیش گرفته‌اند دفاع کنند، چون آن را انتخاب نکرده‌اند بلکه از سر اجبار و اضطرار به آن تن داده‌اند. افزایش نرخ ارز «به شرطها و شروطها» تولید داخلی را تشویق خواهد کرد. مثلاً تولید نهاده‌های دامی که تا هفته قبل به قیمتی نسبتاً یامفت از خارج وارد می‌شدند، حالا برای بسیاری از تولیدکنندگان داخلی مقرون به صرفه‌ای سرشار خواهد بود. اما در مملکتی که یک قدم با جنگ و دو قدم با انقلاب فاصله دارد، کسی را می‌شناسید که دست و دل شروع تولید داشته باشد؟ برای دولت‌های برآمده از بربریت کارهایی فوری‌تر از اصلاحات اقتصادی وجود دارد. یکی از آن‌ها تصویب قانون منع تعرض نیروهای امنیتی به بیمارستان‌هاست. https://t.me/AmirrezaAbdolii/

دو نکته که در محاسن ملی کردن نفت مصدق و اطرافیانش در نطق هایشان می گفتند که برای مردم نیز جالب بود یک منافع اقتصادی بسیار زیاد و دیگری استقلال سیاسی کشور بود. افرادی مثل عبدالرحمان فرامرزی مخالف ملی کردن نفت نسبت به توانایی فنی ایران در استخراج نفت تردید داشتند حسین مکی در پاسخ او می گوید :«…دنیای امروز ۳۰ میلیون تن نفت را نمی تواند از جای دیگر استخراج کند مجبورند ۵۰ لیره هم بدهند تا ما آن را استخراج کنیم و حتی مهندسین مجانی هم در اختیار ما می گذراند..» این نظرات هواداران ملی کردن نفت نه کارشناسی که از روی ساده انگاری موضوع بود. نهایتا با ملی شدن نفت و بن بست رسیدن مذاکرات ایران با شرکت نفت انگلیس ایران و تحریم نفت ایران از هدف تامین منافع اقتصادی ملی کردن نفت به حاشیه رانده و استقلال طلبی سیاسی بولد شد. البته در این میان با ترفندهای سیاسی نظیر تهدید کمونیزم و شروع ج ج سوم از ایران تلاش میشده که حمایت امریکا از نهضت ملی کردن نفت کسب شود. شرکت نفت ایران انگلیس بدلیل فسخ قرارداد شکایتی را به دیوان لاهه برد و پس از آن مصدق در نطقی عنوان‌می کند نجات ایران در گرو سرمایه کافی است که این سرمایه با قرضه خارجی یا عایدات سرشار نفت جنوب حاصل می شود قرضه خارجی به نتیجه نرسید اما عایدات نفت مال ماست. اما تلاش های شرکت نفت ایران انگلیس برای حضور در ایران به نتیجه نمی رسید و این امر بدتر از گذشته باعث می شد نهضت رنگ و بوی سیاسی به خود گیرد.(ص۲۰۱ الی ۲۰۳) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

