Akidetû'l Selef Fi Ashâbi'l Hâdis

مُغِيرَةَ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، خَتَنِ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ، قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ يَقُولُ لِي احْفَظْ عَنِّي كُلُّ أَخٍ وَجِليسٍ وَصَاحِبٍ لا تَسْتَفِيدُ مِنْهُ خَيْرًا فِي أَمْرِ دِينِكَ، فَفِرَّ مِنْهُ ابن أبي الدنيا العزلة والانفراد ١٥٠ أبو نعيم الإصفهاني حلية الأولياء ٢/٣٧٢ Mâlîk Bin Dînâr'ın damadı Muğîre Bin Ebî Sâlih der ki Mâlîk Bin Dînâr bana dedi ki Bu nasihatimi aklında tut din konusunda hayır görmediğin kişi dostun ve kardeşin bile olsa ondan uzaklaş İbn Ebî'd Dünyâ el Uzle Ve'l İnfirâd no 150/📚 Ebû Nuâym İsfehânî Hilyetu'l Evliyâ 2/382/📚

مما يروى عن لقمان الحكيم أنه قال إذا أردت أن تؤاخي رجلا فأغضبه قبل ذلك فإن أنصفك عند غضبه فصاحبه وإلا فاحذره روضة العقلاء ص ٩١ Lokman el Hekim'den şu söz naklolunur Bir şahsı kardeş edinmek istersen (önce) onu kızdır kızdığı zaman sana insaflı muamele ederse onu dost edin aksi halde ondan uzak dur Ravdatu'l Ukalâ syf 91/📚

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ أَنَّهُ حَدَّثَ يَوْمًا بِحَدِيثٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَجُلٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا يُخَالِفُ هَذَا قَالَ لَا أُرَانِي أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُعَرِّضُ فِيهِ بِكِتَابِ اللَّهِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمَ بِكِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى مِنْكَ سنن الدارمي كتاب المقدمة ٦١٠ إسناده صحيح Bize Süleyman Bin Hârb haber verip dedi ki bize Hammâd Bin Seleme Ya'la Bin Hakim'den o da Saîd Bin Cübeyr'den naklen rivâyet etti ki Sâîd Bin Cübeyr bir gün Rasûlullâh'dan hâdis rivayet etmişti de başka bir şahıs ALLAH'ın kitabında buna muhâlif olan şeyler var demişti buna Sâîd Bin Cübeyr şöyle karşılık vermişti ALLAH ALLAH ben sana Rasûlullâh'dan Hâdis rivayet ediyorum sen ise ALLAH'ın kıtabıyla ona karşı çıkmak istiyorsun Rasûlullâh ALLAH'ın kitabını senden daha iyi bilirdi Sünen Dârimî Kitabu Mukâddime no 610/📖 İsnâdı Sahihtir

أَخْبَرَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أُمَيٍّ الْمُرَادِيِّ، قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ تَعَلَّمُوا الْعِلْمَ، فَإِذَا عَلِمْتُمُوهُ، فَاكْظِمُوا عليْهِ، وَلَا تَشُوبُوهُ بِضَحِكٍ، وَلَا بِلَعِبٍ فَتَمُجَّهُ الْقُلُوبُ سنن الدارمي كتاب المقدمة ٦٠٢ إسناده صحيح Bize Şihâb Bin Abbâd haber verip (dedi ki) bize Sûfyân Bin Uyeyne Umeyye el Murâdi'den şöyle dediğini rivâyet etti Ali Bin Ebî Tâlib RadiyAllahu Anh dedi ki İlim öğreniniz öğrendiğiniz zaman da ona hâkim olunuz ve ne gülme ile ne de oyunla onu karıştırmayınız aksi halde kalpler onu kerih görüp (dışarı) atar Sünen Dârimî Kitabu Mukâddime no 602/📖 İsnâdı sahihtir

