ئیدریس پیری Edris Piri

ناسنامەی ئێمەو جوانکاری ئەوان! کاتێک مێژووی ٣ هەزار ساڵەی نەتەوەیەک، دەبێتە ئەکسسواراتی سەر فەرشی سووری هالیڤود. لەم چەند ڕۆژەدا وێنەی زەندایا (Zendaya)، ئەکتەری دیاری هالیڤوود لە ڕێوڕەسمی ڕیکلامی فیلمی ئۆدیسە لە لەندەن بڵاو بووە کە گوارەیەکی زێڕینی سەرنجڕاکێشی…

ناسنامەی ئێمەو جوانکاری ئەوان! کاتێک مێژووی ٣ هەزار ساڵەی نەتەوەیەک، دەبێتە ئەکسسواراتی سەر فەرشی سووری هالیڤود. لەم چەند ڕۆژەدا وێنەی زەندایا (Zendaya)، ئەکتەری دیاری هالیڤوود لە ڕێوڕەسمی ڕیکلامی فیلمی ئۆدیسە لە لەندەن بڵاو بووە کە گوارەیەکی زێڕینی سەرنجڕاکێشی لەگوێ کردبوو، بەڵام لە پشتی ئەم دیمەنە درەوشاوەیەدا، سیناریۆیەکی تاڵ لە تاڵانکردنی کەلەپووری فەرهەنگی و بە تاراج بردنی ناسنامەی نەتەوەیەک، شاردراوەتەوە. ئەو پارچە زێڕینانە کە لەم گوارەیەدا بەکارهاتوون، دوو پلاتی بازنەیی کۆنن کە تەمەنیان نزیکەی ۳۰۰۰ ساڵە (سەدەی حەوتەمی پێش زایین) و سه‌ربە گەنجینەی مێژوویی زیویەی شاری سەقزن لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. گەنجینەیەکی بەنرخی مێژوویی کە لە دەیەی ۱۹۴۰دا لە ڕێگەی هەڵکۆڵینی نایاساییەوە تاڵانکرا و پارچەکانی لەلایەن قاچاخچییانەوە بە عەتیقەفڕۆشە ڕۆژئاواییەکان فرۆشران. ئەم ئاسەوارانەی کە دەبوو لە موزەخانەکاندا بپارێزرێن، کەوتنە دەست کۆکەرەوەیەکی تایبەت و گەلەرییەکی تایبەتی لەندەن (Barron London). پاشان دیزاینەری بەناوبانگی بەریتانی، گلێن سپایرۆ  (Glenn Spiro)، ئەم پلاتە کۆنە تاڵانکراوانەی بە زێڕ و ئەڵماسی سەردەمییانە ڕازاندەوە تا لە ناسنامەی مێژوویی خۆیان بەتاڵیان بکاتەوە و بیانکاتە «کاڵایەکی لوکسی بازرگانی» لەسەر فەرشی سوور! ئەم شێوە باتاڵنبڕدنانەی ئاساواری مێژووییەمان لە مێژوودا یەکمجار نییە و لانیکەم بەم دوو هۆکارەی خوارەوە جێگای شەرمەزار کردنە: یەکەم: داکۆکیکردن لە ڕابردوو وەک ئامرازی جوانکاری: ناسنامە و مێژووی کۆنی شارستانیەتی زاگرۆس و نەتەوەی کورد، ئامرازی ڕیکلام بۆ فیلمێکی سینەمایی نییە. دووەم: گەرمکردنی بازاڕی ڕەش: بەکارهێنانی ئاسەواری