عباس اسکندری نماینده تندرو مجلس پیشنهاد لغو امتیاز جنوب و ملی کردن نفت را مطرح و دو سال بعد در مجلس شانزدهم بصورت جدی این پیشنهاد دنبال شد.البته ماقبل از در مجلس پانزدهم پیگیری حقوق تضییع شده دولت و ممنوعیت واگذاری امتیاز انجام شد.البته این امر به بند مربوط به قانون رد قرارداد قوام برای نفت شمال مطرح شده بود این قرارداد را قوام برای راضی کردن روس ها برای بیرون بردن نیروهایش در غائله آذربایجان بسته شده بود که بعد از برطرف شدن مشکل این امر حل شد اما در مورد نفت جنوب مسئله پابرجا بود انتقاد از قرارداد جنوب اول از سوی چپ ها مطرح شد که بعدها جنبه حیثیت ملی به خود گرفت. پس از قوام تلاش برای مذاکره درباره قرارداد نفت جنوب باعث شد اندکی در سهم ایران افزایش یافته شود که این امر در الحاقیه گس گلشائیان دیده شد.اما این قرارداد مورد انتقاد ملی گرایان مجلس در مجلس پانزدهم و شانزدهم له رهبری مصدق قرار گرفت نهایتا کمیسیون نفت مجلس۱۶ با نطق مصدق پیشنهاد ملی کردن نفت را ارائه کرد که بدلیل امضای ناکافی در مجلس مطرح نشد.از این رو در بیرون مجلس به تهییج مردم از طریق مطبوعات اقدام کردند. تهییج مردم منجر به تجمع دانشجویان در میدان بهارستان و بعد با دعوت آیت الله کاشانی با حضور طبقات مختلف به تظاهرات پرداختند که بعد رزم آرا در مخالف با ملی شدن صنعت نفت در مجلس سخنرانی کرد «ایرانی که نمی تواند یک کارخانه سیمان را با پرسنل خود اداره نماید با کدام وسایل می خواهد نفت استخراج کند» سخنان رزم آرا منجر به شعله ور شدن اعتراضات با دعوت آیت الله کاشانی شد نهایتا رزم آرا توسط خلیل طهماسبی ترور شد.بالاخره با اعتراضات و فشارهای فراوان در ۲۴ اسفند در مجلس تصویب و در ۲۹ اسفند مجلس سنا رای مجلس شورای ملی را تایید کردند(ص۱۹۸ الی ۲۰۱) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

سابقه نهضت ملی کردن نفت به سال های اشغال ایران توسط نیروهای متفقین و درخواست روس ها برای امتیازات نفت شمال برمیگردد. سرگی کافتارادزه ریاست هیئت درخواست کننده به بهانه بهبود روابط روس و‌ایران خواستار این امر شد که ساعد علیرغم فشار روس ها بر شاه و دولت اعطای آن امتیاز را موکول به پایان جنگ کرد. شوروی نیز در واکنش طرفداران خود در حزب توده را تحریک و تظاهراتی را برگزار کرد.که البته این حرکت حزب توده در جانبداری از یک کشور خارجی منجر به انشعاب درون آن شد از سویی موضع گیری دکتر مصدق با اعطای هرگونه امتیاز منجر به محبوبیت او شد. مصدق خواستار تشکیل وزارت برای نفت ایران شد و طرح چهار ماده ای برای تحریم اعطای امتیاز نفت به مجلس تقدیم کرد ماده اول آن غیرمجاز بودن مذاکره مقامات رسمی با دول خارجی برای اعطای امتیاز ماده دوم آن دولت می تواند برای فروش نفت و روش استخراج و اداره آن مذاکره کند ماده سوم و چهارم تعیین مجازات برای متخلفین این طرح تصویب شد در مقابل نماینده چپ رحیمیان ماده ای جهت لغو امتیاز نفت جنوب ارائه کرد اما اکثریت مجلس از جمله مصدق بدلیل آنکه نمی توان قرارداد معتقده را یک طرفه لغو کرد با آن مخالفت کردند.(ص۱۹۶ الی ۱۹۷) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