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ سَهْلٍ الرَّازِيُّ، نَزِيلُ تُسْتَرَ، ثَنَا بِشْرُ بْنُ آدَمَ، ثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الله الْعُتْبِيُّ، ثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْخَصَّافُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ لَا يَطْلُبُ الْحَدِيثَ مِنَ الرِّجَالِ إِلَّا ذُكْرَانِهَا، وَلَا يَزْهَدُ فِيهِ إِلَّا إِنَاثُهَا ابن حلد الرامهرمزي المحدّث الفاصل ٣١ Bize Muhammed İbn Ahmed İbn Sehl er Râzî tahdis etti dedi ki bize Bişr İbn Âdem tahdis etti dedi ki bize Muhammed İbn Abdullah el Utbî tahdis etti dedi ki Saîd İbn Muhammed el Hassâf tahdis etti o ez Zuhrî'den dedi ki Hadisi adamlardan ancak erkek olanlar talep eder Ve hadisi ancak onların kadın olanları terkeder İbn Hâllad er Râmehûrmuzî el Muhaddisu'l Fâsıl 31/📖

الضَّحَّاكِ بْنِ مُزَاحِمٍ فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ (المائدة ٦٣) قَالَ وَاللَّهِ مَا فِي الْقُرْآنِ آيَةٌ أَخْوَفَ عِنْدِي مِنْهَا عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ كتاب الزهد والرقائق ٥٧ محمّد بن جرير الطبري جامع البيان عن تأويل القرآن ٦/١٧٠ Dahhâk Bin Müzâhîm ALLAH Tebâreke ve Teâla'nın Din adamları ve Âlimleri onları günah olan sözleri söylemekten ve harâm yemekten menetselerdi ya (Mâide 63) ayeti hakkında şöyle demiştir Vallahi Kur'ân da bana bundan daha korkutucu gelen bir ayet yoktur Abdullah İbnu'l Mübârek Kitabu'z Zühd Ve'r Rekâîk no 57/📖 İmâm Ebû Câfer et Tâberî Câmiu'l Beyâni an Tevilatu'l Kur'ân 6/170/📖

قَالَ بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ إِذَا رَأَيْتَ مَنْ هُوَ أَكْبَرُ مِنْكَ فَقُلْ هَذَا سَبَقَنِي بِالإِيمَانِ وَالْعَمَلِ الصَّالِحِ فَهُوَ خَيْرٌ مِنِّي وَإِذَا رَأَيْتَ مَنْ هُوَ أصغر منك فَقُلْ سَبَقْتُهُ إِلَى الذُّنُوبِ وَالْمَعَاصِي فَهُوَ خَيْرٌ مِنِّي فَإِنَّكَ لَا ترى أَحَدًا إلا أَكْبَرَ مِنْكَ أَوْ أَصْغَرَ مِنْكَ وإذا رأيت إخوانك يكرمونك أو يُعَلِّمُونَكَ فَقُلْ هَذَا فَضْلٌ أَخَذُوا بِهِ وَإِذَا رَأَيْتَ مِنْهُمْ تَقْصِيرًا فَقُلْ هَذَا ذنب أحدثته ابن أبي الدنيا مداراة الناس ٥١ أبو نعيم الإصفهاني حلية الأولياء ٢/٢٥٠ اِسمَاعِيل الاَسبَهَانِي ِسَِيَرُو سَِلَفِ صَالِحِين ١١٦٥ أبي الفرج ابن الجوزي صفة الصفوة ٣/١٠٠ Kardeşlerini asla hor görme ✔️ Bekr Bin Abdullah el Mûzenî Rahimehullah dedi ki Kendinden büyüğünü gördüğünde de ki bu imanda ve salih amelde benden öncedir o yüzden bu benden hayırlıdır Kendinden küçüğünü gördüğünde de ki günah ve masiyette ben onu geçmişimdir o yüzden bu benden hayırlıdır zaten senden büyüğü ya da küçüğünden başkasını göremezsin Kardeşlerinin sana izzeti ikramda bulunduğunu ve sana hürmet ettiklerini gördüğünde de ki bu ve kazandıkları bir fazilettir Onlardan bir ihmal gördüğünde ise de ki bu benim işlediğim bir günahımdır İbn Ebî'd Dünyâ Mudâratû'n Nâs no 51/📖 Ebû Nuâym İsfehânî Hilyetu'l Evliyâ 2/250/📖 İsmâil el İsbehânî Siyeru Selefi's Salihin no 1165/📖 Ebû'l Ferec İbnu'l Cevzî Sıfatu's Safve 3/100/📖