مێژوویی تاڵانکراو لەلایەن کەسایەتییە دیارەکانەوە، دەستدرێژیە بۆ سەر مێژوو و فەرهەنگی نەتەوەیەک و هەروەها قاچاخی کەلەپووری فەرهەنگی و ئاسەواری مێژوویی لە کۆمەڵگادا و لە ئاستی جیهانیدا ئاسایی دەکاتەوە. بۆیە بۆ گەرانەوەی ئەم ئاسەوارە مێژوویەمان و پێشکەش کردنی بە مۆزەخانەیەکی کوردستان یان لانیکەم مۆزەخانەیەکی جێ بڕوا لە یەکێک لە وڵاتانی ڕۆژئاوایی و هەروەها ڕێگریکردن لە کردەوەی چەتەگەری هاوشێوە لە داهاتوودا، داواکاری و پێشنیارێکی ئاشکرا لەم لایەنانە دەکەم: هاوڕێیان و خەمخۆران و چالاکانی بواری کەلەپووری کەلتووری، ڕێکخراوە و ئەنجومەنە مەدەنی و کەلتووریەکانی نەتەوی کورد، مۆزەخانەکانی کوردستان، مێژووناسان، ئاسەوارناسان، شوێنەوارناسان، بەڵگەنامەناسانی کورد، حکومەتە هەرێمیەکانی کورد لە باشوور و ڕۆژئاوای کوردستان و هەر دڵسۆزێکی ئەم نیشتمانە، لە ڕێگەی داواکاری فەرمییەوە ڕووبە یەکێک یان هەریەکێک لە خاتوو زەندایا، گەلەری و کۆلیکسیۆنی تاکەکەسی  باڕۆن لەندەن، ڕێکخراوە جیهانییە کەلتووری و کەلەپووریەکان، هەروەها داواکاری لە ڕێگەی ڕێکخستنی کارزار و کەمپینەوە و تانانەت لانیکەم لە ڕێگەی پست کردن و هەشتەکەوە،لانیکەم ئەم دوو داواکاریە بکەن و هەڵوێستی نیشتمانی و روون و ئەخلاقیمان ببێت: یەکەم: ڕوونکردنەوە و گەڕاندنەوە بۆ موزەخانە: داوای ئاشکراکردنی ناسنامەی دەرچوونی ئەم بەرهەمە و ڕادەستکردنەوەی بەپەلە و بێ مەرجی ئەم پارچە کۆنانە لە کۆمەڵە تایبەتەکانەوە بۆ مۆزەخانە باوەڕپێکراوە گشتییەکان بکەین، تا لە بەردەستی ڕای گشتی و توێژەراندا بێت. دووەم: داوای ڕاگرتنی بەکارهێنانی بازرگانی کردن بە ئەم ئاسەوارە مێژوویەمان بکەین، ناسنامەی نەتەوەیی و مێژوویی نەتەوەیەک نابێ ببێتە ئامرازێک بۆ راکێشانی سەرنج لە پیشەسازی مۆد و سینەمادا. کەلەپووری فەرهەنگی و ئاسەواری مێژوویی نەتەوەیەک، زێڕ ناو ماڵ و کەرەستەی شەخسی و تاکەکەسی نییە؛ ناسنامەی نەتەوەیەکە! #ZiwiyeHoard #Ziwiye #CulturalHeritage #Zendaya #Repatriation #زیویە #سەقز #کوردستان #میراث_فرهنگی #مۆزەخانە 🆔 https://t.me/edrispiri2021

