نامه اندیشه

رادیو فرهنگ فرانسه #تونی_موریسون تاریخ برده‌داری ترجمه: #ناصر_فکوهی ویرایش و زیرنویس: پگاه دودانگه #تصویر_فرهنگ نامه فرهنگ، 1405

✅اندیشه‌های میشل فوکو ✍️جستارهایی از زهره روحی 📚 نامه فرهنگ، آذر 1403

#ویدئو ✅اندیشه‌های میشل فوکو ✍جستارهایی از زهره روحی 📚 نامه فرهنگ، آذر ۱۴۰۳ 📽 تدوین و انتخاب موسیقی: امین نیک‌روی راد

چهره‌ی پروتئوسی دریدا فرشین کاظمی‌نیا   مناظره‌ی جذابی در تاریخ ۲۳ ژوئن سال ۲۰۰۴، بین فیلسوف مشهور «ژاک دریدا» (Jacques Derrida) و «رِژیس دبره» (Régis Debray) نظرپرداز چپ، نویسنده و فعال سیاسی، با عنوان «چگونه باید به آینده اندیشید، وقتی همه‌چیز در حال تغییر…

متأسفانه هیچ متنی از این مناظره نیافتم. حدود ۶ دقیقه از این برنامه را به طور شنیداری پیاده و ترجمه کردم که با عنوان انتخابی خودم، در زیر می‌‌آید. امیدوارم امکان پیاده‌سازی و برگردان کل این برنامه فراهم آید.    ۷ نوامبر ۲۰۲۵   1- Derrida & Debray : Comment penser le futur quand tout vacille ? 2- https://www.youtube.com/watch?v=sTGijV84ra0 ۳- «مدیولوژی» (Médiologie) شاخه‌ای میان‌رشته‌ای از اندیشه‌ی معاصر فرانسه است که در دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی توسط  «رژیس دبره» در «مدرسه‌ی عالی علوم اجتماعی» (École des hautes études en sciences sociales – EHESS) پاریس بنیان گذاشته شد و از سال ۱۹۹۶ با انتشار مجله‌ای به همین نام گسترش یافت. این رویکرد می‌کوشد نشان دهد که ایده‌ها، باورها و نمادهای فرهنگی چگونه از طریق ابزارها، رسانه‌ها و نهادهای مادی در طول تاریخ انتقال و تداوم می‌یابند. «مدیولوژی» در واقع میان «فکر» و «فناوری»، یا میان «فرهنگ» و «وسیله‌‌ی انتقال آن» پل می‌زند و به جای تمرکز بر محتوا، به مسیر، سازوکار و زیرساخت انتقال معنا توجه دارد. هدف آن فهم رابطه‌ی میان قدرت، فرهنگ و رسانه است، و صرفاً در سطح پیام باقی نمی‌ماند، بلکه به شرایط مادی و تاریخی‌ای که امکان بقا و گسترش اندیشه‌ها را فراهم می‌سازد نیز می‌پردازد. 4 - Déplacement vers un conservatisme culturel ‌ برنامه‌ی تلویزیونی «فرهنگ و وابستگی‌ها» (Culture et dépendances) از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۶ از شبکه‌ی France 3 پخش می‌شد و یکی از شاخص‌ترین محفل‌های فرهنگی آن دوران به‌شمار می‌رفت. گاه، ضمن اجرای برنامه توسط «فرانس اولیویه ژیزبر»، «گی کارلیه» (Guy Carlier) نیز در کنار او حضور می‌یافت. ساختار برنامه بر میزگردهای آزاد و بحث‌های جدی میان نویسندگان، فیلسوفان، هنرمندان و روزنامه‌نگاران استوار بود و می‌کوشید مسائل فرهنگی، اخلاقی، هنری و سیاسی روز را در قالبی زنده و تلویزیونی برای مخاطب عمومی مطرح کند. عنوان برنامه دو لایه معنا داشت: از سویی به فرهنگ و از سوی دیگر به «وابستگی» یا «اعتیاد» جامعه به رسانه‌ها اشاره می‌کرد. در فضای این میزگردها، طنز و فلسفه، تأمل و گفت‌وگوی انتقادی در کنار یکدیگر قرار می‌گرفتند. جز «دبره» و «دریدا»، بسیاری از دیگر روشنفکران و متفکران برجسته‌ی فرانسه، مانند «آلن فینکلکروت»، «ژان بودریار»، «برنار پیوُو»، «فلیپ سولرس»، «کریستین توبیرا»،«الیویه بارو»، «دانیل کون-بندیت» و گاه افراد مشهور مانند «برنار-آنری لِوی» و سیاستمدارانی مانند «نیکلا سارکوزی» در این برنامه حاضر شدند. با توقف پخش آن در سال ۲۰۰۶، بسیاری از منتقدان فرهنگی از پایان یکی از آخرین میدان‌های گفت‌وگوی آزاد و روشنفکری در تلویزیون فرانسه سخن گفتند. ۵- «پروتئوس» (Protée) در اسطوره‌شناسی یونان یکی از خدایان دریا و از همراهان «پوسیدون» است. ویژگی اصلی او «قدرت تغییر شکل بی‌پایان» است: می‌تواند به هر صورت، انسان، حیوان، آب، آتش، یا حتی چیزهای بی‌جان درآید. به همین دلیل، در سنت ادبی و فلسفی، پروتئوس نماد چهره‌های گوناگون، دگرپذیری، و هویت سیال شده است. در این مناظره، وقتی «ژاک دریدا» در می‌گوید که از نوجوانی شیفته‌ی شخصیت «پروتئوس» در آثار «آندره ژید» بوده و حتی واژه‌ی «پروتئوسی» (protéisme) را از او گرفته، منظورش این است که در خودش نوعی میل به تغییر و فرار از تثبیت‌شدن در یک تصویر یا نقش مشخص می‌بیند. در واقع «دریدا» با «پروتئوس» هم‌ذات‌پنداری می‌کند، چون بر این باور است که پروژه‌ی فلسفه‌ی خود او (دکونستراکسیون) نیز بر گریز از معناهای ثابت و شکل‌های قطعی استوار است.