قال جعفر بن بركان صالح ابن مسمار يقول عجبت للناس، فقلت وما لهم؟ قال خرجوا من الدنيا مفاليس وتركوا خزائنهم أبو يوسف الفسوي المعرفة والتاريخ ٢/٤٢٠ أبو بكر البيهقي الزهد الكبير ٤٣٣ Câfer Bin Burkân dedi ki Sâlih Bin Mismâr insanlara şaşırıyorum deyince Hangi hususlarına şaşıyorsunuz diye sordum dedi ki hazinelerini geride bırakarak dünyadan müflis olarak ayrılıyorlar Ebû Yusuf el Fesevî el Mârîfe Ve't Târih 2/420/📖 Ebû Bekr el Beyhâkî ez Zühdü'l Kebîr no 433/📖

قال جعفر بن بركان قال صالح بن مسمار ما بارك الله لرجل في دنيا صار بعدها إلى النار قلت صدقت قال ولقد بارك الله لرجل في دنيا صار بعدها إلى الجنة قلت صدقت أبو بكر البيهقي الزهد الكبير ٤٣٢ Câfer Bin Burkân dedi ki Sâlih Bin Mîsmâr şöyle dedi ALLAH sonu cehenneme gidiş olan Bir dünya'yı insan'a mübarek kılmamıştır Ona doğru buyurdunuz dedim sonra şunu söyledi ALLAH sonu cennete gidiş olan bir dünya'yı insan'a mübarek kılmıştır tekrardan doğru buyurdunuz dedim ez Zühdü'l Kebîr no 432/📖

أَبَا بَكْرٍ الرَّازِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمُ الْخَوَّاصَ، يَقُولُ لَيْسَ الْعِلْمُ بِكَثْرَةِ الرِّوَايَةِ، وَإِنَّمَا الْعَالِمُ مَنَ اتَّبَعَ الْعِلْمَ وَاسْتَعْمَلَهُ، وَاقْتَدَى بِالسُّنَنِ، وَإِنْ كَانَ قَلِيلَ الْعِلْمِ الخطيب البغدادي اقتضاء العلم العمل ٢٤ Ebû Bekr er Râzî dedi ki İbrâhîm el Hâvvas'ın şöyle dediğini işittim İlim çok rivayet etmek değildir Âlim ancak ilmi az olsa da ilme ittibâ eden onunla amel eden Sünnet'leri kendisine rehber edinendir Hâtîb el Bağdâdî İktidâu'l İlmi Amel 24/📖

قَالَ أَبُو عُثْمَانَ اِسمَاعِيل الْخَيْرِيَّ رَحِمَهُمَا اللَّهُ مَنْ أَمَّرَ السُّنَّةَ عَلَى نَفْسِهِ قَوْلًا وَفِعْلًا نَطَقَ بِالْحِكْمَةِ وَمَنْ أَمَّرَ الْهَوَى عَلَى نَفْسِهِ نَطَقَ بِالْبِدْعَةِ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ وَإِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا (النور ٥٤) أبو نعيم الإصفهاني حلية الأولياء ١٠/٢٤٤ أبي الفرج ابن الجوزي صفة الصفوة ٣/٢٦٧ أبو بكر البيهقي الزهد الكبير ٣١٩ Ebû Osmân İsmâîl el Hirî Rahimehullah der ki Söz ve fîilinde Sünnet'i kendisine rehber edinen insan konuştuğunda hikmetli konuşur Hevâyı nefsine kılâvuz yapan ise konuştuğunda bid'at (ve kelâm) konuşur Yüce ALLAH şöyle buyurmuştur eğer ona itâat ederseniz hidâyete erersiniz (Nur 54) Ebû Nuâym İsfehânî Hilyetu'l Evliyâ 10/244/📖 Ebû'l Ferec İbnu'l Cevzî Sıfâtu's Safve 3/267/📖 Ebû Bekr el Beyhâkî ez Zühdü'l Kebîr no 319/📖

قال بعض السلف إِذَا ابْتَدَأْتَ فِي أَمْرِينَ لَا تَدْرِي أَيُّهُمَا الصَّوَابُ فَانْظُرْ أَيُّهُمَا أَقْرَبُ إِلَى هَوَاكَ فَخَالِفُهُ؛ فَإِنَّ كَثْرَةَ الصَّوَابِ فِي خِلَافِ الْهَوَى أبو بكر البيهقي الزهد الكبير ٣١٨ Seleften zatlar dediler ki Karşına iki iş çıktığı zaman hangisinin daha doğru olduğunu bilemezsen hevana en çok yakın olana muhalefet et çünkü doğru şeyler heva ve hevese ters düşer ez Zühdü'l Kebîr no 318/📖