پڕۆژەی ستراتیژیی پاراستنی میراتی شارستانی و زانستی كوردستان داواكاری سەرئاواڵە بۆ هاوپەیمانی حیزبەكانی كوردستانی ئێران. ئەم پرۆژەیە بە هۆی ئەوەی زۆر درێژە لە فەیسبووک بڵاو کراوەتەوە و لینکەکەی لە خوارەوە لە خزمەتانە بێت. ئێوەش پشتیوانی بن. ڕێز و سپاس https://www.facebook.com/share/p/1Dmz1LrAWR/

بۆ ڕای گشتی و خەمخۆرانی ئاسەوارە مێژوویی و کەلتووریەکانی کوردستان ​هاونیشتمانیانی خۆشەویست، چالاکوانانی مەدەنی و کەلتووری، ​وەک ئاگادارن لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا دەنگمان گەیاندە ناوەندە جیهانییەکان سەبارەت بە مەترسییەکانی سەر ناوچەی هەورامان (کە لە لیستی یونسکۆدایە) و شوێنەوارە مێژوویی و کەلتووریەکانی تری ڕۆژهەڵاتی کوردستان، کە بە هۆی جێگیرکردنی هێزە سەربازییەکان لە ناوەندە کولتوورییەکاندا کەوتوونەتە مەترسییەوە. ​خۆشحاڵم ڕایبگەیەنم کە "ناوەندی شوێنەواری جیهانیی یونسکۆ (UNESCO)" بە فەرمی وەڵامی نامە و داواکاریەکەی داینەوە. یونسکۆ لە وەڵامەکەیدا جەختی کردووەتەوە کە: 1- بابەتەکە بە فەرمی لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئێران باس دەکەن و داوای ڕوونکردنەوە دەکەن. 2- ئاماژەیان بەوە کردووە کە بە هۆی نەبوونی تیمی مەیدانی، پێویستییەکی زۆریان بە "زانیاریی دەستەویەک و مەیدانی" هەیە بۆ پشتڕاستکردنەوەی زیانەکان و مەترسییەکان. ​داواکارییەک لە ئێوەی دڵسۆز: بۆ ئەوەی بتوانین ئەم دۆسیەیە بە بەڵگەی بەهێزترەوە بەدواداچوونی بۆ بکەین، داواتان لێ دەکەم ئەگەر هەر جۆرە بەڵگەیەک، وێنە، یان ڤیدیۆیەکتان لایە کە نیشان دەدات ناوەندە مێژووییەکان، ئاسەوارە مێژوویەکان، مۆزەخانەکان، بینا و عەمارەتە کۆنەکان، دەستنووسخانەکان، کتێبخانەکان، شوێنی پاراستنی بەڵگەنامەی مێژوویی، مەدرەسە و زانکۆوەکان، ناوەندەکانی لێکۆڵینەوە و پاراستنی نمونەی فۆسیلی، و شوێنە کەلتوورییەکان و ناوچە پارێزراوەکانی هەورامان و شارەکانی تری ڕۆژهەڵات بۆ مەبەستی سەربازی بەکار دەهێنرێن، بۆ منی بنێرن. ​من بەڵێن دەدەم بە پاراستنی تەواوی ناسنامە و ئەمنییەتی ئێوە، ئەم بەڵگانە بگەیەنمە یونسکۆ و ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان. ​پاراستنی ناسنامە و مێژووی نەتەوەکەمان ئەرکی هەموومانە. لە گەڵ ڕێزدا، ​ئیدریس پیری. وێنە: وڵامی فەرمی ڕێکخراوی جیهانی یونسکۆ. 🆔 https://t.me/edrispiri2021

بەڵێننامەی پاراستنی سامانی نەتەوەیی کوردستان. مرام‌نامه صیانت از دارایی‌های ملی کوردستان. کوردی و فارسی. کوردستان ماڵی ئێمەیە؛ سامانی منداڵانمان بپارێزین هاووڵاتیانی خۆشەویست؛ لە کاتە هەستیارە مێژووییەکاندا، بۆشایی ئاسایشی دەتوانێت گەورەترین مەترسی بێت بۆ…