چهره‌ی پروتئوسی دریدا فرشین کاظمی‌نیا   مناظره‌ی جذابی در تاریخ ۲۳ ژوئن سال ۲۰۰۴، بین فیلسوف مشهور «ژاک دریدا» (Jacques Derrida) و «رِژیس دبره» (Régis Debray) نظرپرداز چپ، نویسنده و فعال سیاسی، با عنوان «چگونه باید به آینده اندیشید، وقتی همه‌چیز در حال تغییر است؟» (۱) از شبکه‌ی سوم تلویزیونی فرانسه پخش شد که به گمانم، علیرغم اهمیتی که دارد کم‌تر به آن پرداخته‌اند. چندی پیش دوستی این مناظره(۲) را برایم فرستاد و تا آخر آن را دیدم و با وجود گذشت دو دهه به نظرم متناسب با دوران کنونی ما هم رسید.  این گفت‌و‌گو در چارچوب مجموعه‌ای با عنوان «فرهنگ و وابستگی‌ها» (۳) از France 3 در تاریخ یاد شده پخش شد و «فرانس اولیویه ژیزبر» (Franz-Olivier Giesbert) نویسنده، روزنامه‌نگار و مجری مشهور، اجرای زنده‌ی آن در حضور مخاطبان را بر عهده داشت. محور اصلی این بحث، آن‌طور که مجری گفت، «بحران معنا و امید در جهان پس از ۱۱ سپتامبر» بود. در این مناظره، جایگاه «دریدا» از پیش آشکار بود و «دبره»، به عنوان نظریه‌پرداز رسانه و «مدیولوژی»(۳) حاضر بود. هر دو متفکر، در این گفت‌وگو دیدگاه‌های خود را پیرامون مسائلی چون: فروپاشی حاکمیت‌های ملی و نظم جهانی، بدگمانی روزافزون نسبت به رسانه‌ها، جایگاه اروپا در برابر ایالات متحده، سرنوشت تفکر چپ و مسئولیت روشنفکران و نسبت‌های مفروض میان فلسفه، تصویر، و سیاست طرح کردند؛ موضوعاتی که تا امروز جزو مسائل مهم روشنفکری به شمار می‌روند. هر دو صاحب‌نظر در این بحث در آخر، پیرامون هژمونی ایالات متحده پس از رخداد ۱۱ سپتامبر هم نظر بودند، منتها «دریدا» به این که هژمونی امریکا با حاکمیت سایر کشورها در تناقض قرار می‌گیرد، اعتراض داشت و «ایده‌ی دموکراسی به‌مثابه وعده» سخن گفت و در عین حال از سیاست‌های آمریکا انتقاد کرد، اما نه از «ایده‌ی آمریکا» به‌عنوان تمدن. «دبره» هم در ادامه، از سلطه‌ی فرهنگی و رسانه‌ای آمریکا انتقاد کرد. البته به گمانم چپ‌های رادیکال فرانسه، از «دبره» به دلیل سوابق چریکی امریکای لاتینی او در دهه‌ی ۶۰ و نوشتن کتاب‌هایی که مقاومت مسلحانه را تئوریزه می‌کنند؛ توقع بیشتری داشتند ولی به نظر می‌رسد که او طی تغییرات سیاسی در دوران دوم زندگی‌اش، در این بحث نیز با ملاحظاتی سخن می‌گفت.  «دبره»، پیش‌تر در کارهایش نگرانی‌هایی درباره‌ی «خروج از تاریخ»، «ضعف سنت‌های اروپایی»، «تأثیر آمریکا» و «فقدان ملت و مردم در اروپا» مطرح کرده است و برخی تحلیلگران می‌گویند که او اکنون مواضعی دارد که در فضای فکری فرانسه می‌تواند نزدیکتر به فضای محافظه‌کاری فرهنگی یا «راست روشنفکری» تعبیر شود، اگرچه خودش ممکن است چنین تعبیر را نپذیرد. برای مثال، در همان دوره منتقدان، او را متعلق به جریان «نو واکنشگر» (néo-réactionnaire) می‌دانستند که به طور آشکاری «گرایش به محافظه‌کاری فرهنگی»(۴) به شمار می‌رود. می‌توان گفت «رژیس دبره» از مواضع چپ رادیکال پیشین فاصله گرفته و به نوعی محافظه‌کاری فرهنگی یا انتقاد از سرمایه‌داری نئولیبرال نزدیک‌تر شده است. این مناظره، در واپسین سال‌های زندگی «دریدا»، از آخرین حضورهای تلویزیونی او بود و رنگی از وداع فلسفی نیز دارد؛ گفت‌وگویی پرتنش و در عین حال تأمل‌برانگیز، که در آن او از شکنندگی زبان و آینده‌ی نامطمئن اندیشه سخن می‌گوید، در حالی که در طرف مقابل، «دبره» با نگاهی رسانه‌محور و تجربه‌ی کنشگری مستقیم مبارزاتی و سیاسی، بر ضرورت بازتعریف نقش اندیشه در عرصه‌ی عمومی تأکید دارد. در واقع، مناظره می‌کوشید به پرسش اولیه‌ای از جنس زمانه‌ی خود پاسخ دهد؛ این‌که در میانه‌ی بحث‌های روشنفکری سیاسی و سرگیجه‌‌های روزافزون فکری قرن جدید، آیا هنوز شهروندان می‌توانند امید تسلط بر سرنوشت جمعی‌ خود داشته باشند؟ «دریدا» در  این گفت‌وگو، با همان دقت و شکاکیت همیشگی، از کلیدواژه‌ی مألوفش، «پروتئوس»(۵) سخن می‌گوید و این عبارت را به‌عنوان استعاره‌ای از «هویت متغیر» و از زاویه‌ی بی‌اعتمادی‌  به تصویر رسانه‌ای خود به کار می‌برد؛ در حالی که «دبره»، با سابقه‌ی انقلابی‌اش در آمریکای لاتین و نزدیکی‌اش به «آلتوسر»، بر تضاد میان نظریه و زیستِ روزمره‌ی فیلسوفان انگشت می‌گذارد و چالش جدی‌ای را به میان می‌کشد. گرچه هم «دریدا» و هم «دبره» از چهره‌های مطرح چپ دوران بعد از جنگ و بعد از مه ۶۸ به شمار می‌روند، اما به طور واضحی در این بحث، رویکردهای متفاوتی را به مقولات اجتماعی نشان می‌دهند. «دبره» بیشتر به «میانجی‌گری و نقش رسانه در ایدئولوژی» می‌اندیشد و «دریدا» همچنان بر ساختارشکنی مفاهیم و «نقد بازنمایی» تأکید دارد.