در بررسی نهضت ملی گرایی سوسن سیاوشی خواستگاه آن را نهضت مشروطیت ۱۲۸۵ می داند در عین حال برخی طرفداران مصدق با لیبرال دانستن حزب مخالف و معتقد بودند ان باعث تحریف اهداف نهضت می شود. روح الله رمضانی اما می نویسد که وجه غالب نهضت ملی کردن نفت ضد امپریالیستی بودن آن است و دشوار بتوان ناسیونالیسم مصدقی را لیبرال نامید. «مبارزه مصدقی ها برای ملی کردن صنعت نفت با دو هدف استقلال کامل و تامین آزادی و دموکراسی انجام شد که بتدریج هدف اول غالب گردید و در نتیجه اهداف لیبرالی منجمله هدف انتخابات آزاد و تشکیل مجلسی مردمی تحت الشعاع قرار گرفت بنابراین نهضت ملی بار ناسیونالیستی داشت تا لیبرالی» اما رمضانی تمایزات دو نهضت مشروطه و مصدق را در نظر نمی گیرد اولا نهضت مشروطه منشا مشکلات را بیگانگان نمی دانستند آنها فقدان حکومت قانون را منشا مشکلات از جمله دخالت بیگانه می دانستند.ثانیا نهضت مشروطه هیچگاه تحت تاثیر جریان های چپ مثل اجتماعیون عامیون قرار نگرفت.هرجند منجر به تفرقه در صفوف مشروطه خواهان بودند. به رغم شباهت های ظاهری دو نهضت اما باید عنوان کرد نهضت مصدق ربطی به آرمان تجدد طلبی اصلاح طلبی مشروطه نداشت و نهضت مصدقی با تاکید بر استقلال اقتصادی فراتر از استقلال سیاسی رنگ و بوی خصومت با دنیای صنعتی غرب گرفت.(ص۱۹۴ الی ۱۹۶) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

نهضت ملی کردن صنعت نفت و استقلال طلبی بیگانه ستیز یکی از پایه های اصلی نهضت مشروطه استقلال طلبی ایرانیان است ادواری براون ادیب بریتانیایی خواست مردم برای حکومت مشروطه را ناشی از استقلال طلبی می دانست تا قانون یا آزادی های فردی براون:«…ایرانیان آنگاه درخواست مشارکت در حکومت را کردند که متقاعد شدند سرزمینشان مورد تحقیر بیگانه قرار گرفته،منافع آن به ثمن بخس فروخته و مذهب و موجودیتشان بعنوان یک ملت در معرض نابودی قرار گرفت…بدین لحاظ حزب مشروطه یا مردمی را بدرستی می توان ملی گرا نامید» مکاتبات براون با مشروطه خواهان تبریز:«…بدی حکومت،اسراف کاری ،عدم وطن پرستی و سفاکی سلاطین باهم باعث شد انتخاب مشروطه بیشتر بعلت احتیاج مبرمی به حکومت صالح و وطن پرست بود» ریچارد کاتم می گوید برخلاف آنچه که گفته می شود ناسیونالیسم در ایران به یکباره با دکتر مصدق پدید امد باید گفت ریشه ناسیونالیسم ایرانی را در گذشته دورتر(مشروطه) جستجو کرد.(ص۱۹۲ الی۱۹۳) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

اصلاحات اقتصادی دیگر حزب توده کاهش مالیات بر مصرف و برقراری مالیات بر درآمد تصاعدی و دیگری تقویت انحصارهای دولتی است.«ما بر خلاف محتکران معتقدیم دولت باید بر تجارت مداخله کند…سود آن باید به جیب خزانه واریز شود چون دولت حوائج توده وقوف بیشتری دارد» نویسنده البته انحصارات زمان رضا شاه را بدلیل فساد رد می کند و توجه ندارد که طبق منطق اقتصادی هر انحصاری در تجارت زمینه ساز فساد خواهد بود. پیشنهاد دیگر تاسیس شرکت های تعاونی مصرف و تولید برای دهقانان،کارمندان،پیشه وران است برای حذف واسطه و سود مضاعف خود مصرف کننده شرکت تعاونی تشکیل و با توسعه فعالیت نقش تولیدکننده و سرمایه گذار را هم خواهد داشت. در شرکت های تعاونی دو‌قاعده اساسی باید رعایت گردد اول بر سرمایه اعضا سودی تعلق نمی گیرد و سود تفاوت قیمت اجناس مورد مصرف است دوم تمام اعضا بدون در نظر گرفتن سهام یک رای دارند شارح مرامنامه توضیح نمی دهد با وجود این دو اصل اعضا با چه انگیزه ای برای آورده بیشتر داشته باشند؟ همین منطق غیراقتصادی بر شرکت تعاونی باعث عدم موفقیت این نوع شرکت ها و وابستگی آنها به دولت شده است. با وجود رهبران مارکسیست حزب توده، آنها با شعارهای ناسیونالیستی روی کار آمده و لازمه تحقق آن شعارها سیاست های سوسیالیستی بویژه اصلاحات اقتصادیشان می دانستند.که این امر باعث شد بتدریج در دستور کار تصمیمات حکومتی باشد(ص۱۹۰ الی ۱۹۲) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