بەڵێننامەی پاراستنی سامانی نەتەوەیی کوردستان. مرام‌نامه صیانت از دارایی‌های ملی کوردستان. کوردی و فارسی. کوردستان ماڵی ئێمەیە؛ سامانی منداڵانمان بپارێزین هاووڵاتیانی خۆشەویست؛ لە کاتە هەستیارە مێژووییەکاندا، بۆشایی ئاسایشی دەتوانێت گەورەترین مەترسی بێت بۆ کۆمەڵگا. دەسەڵاتەکان دێن و دەچن، بەڵام مۆزەخانەکان، بەڵگەنامەکان، سیلۆی گەنم، کارەباکان و ناوەندە گرنگەکان، سامانی نەتەوەیی خەڵکن و بەشێکن لە ناسنامەی ئێمە. ڕێگە نەدەین: ناسنامە و مێژوومان لە مۆزەخانەکاندا تاڵان بکرێت. نانی خەڵک لە سیلۆکاندا لەناو بچێت. بەڵگەنامەکانی موڵکایەتی و ناسنامەیی لەناو بچن. ئەولەویەتی پاراستنی خەڵکی: 1- ناسنامە و مێژوو: مۆزەخانەکان، کتێبخانەکان، تۆماری بارودۆخ، تۆماری موڵک و بەڵگەنامە، ئارشیفی دادگاکان و شوێنە مێژووییەکان. 2- خواردن و تەندروستی: سیلۆی گەنم، کۆگاکانی دەرمان، بانکی خوێن، نەخۆشخانەکان و ساردخانەکان. 3- وزە و پەیوەندی: کارەباکان، ئاوی شار و پاکخەرەوەکان، کۆگاکانی سووتەمەنی، ناوەندەکانی داتاو پەیوەندی. 4- گواستنەوە و فریاکەوتن: ئاگری‌کوژێنەرەکان، ئۆرژانس، ئامێرە گەورەکانی ڕێگاوبان، فڕۆکەخانەکان و پردە سەرەکییەکان. 5- ئابووری و ژینگە: بانکەکان، کارگە گەورەکان، بازاڕە سەرەکییەکان، دارستانەکان و سەرچاوەکانی ئاو. 6- خوێندن و زانست: زانکۆکان، قوتابخانەکان و ناوەندە توێژینەوەکان. هەنگاوی بەرپرسانە لە هەر شارێکدا، لیژنەکانی پاراستنی خەڵکی بە شێوەیەکی مەدەنی، بێ توندوتیژی و بە هاوکاری لەگەڵ دامەزراوە خەڵکی و هێزە کوردیەکان پێکهێنرێن. ئامانج پاراستنە، نە دووبەرەکی. وێرانکردن یەک کاتژمێر دەخایەنێت؛ بەڵام دروستکردنەوەی، نەوەکان دەخایێنێت. فارسی مرام‌نامه صیانت از دارایی‌های ملی کوردستان کوردستان خانه ماست؛ از سامانی فرزندانمان محافظت کنیم هم‌وطنان گرامی؛ در لحظات حساس تاریخی، خلاء امنیتی می‌تواند بزرگ‌ترین تهدید برای جامعه باشد. حکومت‌ها می‌آیند و می‌روند، اما موزه‌ها، اسناد، سیلوهای گندم، نیروگاه‌ها و مراکز حیاتی، دارایی ملی مردم‌اند و بخشی از هویت ما. اجازه ندهیم: هویتمان در موزه‌ها غارت شود. نان مردم در سیلوها نابود شود. اسناد مالکیت و هویتی از بین برود. اولویت‌های فوری حفاظت مردمی: 1- حافظه و هویت: موزه‌ها، کتابخانه‌ها، ثبت احوال، ثبت اسناد، بایگانی دادگستری‌ها و آثار تاریخی. 2- غذا و سلامت: سیلوهای گندم، انبارهای دارو، بانک خون، بیمارستان‌ها و سردخانه‌ها. 3- انرژی و ارتباطات: نیروگاه‌ها، آب و تصفیه‌خانه‌ها، مخازن سوخت، مراکز دیتا و مخابرات. 4- لجستیک و امداد: آتش‌نشانی، اورژانس، ماشین‌آلات راهداری، فرودگاه‌ها و پل‌های اصلی. 5- اقتصاد و محیط‌زیست: بانک‌ها، کارخانجات مادر، بازارهای مرکزی، جنگل‌ها و منابع آب. 6- آموزش و علم: دانشگاه‌ها، مدارس و مراکز تحقیقاتی. اقدام مسئولانه در هر شهر، کمیته‌های صیانت مردمی با رویکردی مدنی، غیرخشونت‌آمیز و هماهنگ با نهادهای مسئول تشکیل شود. هدف ما حفاظت است، نه تقابل. ویران کردن یک ساعت زمان می‌برد؛ ساختن دوباره، نسل‌ها طول می‌کشد. 🆔 https://t.me/edrispiri2021