قَالَ اِمَام أَبُو قِلَابَةَ رَحِمَهُمَا اللَّهُ الْتَمِسْ لِأَخِيكَ الْعُذْرَ بِجَهْدِكَ، فَإِنْ لَمْ تَجِدْ لَهُ عُذْرًا فَقُلْ لَعَلَّ لِأَخِي عُذْرًا لَا أَعْلَمُهُ هناد بن السري كتاب الزهد ١٢٢٥ ابن أبي الدنيا مداراة الناس ٤٠ اِسمَاعِيل الاَسبَهَانِي ِسَِيَرُو سَِلَفِ صَالِحِين ٣١٧ أبي الفرج ابن الجوزي صفة الصفوة ٣/٩٤ ابن رجب جامع العلوم والحكم ٢/١١٤ أبو نعيم الإصفهاني حلية الأولياء ٣/٥١ İmâm Ebû Kılâbe Rahimehullah dedi ki Çaba sarf ederek kardeşin için mazeret bul eğer mazeretini bulamadıysan de ki her halde kardeşimin bir özrü vardır da ben bilmiyorum Hennâd Bin es Serî Kitabu'z Zühd 1225/📖 İbn Ebî'd Dünyâ Mudâratû'n Nâs no 40/📖 İsmâil el İsbehânî Siyeru Selefis Salihin 317/📖 İbnu'l Cevzî Sıfâtu's Safve 3/94/📖 İbn Receb el Hânbelî Câmiu'l Ulûm Ve'l Hikem 2/114/📖 Ebû Nuâym İsfehânî Hilyetu'l Evliyâ 3/51/📖

قال جعفر بن محمد سمعت أحمد بن حنبل سئل عن معنى قول النبي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لا يلدغ المؤمن من جُحرٍ واحدٍ مرّتين قال إن يقع مرة في ذنب لا يعود فيه طبقات الحنابلة ٣٣٧/١ Câfer Bin Muhammed dedi ki Ahmed Bin Hânbel’e Nebî Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in Mü'min bir delikten iki defa sokulmaz hadîsinin manâsını sordum dedi ki yani bir kere bir günaha düştü mü ona bir daha dönmez Tabakâtu’l Hanâbile 1/337/📖

أَبُو حَازِمٍ سلامة بْنِ دِينَارٍ، رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ لَا تَكُونُ عَالِمًا حَتَّى تَكُونَ فِيكَ خِصَالٌ لَا تَبْغِ عَلَى مَنْ فَوْقَكَ، وَلَا تَحْقِرْ مَنْ دُونَكَ وَلَا تَأْخُذْ عَلَى عِلْمِكَ دُنْيَا ابن أبي الدنيا مداراة الناس ٢٩ يوسف المزّي تهذيب الكمال ١١/٢٧٦ Ebû Hâzîm Seleme Bin Dinâr Rahimehullah der ki Sende bir takım hasletler olmadıkça Âlim olamazsın senden üstün olana heveslenme senden altta olanı da hor görme dünyayı da ilmine karşılık olarak alma İbn Ebî'd Dünyâ Mûdaratû'n Nâs no 29/📖 Yusuf el Mîzzî Tehzibu'l Kemâl 11/276/📖

قَالَ الرَّبِيعُ بْنُ خُثَيْمٍ رَحِمَهُمَا اللَّهُ لنَّاسُ رَجُلَانِ مُؤْمِنٌ وَجَاهِلٌ. فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَلَا تُؤْذِهِ وَأَمَّا الْجَاهِلُ فَلَا تُجَارِهِ لابن أبي الدنيا مداراة الناس ٧ أبو نعيم الإصفهاني حلية الأولياء ٢/١١١ اِسمَاعِيل الاَسبَهَانِي ِسَِيَرُو سَِلَفِ صَالِحِين ١٣٤٠ Rebî Bin Hûseym Rahimehullah der ki İnsanlar iki kısımdır Mü'min ve cahil Mü'mine eziyet etme cahile de yakın olma İbn Ebî'd Dünyâ Mudâratûn Nâs no 7/📖 Ebû Nuâym İsfehânî Hilyetu'l Evliyâ 2/111/📖 Kıvâmus Sünne İsmâil el İsbehânî es Siyeru Selef no 1340/📖