راه چاره حزب توده برای اصلاح وضعیت کشاورزی بی شباهت به نسخه داور در خصوص صنعت نیست هر دو بر پیشگام بودن دولت در انتقال افزارهای جدید تاکید می کردند. رضاشاه همین اصلاح کشاورز را انجام داد اما به موفقیت چندانی نیافت و نویسنده عدم موفقیت را آن را ناشی از ترس دهقانان از کارشکنی های دولت می داند.پس چاره در مرامنامه «واگذاری بلاعوض املاک شاه سابق و خالصجات دولتی به دهقانان بی چیز» چون توده معتقد بود که رضاخان املاک خود را با زور از فئودال یا دهقانان مالک گرفته است بنابراین تقسیم املاک رضاخان موافق عدالت اجتماعی خواهد بود. بعلاوه دولت با احداث‌مدارس و امکانات پزشکی در آن مزارع آنها را به دهقانان واگذار کند. راه دیگر واگذاری در مرامنامه برای ملاکان بزرگ:«…برای اینکه اصل مالکیت از هر حیث محفوظ بماند برنامه حزب این است که املاک را به قیمت عادلانه به توسط دولت خریداری شود تا به مالکیت ملک داران لطمه نخورد» حزب توده در واقع مشروعیتی برای مالکیت های بزرگ قائل نیست و چون نمی خواهد از طرف افرادی چون سیدضیاطباطبایی به مرام اشتراکی متهم شود اصل مالکیت را زیرسوال نمی برد.این راه حل حزب توده را محمدرضاشاه در دهه ۴۰ به اجرا گذاشت اشکال اساسی این گونه پیشنهادات اصلاحی ظاهرالصلاح حزب توده نادیده گرفتن نقش مهم مالک در چرخه تولید کشاورزی است که خلا آن و ناتوانی دولت در پر کردن آن، نتایج تاسف باری داشته است(ص۱۸۸تا ۱۸۹) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

نویسنده رساله حزب توده معتقد است استعمار نه در معنای لغوی آن آباد کردن که برای غارت منابع کشورهای دیگر استفاده می شود«…آنچه تاکنون ایران را از استعمار رهایی داده رقابت سرمایه گذاران بزرگ بوده است…این وضعیت نیمه مستقل و ضعیف اقتصادی هم نوعی استعمار است» گفتار فوق و پیوند استقلال سیاسی با اقتصادی وجه نظر روشنفکران قرار می گیرد برای رسیدن به استقلال باید ایران را از سرمایه داران استعمارگر دور کرد. حال پرسش مهم‌ترین است که اگر سرمایه داری غربی منشا بدبختی است پس برای تاسیس صنایع جدید و استقلال اقتصادی چه باید کرد؟مرام نامه حزب توده پاسخ روشنی به این پرسش نمی دهد نتیجه منطقی آن روی آوردن به سوسیالیسم است اما منویات خود را با اشاراتی ‌به برخی اصلاحات اقتصادی بیان می کند. با توجه به اینکه نزدیک ۸۰ درصد جمعیت ایران را در دهه بیست روستاییان تشکیل می دادند و ۵۰ درصد محصول ناخالص ملی را تولید می کنند از این رو با توجه به مرامنامه «اصلاحات لازم در طرز استفاده از زمین و زراعت جهت بهبود وضع دهقانان» بسیار مهم است . وضعیت فلاکت بار دهقانان بر اساس مرامنامه یکی ناشی از افزار ابتدایی کشاورزی و دیگری بی بهره بودن دهقانان از مالکیت است . چاره کار«اولا بهره مندی دهقانان از بهره کار و دوما موظف بودن دولت به خرید افزارهای جدید بارتوجه به مالیاتی که اخذ می کند است»(ص۱۸۵ الی ۱۸۸) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