هەواڵ. بە بۆنەی هێرشی سایبریەوە بۆ سەر کتێبخانەی نەتەوەیی بریتانیا، بە دوای تەقالایەکی زۆر و بە دوای تێپەڕ بوونی چەندین ساڵ کات، کتێبخانەی نەتەوەیی بریتانیا دیسان وێنەی دوو دیمی یەکێک لە قەواڵەکانی هەورامانی و ناسنامەی دووان لە قەواڵەکانی هەورامانی لە ماڵپەڕەکەیدا داناوە. بۆنەیی هێرشی سایبریوە، شۆنەو چەندین ساڵێرە و تەقالای فرەیرە، کتێویانەو نەتەوەیی وڵاتەو بریتانیاێ، دوویبارە وێنەو دووە دیمەو یۆ جە قەواڵەکاو هەورامانی و شناسنامەو دووی جە قەباڵەکاش جە سایتەکەشەنە نیارە. لینکەو یۆ جە ڤەواڵەکاو هەورامانی جە ماڵپەڕەو کتێویانەو بریتانیاێ: https://searcharchives.bl.uk/catalog/032-002058259 https://iiif.bl.uk/uv/?_gl=1*1as3wa6*_gcl_au*ODU0MDgzMDU0LjE3NzIwOTAyMDkuMjYxOTI3NTUyLjE3NzIwOTAyMTAuMTc3MjA5MDIxMg..*_ga*ODU4MTEzNDg3LjE3NzIwODk5NjU.*_ga_B8DBRB95KV*czE3NzIwOTAyMDkkbzEkZzEkdDE3NzIwOTAyNDIkajI3JGwwJGgw#?manifest=https://bl.digirati.io/iiif/ark:/81055/vdc_100165149236.0x000001 🆔 https://t.me/edrispiri2021

سڕوفۆن شێعریە کلامەو یارسانینە کە ژوکوفسکی جە زوانەو کەسیە پیریوە جە ناوچەکاو یارسانینە نوویسیێنەشوە و جە مەقالیە 24 لاپەڕیەیشەنە جە سەرەو (ئەهلەو حەقی)، جە ساڵەو 1887ەو زایینینە، بە زوانی ڕووسی چاپش کەردێنە. من ئی شێعرمە بە پاو توانایم پی شێوە هۆرگێڵناینەوە…

سڕوفۆن شێعریە کلامەو یارسانینە کە ژوکوفسکی جە زوانەو کەسیە پیریوە جە ناوچەکاو یارسانینە نوویسیێنەشوە و جە مەقالیە 24 لاپەڕیەیشەنە جە سەرەو (ئەهلەو حەقی)، جە ساڵەو 1887ەو زایینینە، بە زوانی ڕووسی چاپش کەردێنە. من ئی شێعرمە بە پاو توانایم پی شێوە هۆرگێڵناینەوە و ئەگەرش فرەن هەڵێش چەنە بوا. پۆچی داوا مەکەرو بۆنەیی بایەخەو کلامەو یارسانیوە کە سەرچەمێش کەمێما هەنێ وەرەو دەستینە، ئەگەر تاقەت و زەمانتان هەن و ئەگەر شارەزایی زوانەو ڕووسیتا هەن، لوێدێوە پۆرەشەرە و هەڵەکاش بژار