رادیو فرهنگ فرانسه اضطراب زیست محیطی: بیماری جدید قرن ما ترجمه: #ناصر_فکوهی ویرایش و زیرنویس: پگاه دودانگه #تصویر_فرهنگ نامه فرهنگ، ۱۴۰۴

🤝انسان‌شناسی و فرهنگ را اشخاص حقیقی (اساتید، دانشجویان، نویسندگان ...) و به صورت داوطلبانه اداره می‌کنند. 👥این نهاد برای ادامه کار به کمک های مردمی نیاز دارد. لذا خواهشمندیم در صورت تمایل با کمک مالی خود به تداوم فعالیت‌های این نهاد کمک کنید. ✍️با توجه به تشدید بحران مالی در ایران کمک‌های شما در شرایط کنونی برای ما حیاتی است. مشکلات مالی چشم انداز کار انسان‌شناسی را هر روز بیشتر به خطر می‌اندازد. 🪪شماره کارت جهت واریز کمک‌ها 6219861078062352 حساب بانک سامان به نام خانم زهره دودانگه انسان شناسی و فرهنگ که نهادی غیر تجاری، مدنی، علمی و بین‌رشته‌ای است  بدون کمک شما، بر جای نخواهد ماند.🙏🌸

رادیو فرهنگ فرانسه چرا موج نو چنین نامیده شد؟ ترجمه: #ناصر_فکوهی ویرایش و زیرنویس: پگاه دودانگه #تصویر_فرهنگ نامه فرهنگ، ۱۴۰۴

🤝انسان‌شناسی و فرهنگ را اشخاص حقیقی (اساتید، دانشجویان، نویسندگان ...) و به صورت داوطلبانه اداره می‌کنند. 👥این نهاد برای ادامه کار به کمک های مردمی نیاز دارد. لذا خواهشمندیم در صورت تمایل با کمک مالی خود به تداوم فعالیت‌های این نهاد کمک کنید. ✍️با توجه به تشدید بحران مالی در ایران کمک‌های شما در شرایط کنونی برای ما حیاتی است. مشکلات مالی چشم انداز کار انسان‌شناسی را هر روز بیشتر به خطر می‌اندازد. 🪪شماره کارت جهت واریز کمک‌ها 6219861078062352 حساب بانک سامان به نام خانم زهره دودانگه انسان شناسی و فرهنگ که نهادی غیر تجاری، مدنی، علمی و بین‌رشته‌ای است  بدون کمک شما، بر جای نخواهد ماند.🙏🌸

رادیو فرهنگ فرانسه ژیل دلوز: لذت ِ «خود شدن» ترجمه: ناصر فکوهی ویرایش و زیرنویس: پگاه دودانگه #تصویر_فرهنگ نامه فرهنگ، ۱۴۰۴

🤝انسان‌شناسی و فرهنگ را اشخاص حقیقی (اساتید، دانشجویان، نویسندگان ...) و به صورت داوطلبانه اداره می‌کنند. 👥این نهاد برای ادامه کار به کمک های مردمی نیاز دارد. لذا خواهشمندیم در صورت تمایل با کمک مالی خود به تداوم فعالیت‌های این نهاد کمک کنید. ✍️با توجه به تشدید بحران مالی در ایران کمک‌های شما در شرایط کنونی برای ما حیاتی است. مشکلات مالی چشم انداز کار انسان‌شناسی را هر روز بیشتر به خطر می‌اندازد. 🪪شماره کارت جهت واریز کمک‌ها 6219861078062352 حساب بانک سامان به نام خانم زهره دودانگه انسان شناسی و فرهنگ که نهادی غیر تجاری، مدنی، علمی و بین‌رشته‌ای است  بدون کمک شما، بر جای نخواهد ماند.🙏🌸

پیر بوردیو: تکرار در قالب گوناگونی ترجمه: ناصر فکوهی ویرایش و زیرنویس: پگاه دودانگه #تصویر_فرهنگ نامه فرهنگ، ۱۴۰۴

رادیو فرهنگ فرانسه حاکمیت و امر غریب (گروتسک) ترجمه: ناصر فکوهی ویرایش و زیرنویس: پگاه دودانگه #تصویر_فرهنگ نامه فرهنگ، ۱۴۰۴

🗣گفت‌وگوهای فرهنگی: جلال ستاری دربارهٔ فرهنگ رشت خرداد ۱۳۹۴ نامه‌ فرهنگ، ۱۴۰۴ تهیه ویدیو: هومن نیک روی راد

📽️#با_ما_در_یوتیوب ✅تصویر فرهنگ: گفت‌وگوهای فرهنگی جلال ستاری و ناصر فکوهی ✍با همکاری انتشارات نامه اندیشه، ۱۴۰۴. 🔔https://youtu.be/Ol04yBe90yM?si=ns3mdKcJdwdRGEol

روزنامه لوموند ضد لیبرالیسم در جهان امروز ترجمه: #ناصر_فکوهی ویرایش و زیرنویس: پگاه دودانگه #تصویر_فرهنگ با همکاری انتشارات نامه اندیشه، ۱۴۰۴

📽️#با_ما_در_یوتیوب ✅چهره‌های زمان: #عبد_المجید_ارفعی. 🔔https://youtu.be/QXsi01uwpuQ?si=wEFytngUj1QwfaSp

📽️#با_ما_در_یوتیوب ✅چهره‌های زمان: #محمد_رضا_باطنی، زبان‌شناس، فرهنگ‌نویس، نویسنده و مترجم. 🔔https://youtu.be/B2dLV9ybf0M?si=nlJaHaWA0YqBdlHZ

📽️#با_ما_در_یوتیوب ✅چهره‌های زمان: #فرامرز_پیلارام، نقاش، خطاط و طراح. 🔔https://youtu.be/r_KohIIgQ3o?si=0dE-XY2c2x9VnRGi