ایدولوژی اقتصادی مارکسیست های ایرانی و تاثیر آن بر تصمیمات حکومتی چپ پس از فروپاشی سلطنت رضاشاه حزب توده را تشکیل دادند آنها به دو دلیل نام حزب خود را حزب کمونیست نگذاشتند یکی ملاحظات تاکتیکی برای دور زدن قانون مجازات مقدمین علیه امنیت و استقلال مملکت که فعالیت های اشتراکی را ممنوع کرده بود و دیگری توصیه کمینترن(communist international )به مارکسیست ها برای به مصلحت نبودن تشکیل حزب کمونیست بود. بنیان حزب توده سلیمان میرزا اسکندری که هم سوسیالیست هم ملی گرا و مذهبی بود گذاشته شد. در رساله حزب توده چه می گوید و چه می خواهد به قلم احمد قاسمی مرام نامه حزب توده تشریح می کند ماده یک مرام نامه :«حفظ استقلال و تمامیت ایران و مبارزه بر علیه هرگونه سیاست استعماری نسبت به کشور ایران بر طبق اصل معروف آزادی و اختیار ملت ها در تعیین سرنوشت خویش»نویسنده رساله در توضیح مفهوم استقلال،آن را نفی تحمیل اراده خارجی بر ملت ایران می داند و اینکه ملت بهر طریقی که خودش صلاح می داند کشور خود را اداره کند.«…استقلال حقیقی یک ملت را فقط قرارداد سیاسی تضمین نمی کند و با استقلال اقتصادی تضمین حقیقی می ابد…ملتی که دارای صنایع جدید نیست و به محصولات ملل دیگر احتیاج و سرمایه آن در دستان ملت دیگر است ناچار تابع اراده آن ملت قرار می گیرد»(ص۱۸۳ الی ۱۸۵) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

فصل پنجم دهه۱۳۲۰ و گسترش روزافزون روشنفکری چپ و بیگانه ستیز جنگ جهانی دوم مانند جنگ جهانی اول خسارات زیادی برای ایران منجمله اشغال ایران توسط شوروی و بریتانیا و وادار شدن رضاشاه به استعفا و جایگزینی با محمدرضا شاه داشت. رضا شاه یک نظامی حرفه ای بود که همواره بر عظمت ارتش ایران تاکید داشت بخش بزرگی از بودجه را به ارتش اختصاص می داد.ارتش ایران در زمان سلطنت او رشد زیادی یافت که می توانست ۴۰۰ هزار نیرو را بسیج نماید و به نسبت جمعیت کمتر از ۵ میلیونی ایران زیاد بود.بیش از ۳۰ درصد بودجه عمومی به ارتش اختصاص می یافت. با این حال ارتشی که نماد ناسیونالیسم رضاشاه بود فقط سه روز در مقابل متفقین مقاومت کردند.و محمد علی فروغی در ششم شهریور ۱۳۲۰ ترک مخاصمه را اعلام کرد شکست ارتش منجر به جریمه دار شدن احساسات ملی شد. شکست و استعفا رضاشاه منجر به هرج و مرج و رادیکالیسمی از چپ ها و ناسیونالیست ها شد.ناسیونالیست های منتقد معتقد بودند رضاشاه با عوامل اجنبی منجمله بریتانیا روی کار آمده و ناسیونالیسمش دروغین است و این باعث شد چپ ها به همراه ناسیونالیست ها به این باور برسند که دشمن ایران نه تنها بریتانیا که کل دنیای سرمایه داری غرب است.(ص۱۸۱ الی ۱۸۳) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