کەردێ. سڕوفۆن بەیون بێشنەون نۆختەی وە ڕازم پێتان بواچم ئایەی نمازم قەد قامەتی من سەڵاتەی جەمەن قامەتم سجود، سوجدەی خادەمەن بیسمیلام ئەوەڵ، ئاخرش یارەن ڕەحمان و ڕەحیمم خواوەندگارەن ئەڕڕەحمانی من پیری پێشناومەن ڕەحیمم داود، ڕاهنمای ڕامەن مالیکم زەڕەی زاتی خوشینەن یۆمەددینم، پیر بنیامینەن یۆکان‌عەبەدووم، دینی نەسیرەن یۆکان‌ساکینم، زەین پوک مێهرەن ئیهدانا ئوجێم، نوختە کەلامەن ساڵۆت‌لەزینم، بۆ سەرەنجامەن ئەلعەمتام مووسا ساحیب دەفتەرەن ئەلەیهومانم سۆکی کۆسەرەن لەم یەکۆن کوفوەن، ئەحەد کێ دیەن بەغیر جە عەلی ئەحەدێ نیەن وەلەمیولدێم، دۆڵ‌دۆڵ سوارەن وەلەم یەکونم، خواوەندگارەن ئەڵڵام عەلیەن، سەمەدم سڕەن لەمیولدێدەو من، مەولام نە دۆڕەن خەیرولعەمالم، نەسڕی نیازەن وال زوڵەمینوم، چا پەپۆی سۆزەن ئەرێ سڕوفون جە روزی من جەوجا یە کانون جە نمازی من هەرچەند گێڵۆم، هیچ نمەزانوم باڵە وەیتورە، نماز موانوم. واچەنامە: سڕوفۆن، (سڕ و فۆن). یۆمەددینم (یوم‌الدین)م. یۆکان‌عەبەدووم (ایاک نعبد)م. یۆکان‌ساکینم (ایاک نستعین)م. ئیهدانا ئوجێم(اهدنا الصراط)م. ساڵۆت‌لەزینم (صراط الذین)م. ئەلعەمتام (انعمتَ علیهم)م. ئەلەیهومانم (غیرالمغضوب علیهم). لەم یەکۆن کوفوەن، (لم یکن لە کفوا). وەلەمیولدێم (و لم یولد)م. وەلەم یەکونم (و لم یکن)م. لەمیولدێدەو من، (لم یولم)م. خەیرولعەمالم، (حی علی خیرالعمل)م. وال زوڵەمینم، (والاالضاین). سەرچەمە: ​نوویسەر: Жуковский, Валентин Алексеевич (والنتین ئەلکسی‌یویچ ژوکوفسکی) ​نامێ مەقالەی: Секта Люди Истины — Ахли-Хакк в Персии (فرقەو ئەهلەو حەقی - مەردمەو حەقیقەتی جە ئێران). ​نامێ نەشریەی: Записки Восточного отделения Императорского Русского археологического общества (ڕاپۆرتێ بەشەو وەرهۆرزەو ئەنجومەنەو ویەردەشناسی ئیمپراتوری ڕوسیەی). بەرگ: بەرگی دووەم. ​ساڵەو وڵاوەبیەی: ۱۸۸۷ زایینی. ​لاپەڕێ مەقالەکەو ژوکوفسکی: ۱ تا ۲۴ 🆔 https://t.me/edrispiri2021