قال الحسن بن صالح رحمه الله إن الشَّيطانَ ليفتح للعبد تسعةً وتسعينَ بابًا من الخير، يريد بها بابًا من الشَّر ابو عبدالله الزهب سييرو الامين نوبيلا .٧٠٣٢ Hâsan Bin Sâlih (el Hemedânî) Rahimehullah der ki Muhakkak ki şeytan kula hayrın doksan dokuz kapısını açar onlarla şerrin bir kapısını (aralamak) ister Siyeru Alâmin Nübelâ 2/703/📖

قَالَ عُقْبَةُ بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ سُئِلَ عَنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَا أَدْرِي ثُمَّ أَتْبَعَهَا فَقَالَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا ظُهُورَنَا لَكُمْ جُسُورًا فِي جَهَنَّمَ، أَنْ تَقُولُوا أَفْتَانَا بِهَذَا ابْنُ عُمَرَ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ كتاب الزهد والرقائق ٥٢ ابن عبد البر النمري جامع بيان العلم وفضله ٢/٥٤ Ukbe Bin Müslîm der ki İbn Ömer'e bir şey hakkında sorulunca bilmiyorum dedi ve sözüne şöyle devam etti siz bize bu şekilde İbn Ömer fetva vermiştir diyerek sırtlarımızı cehennemde kendinize bent yapmak mı istiyorsunuz ? Abdullah İbnu'l Mübârek Kitabu'z Zühd Ve'r Rekâîk no 52/📖 İbn Abdil'Berr en Nemerî Câmiu Beyân İlmi ve Fâdlihi 2/54/📖

قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَفَى بِخَشْيَةِ اللَّهِ عِلْمًا وَكَفَى بِاغْتِرَارٍ بِاللَّهِ جَهْلًا عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ كتاب الزهد والرقائق ٤٦ Abdullah İbn Mes'ûd RadiyAllahu Anh der ki İlim olarak ALLAH'tan hâşyet (korkmak) duymak cehalet olarak da ALLAH'ın azabından emin olup aldanmak yeter Abdullah İbnu'l Mübârek Kitabu'z Zühd Ve'r Rekâîk no 46/📖

Ey iman edenler أَخْبَرَكُمْ أَبُو عُمَرَ بْنُ حَيَوَيْهِ وَأَبُو بَكْرٍ الْوَرَّاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ قَالَ أَخْبَرَنَا مِسْعَرٌ قَالَ حَدَّثَنِي عَوْنٌ وَمَعْنٌ أَوْ أَحَدُهُمَا أَنَّ رَجُلًا أَتَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ اعْهَدْ إِلَيَّ فَقَالَ إِذَا سَمِعْتَ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُو (البقرة١٠٤) فَأَرْعِهَا سَمْعَكَ فَإِنَّهُ خَيْرٌ يَأْمُرُ بِهِ، أَوْ شَرٌّ يَنْهَى عَنْهُ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ كتاب الزهد والرقائق ٣٦ أبو نعيم الإصفهاني حلية الأولياء ١/١٣٠ Bize Ebû Ömer Bin Hâyyah ve Ebû Bekr el Verrâk haber verip dedi ki bize Yâhya tahdis etti dedi ki Bize Hûseyn tahdis etti dedi ki bize Abdullah Bin Mübârek dedi ki bize Misar tahdis etti dedi ki Bize Avn veya Mâ'n bir adamın Abdullah İbn Mes'ûd'a gelip bana öğüt ver dediğini anlattı Abdullah İbn Mes'ûd dedi ki ALLAH'ın ey iman edenler (el Bakâra 104) sözünü işittiğin zaman hemen ona kulak ver çünkü o ya emredilmiş bir hayır veya yasaklanmış bir şerdir Abdullah İbnu'l Mübârek Kitabu'z Zühd Ve'r Rekâîk no 36/📖 Ebû Nuâym İsfehânî Hilyetu'l Evliyâ 1/142/📖