داور مبتکر سیاست های یارانه ای و حمایتی با توجیه موقتی بودن و نااشنا بودن مردم به الزامات اقتصادی بود او معتقد بود که دولت باید کارها را شروع و با نشان دادن فواید آنها بتدریج آنها را به مردم واگذارد. اکثر دولت ها برای توجیه مداخلات خود دلایل فوق را آوردند اما دولت ها به آسانی از داشته های خود دل نمی کنند. اقدامات داور در دولتی سازی اقتصاد باعث حجیم شدن دولت و بودجه به بیش از یک میلیارد رسید.تعهدات سنگین وزارت مالیه در حوزه های مختلف دولت را به ورشکستگی کشاند که منجر به متوسل شدن به دکتر شاخت آلمانی برای رسیدگی به امور شد او بر ضرورت تقلیل موسسات اقتصادی تاکید داشت . پس از خودکشی داور معاون او محمود بدر درباره اقدامات داور می گوید که او طرفدار اتاتیسم یا دخالت در امور اقتصادی بوده است .علی وکیلی که در آن زمان ریاست شرکت مرکزی را داشت معتقد بود که سبب بقای شرکت مرکزی و شرکت های دولتی حمایت رضاشاه بوده است واقعیت این است رضا شاه دانش سیاسی اقتصادی نداشت او مرد عمل گرایی بود که به خواسته های ناسیونالیستی روشنفکران جامه عمل پوشاند.(ص۱۷۸الی۱۸۰) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

تفکرات داور از این جهت اهمیت داشت که در بزنگاه های مختلف اندیشه غالب دولتمردان بود وجه غالب این اندیشه خلط میان نقش نخبگان و عمال دولتی و دیوانسالاران بود. پیشرفت اقتصادی اجتماعی در دنیا محصول اقلیتی از نخبگان انتروپرونر بوده که بعدا به فعالان عادی جامعه سرایت می کند و ضرورتی ندارد این اقلیت دولتمرد باشند و هر زمان این دو نقش خلط شود معضلات بوجود می اید. البته داور در بحث امنیت قضایی محق است همچنان که قبل از وزارت مالیه اصلاحات گسترده را در عدلیه ایجاد و تالیفاتی نظیر قانون مدنی و قانون تجارت برای بسترسازی قانونی برای اقتصاد را نوشت.ولی در حیطه اقتصاد بصورت نادرست برای دولت وظایف اقتصادی و تجاری قائل می شود. در وزارت مالیه داور بر حسب اندیشه خود شرکت های دولتی نظیر موارد ذیل را تاسیس کرد:شرکت سهامی ساختمان ایران،شرکت سهامی حمل و نقل،شرکت سهامی گله داری و‌ده ها شرکت دیگر بصورت بازرگانی اداره می شدند. داور همچنین به توسعه تجارت اقدام و قراردادهایی با روسیه و المان بست که با المان توسعه نیافت اما با شوروی بعلت معاملات پایاپای توسعه یافت.برای سامان دادن به صادرات شرکت سهامی مرکزی تاسیس کرد آن شرکت برخی محصولات را از داخل به قیمت بالاتر می خرید و ارزان‌تر به شوروی می فروخت.این سیاست حمایتی با بستن تعرفه به واردات تامین مالی می شد.(ص۱۷۶ الی ۱۷۸) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