تراژدیی تقسیم یک سرزمین: واکاوی اسناد تحدید حدود اورامان و شارزور ​ چقدر دشوار و جانکاه است برای پژوهشگری که عمر و توان خود را در تالارهای سرد و غبارگرفته‌ی آرشیوها و موزه‌های جهان صرف کرده تا تکه‌های پاره‌پاره‌ی تاریخ ملت خویش را بیابد و بازخوانی کند؛ چنانچه…

تراژدیی تقسیم یک سرزمین: واکاوی اسناد تحدید حدود اورامان و شارزور ​ چقدر دشوار و جانکاه است برای پژوهشگری که عمر و توان خود را در تالارهای سرد و غبارگرفته‌ی آرشیوها و موزه‌های جهان صرف کرده تا تکه‌های پاره‌پاره‌ی تاریخ ملت خویش را بیابد و بازخوانی کند؛ چنانچه روزانه در مسیر این تحقیقات طاقت‌فرسا، نه به صورت ناگهانی، بلکه در هر گام از استخراج این اسناد نادر و ترجمه و تحلیل کلمه به کلمه‌ی آن‌ها، با حقیقتی از جنس درد روبه‌رو می‌شوم. نگاه کردن به این صفحات، تماشای زنده تقسیم خاک پاک اورامان و کردستان است؛ سرزمینی که با مرزهای جغرافیاییِ مصنوعی، بین دو قدرت امپراتوری تکه‌تکه می‌شود. این اسناد، تصویری عریان از دو گرگ درنده‌خو را نشان می‌دهند که بر سر گرفتن جان یک ملت می‌جنگند. در این معادله‌ی بی‌رحمانه، بی‌آنکه صدایی از سرزمین مادری بلند شود، هر یک بخشی از این پیکر واحد را می‌درند، می‌بُرند و به یغما می‌برند. ​تحلیل محتوای اسناد (صفحات ۴۷ تا ۵۰) ​بررسی فنی این صفحات، نشان‌ دهنده یک طراحی دقیق دیپلماتیک برای مشروعیت بخشیدن به جداسازی جغرافیایی یک ملت است. ​سلاح «جغرافیای طبیعی» در خدمت سیاست: در این گزارش‌ها، کوه‌های تا به فلک سر کشیدەی اورامان، مانند کوه زلم، که برای مردمان بومی همواره پناهگاه و نماد پایداری بوده‌اند، در دیدگاه تدوین‌کنندگان اسناد به سادگی به عنوان «دیوار مرزی» و مانعی برای جداسازی سیاسی معرفی می‌شوند. نویسنده با استفاده از عباراتی نظیر «امور طبیعیه»، سعی دارد اثبات کند که بر اساس خط‌الرأس کوه‌ها، روستاهایی که ناظر به دشت شهرزور هستند باید از بدنه اصلی اورامان جدا شده و تحت حاکمیت عثمانی باقی بمانند. ​یغماگری در دشت شهرزور: در صفحات ۴۹ و ۵۰، عمق فاجعه مشخص‌تر می‌شود؛ جایی که از ۱۷ قطعه روستا در دشت شهرزور نام برده می‌شود که علی‌رغم پیوندهای تاریخی، مورد مناقشه قرار گرفته‌اند. این اسناد نشان می‌دهند که چطور سرنوشت مردمان این منطقه، بدون اراده خودشان، در اتاق‌های دربسته تعیین شده است. ​بهره‌برداری از لایه‌های مذهبی: سند در صفحه ۵۰ به لایه‌ی دیگری از این تقسیم‌بندی اشاره می‌کند: استفاده از مذهب ساکنان مناطقی چون حلبچه و روستای واباعبیده برای توجیه سیاسی و ادعای تمایل آن‌ها به تبعیت از عثمانی به دلیل هم‌کیشی، در حالی که واقعیت چیزی جز تلاش برای تثبیت حاکمیت بر این مناطق راهبردی نبوده است. ​نقشه راه جدایی: از تپه مارال‌بیان و رودخانه سیروان گرفته تا گردنه سورین، هر نام جغرافیایی در این متن مانند زخمی بر پیکره کوردستان است که تنها برای رسم مرزی تصنعی و جداسازی پاره‌های تن این سرزمین علامت‌گذاری شده‌اند. ​کلام آخر: هر خط از این متن که با مرارت فراوان و جان‌فشانی در مسیر پژوهش به‌دست آمده، حکایت جدایی برادری از برادر و خواهری از خواهر است. این گونە اسناد تاریخی، اگرچه امروز به عنوان ثمره سال‌ها وقت‌گذاشتن من در پیشگاه شماست، اما در باطن خود راوی یک ترور جغرافیایی هستند. مطالعه این صفحات به ما یادآوری می‌کند که مرزهای امروز، محصول چانه‌زنی‌های قدرت‌هایی است که کوردستان را تنها به مثابه یک «غنیمت مرزی» می‌نگریستند. ​این کلام، تنها مرثیه‌ای بر گذشته نیست؛ بلکه پیامی است به آینده. این اسناد گواهی می‌دهند که هیچ مرزی، هرچند سخت و آهنین، نمی‌تواند پیوند خونی، فرهنگی و تاریخیِ ملتی را که قلبشان برای یکپارچگی و استقلال می‌تپد، از هم جدا کند. این کلام، ندای آن است که ملت دو سوی مرزها، با وجود این جدایی تحمیلی، در جان و اندیشه یکی هستند و روزی دوباره، همچون رودی خروشان، به هم خواهند پیوست. ​شناسنامه و معرفی منبع ​این پژوهش بر اساس تحلیل اسنادِ دست‌اول از منبع تاریخی زیر تهیه شده است: ​عنوان منبع: دولتِ علیّه ایله ایران دولتی بیننده اولان حدودک لایحه‌سیدر (لایحه‌ای در مورد مرزهای بین دولت عثمانی و دولت ایران). ​تاریخ نگارش/ثبت: ۱۲۸۷ هجری قمری (سنه ۱۲۸۷ هـ). ​محتوای مورد استناد: صفحات ۴۷، ۴۸، ۴۹ و ۵۰ (بخش مربوط به منطقه اورامان و شهرزور). 🆔 https://t.me/edrispiri2021