به عقیده داور بحران اقتصادی در ایران ناشی از بهم خوردن تعادل تولید و مصرف است آشنایی ایرانیان با مصنوعات فرنگی و تغییر سلیقه منجر به ازدیاد مصرف وکمبود تولید ناشی از کمبود سرمایه و نیروی کار است.و جهل زارعان در فلاحت نیز مزید علت است. داور:«سرمایه ناشی از پس انداز است ما که دائم مصرفمان زیاد است نمی توانیم سرمایه داشته باشیم»جایی که سرمایه کم است کرایه (نرخ بهره) پول بالا و این برای تولید مانع است. عدم تناسب تولید مصرف چگونه برطرف می شود:کاهش مصرف مساوی با بازگشت به عقب و مغایر با تمدن است بنابراین علاج افزایش تولید است که با برطرف کردن سه مشکل (عدم شناخت بازار از برای تولیدات از طرف تجار ایرانی-مقرون به صرفه نبودن برخی تولیدات -تولید و عرضه محصول با قیمت مناسب) سپس سوال اصلی مطرح می شود چه کسی ما را از بحران عدم تناسب رهایی می باشد مردم یا دولت؟ پاسخ داور: «به عقیده من در حالت فعلی جز دولت هیچ قوه ای قادر به رفع بحران نیست دولت باید برای تجار بازار پیدا کند مامورین متخصص باید در طرح محصول راهنمایی کنند،کمی کرایه پول منوط به امنیت قضایی است که آن هم در حیطه دولت است بله دولت باید اوضاع پر نکبت امروز ما را عوض کنند» البته پیشنهاد داور برای آن مقطع زمانی خاص از تاریخ ایران بود اما افت اینگونه تفکرات هنوز هم دامنگیر بسیاری از اهل فکر و سیاستمداران تاکنون نیز هست(ص۱۷۴ الی ۱۷۵) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

رضاشاه پس از ثبات سیاسی اقداماتش را به سوی اقتصاد برد قانون انحصار تجارت خارجی ،قانون کنترل اسعار خارجی و فروش ارز صادرکنتدگان به دولت ،ایجاد کارخانه های دولتی حمایت از تولیدات داخل از جمله سیاست های اقتصادی دولتی بود . بعد با انتصاب داور دولتی کردن اقتصاد سرعت یافت او در کابینه فروغی بدستور شاه بودجه را بدون وضع مالیات جدید سالانه ۱۰۰میلیون ریال افزایش داد بنابراین بودجه ۱۳۱۳ را با ۶۲۱میلیون ریال با ۲۰ درصد افزایش بست بنابراین دولت برای تامین این افزایش ناگزیر بر مداخله بیشتر در اقتصاد بود. همه اینها البته تماما دستورات رضاشاه نبود بلکه خواست داور نیز بود داور شاگرد ویلفرد پارتو اقتصاددان معروف بود . داور دستیابی به آرمان های مشروطه را بدون اصلاح اقتصادی ناممکن می دانست و با دفاع از نوعی ماتریالیسم اقتصادی می نویسد:«طرز تولید ثروت اساس اخلاق،ادبیات و سیاست است حکومت امروزی ما زندگانی ایلات نبودن آزادی همه تراوشات طبیعی سبک تولید و ثروت ماست» این نگرش ماتریالیستی آشکارا متفاوت از آرمان های مشروطه واز ویژگی نسل جدید تجددخواهان بود.(ص۱۷۱ الی۱۷۴) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد

تلاش برای ایجاد بانک ملی به دوران میرزاحسین خان سپهسالار صدراعظم ناصرالدین شاه و تاکیدات میرزاملکم خان بر میگردد اما این تلاش ها در دوران پهلوی اول با سرمایه ایرانی نتیجه داد. بانک سپه نخستین بانک ایرانی با نام بانک پهلوی قشون با سرمایه ای که بخشی از آن از محل صندوق بازنشستگی افسران ارتش تامین می‌شد تاسیس شد بعدها بانک ملی نیز تاسیس شد یکی از کارگزاران رضاشاه (احمد متین دفتری)که با اقتصاد دولتی نیز موافق نبود بعد از برکناری رضا شاه در مورد انگیزه ورود دولت به اقتصاد می نویسد:«در مقابل سازمان دولتی شوروی که عهده دار بازرگانی شوروی بود سازمانی در ایران نیز بازرگانی را عهده دار گردد تا اولا نگذارد بازرگانان در مقابل آن دستگاه دولتی تسلیم شود دوما بر مبنای قرداد بر قیمت محصولات فروخته شده به شوروی مراقبت شود»در کنار این تصور بر این بود قدرت اقتصادی به مثال المان ایتالیا و شوروی ناشی از مداخله دولت در اقتصاد است.(ص۱۶۹الی۱۷۰) کتاب : #اقتصاد و #دولت در ایران نویسنده : موسی غنی نژاد