شماریە جە ئازیزا داواو نەقشەیە کۆنەو هەورامانیشا کەردەن، ئی نموونە جە سەدان نموونێ نەقشە کۆنەکان کە چەنەشانە ئێشارە بە هەورامانی کریان. ئی نەقشەنە جە ساڵەو 1898ەو زاینینە کێشیان و بە تایبەتی ئامەن سەرزەمین و دەسەڵاتەو جۆغرافیایی دەسەڵاتە ویەردینەکاش پسەو…

شماریە جە ئازیزا داواو نەقشەیە کۆنەو هەورامانیشا کەردەن، ئی نموونە جە سەدان نموونێ نەقشە کۆنەکان کە چەنەشانە ئێشارە بە هەورامانی کریان. ئی نەقشەنە جە ساڵەو 1898ەو زاینینە کێشیان و بە تایبەتی ئامەن سەرزەمین و دەسەڵاتەو جۆغرافیایی دەسەڵاتە ویەردینەکاش پسەو زاموا و بابۆلی و ئاشووری کێشان. جە نەقشەکەنە دووی گلێ ئێشارە بە نامێ هەورامانی/ئاورومان/ئەورومان Avromanی کریان، کە نیشانەو وەروڵاوی و پانی ناوچەکەو هەورامانی بیەن. هەر پاسە ئێشارە بە چەندین یاگێتەرەو هەورامان و بە گردی کوردستانی کریان، پسەو نمونەی: هەجیج/هێدجەج Hedschadsch، تەویڵێ Tavile، کیل مێریوان/ناوچەو مەریوانی ​Kli Merivan، و هەمیتەرێ... نەقشەکە جە لاو (ئا. بیللێربێک)یوە A. Billerbeck کێشیان و وڵاوەگاوکەش/ناشرەکەش ئێدوارد فاینێر جە لایپزیک بیەن. Eduard Pfeiffer in Leipzig. بەشیە گەورەوە کریاو/زووم کریاو نەقشەکەی جە کامێنتەنە. ئەگەر تەمەن مەنەبۆ و کێشەو کاتی یەخێم وەر بەو، دماتەر گردەو نەقشە ویەردینەکاو هەورامان و کوردستان و ناوچەکەی کە چەند هەزار دانێ موا و پەیوەندیشا بە ویەردەو ئێمەوە هەن، وڵاوشاوە مەکەرو. 🆔 https://t.me/edrispiri2021

ئی نەقشە یۆ جە سەدان و هەزاران نەقشەکاو لێ ئارشیوەکەیمەن، کە ئێشارە بە نامێ و زەنجیرە هەردەکاو زاگرۆسی مەکەرۆ و جە ساڵەو 1508ەو زایینینە جە ڕومەنە کێشیان. نامێ چەندین یاگێم پەی ساقێوە بیێنێ و شمەچ دەسەو یاوەری بەیدێ و ئەگەر نامیەتەر ئاشنانە پەنەتا و پەیتا…

ئی نەقشە یۆ جە سەدان و هەزاران نەقشەکاو لێ ئارشیوەکەیمەن، کە ئێشارە بە نامێ و زەنجیرە هەردەکاو زاگرۆسی مەکەرۆ و جە ساڵەو 1508ەو زایینینە جە ڕومەنە کێشیان. نامێ چەندین یاگێم پەی ساقێوە بیێنێ و شمەچ دەسەو یاوەری بەیدێ و ئەگەر نامیەتەر ئاشنانە پەنەتا و پەیتا موانیەوە و شکەتا پەی مەلۆ چی نەقشەنە، جە کامێنتەنە یا بە پەیام بنوویسدێش با بە تەمامی نامێ یاگەکاو ناوچەکەی چی نەقشەنە پەیما ساقێوە بوا. 1- زەنجیرە هەردەکاو زاگرۆسی. 2- دەروازەو زاگرۆسی. 3- Arbela ئەربیل. 4- Acbatana ئەکبەتان، هەمەدان. 5-cardushi کاردوشی. Zazaca زارا. Oron ئۆرمان!. Marvndi مەروان.! Garamaei گەرمیان!. ... 🆔 https://t.me/edrispiri2021