کیتاب ائوی

@kitab_evi_bitik

اوزبکسنان سرزمین تورکان عده ای از سر ناآگاهی و عده ای فارس محور از سر منظور، چنین تبلیغ می کنند که در اوزبکستان و بخصوص سمرقند و بخارا تاجیک فراوانی وجود دارد. آمار حقایق را بوضوح نشان می‌دهد. دانش آموزانی که در مدارس ازبکی تحصیل می‌کنند: ۴.۹۸۱.۵۱۱ نفر (۸۵٫۶٪) دانش آموزانی که در مدارس تاجیکی می خوانند: ۶۹.۳۸۵ نفر (۱٫۲٪) پس فقط ۱/۲٪ در اوزبکستان، تاجیک وجود دارد. @kitab_evi_bitik

آیا آمریکا، در منطقه صلح و ثبات واقعی می خواهد؟ نه، آمریکا نه تنها در منطقه خاورمیانه، حتی در شرق اروپا هم صلح و ثبات (دائمی) نمی خواهد. چرا؟ چون سرگرم نمودن کشورهای مسلمان منطقه و حتی غیر دوست به جنگ و درگیری، سیاست استراتژیک غرب و در رأس آن آمریکاست. وقتی در منطقه جنگ است امکان رشد و ترقی آنها کم است. هر چه فاصله رشد ممالک اسلامی و غرب بیشتر شود، امکان تسلط آنها بر اینها هم بیشتر می شود رژیم اسرائیل هم دست بالا پیدا می کند. برای تسلط بر کشورهای اسلامی، تقویت جریانات و گروه های تندرو اسلامی واجب می نمود مثل طالبان و القاعده و و داعش و بوکو حرام و  الا ماشالله و غیره. ایجاد اختلاف و جنگ زرگری هم با خودشیفتگان و تمامیت خواهان مد نظر بوده است. با تمامی زورنا را از طرف گشاد آن دمیدن و بر طبل بزرگ کوبیدن، (آمریکا و غرب نمی خواهند هژمونی خودشیفتگان به هم خورد). بالاخره انگلیس و آمریکا در چندین مرحله روی آنها حساب باز کرده و سرمایه گذاری کرده و گوشی را به دست آنها داده اند. از جمله کودتای سوم حوت رضا پالانی، بر سر کار آوردن پسرش در سال ۱۳۲۰ و کودتای ۲۸ مرداد و غیره. @kitab_evi_bitik

🔺زبان ترکی آذربایجانی؛ زبانی در متن روزنامه‌نگاری و مدرنیته ایرانی ✍مهدی حمیدی شفیق 17  مرداد در تقویم ایران «روز خبرنگار» نام گرفته است. در این اوضاع و احوال بربادرفته کشور، حرف خاصی برای تبریک ندارم. اما به بهانه‌ی این روز، بد نیست به یکی از جنبه‌های کمتر دیده‌شده‌ی تاریخ مطبوعات ایران اشاره کنم: تأثیر روزنامه‌نگاری ترکی آذربایجانی بر شکل‌گیری، تکوین و گسترش روزنامه‌نگاری فارسی در ایران. در مقاله‌ای از مهرداد رحیمی‌مقدم می‌خوانیم که نشریات ترکی آذربایجانی در ایران و قفقاز، با وجود گستره‌ی بی‌سوادی، مخاطبان فراوانی داشته‌اند. روزنامه‌ی ملانصرالدین که در باکو منتشر می‌شد و به ترکی آذربایجانی می‌نوشت، نمونه‌ی شاخصی از این جریان است. همان‌طور که میرزا جلیل محمدقلی‌زاده سردبیر آن، در سال ۱۹۰۶ اعلام کرد: «بیش از نصف مشتریان ما ایرانی هستند. بیش از ۱۵۰۰۰ نسخه از مجله‌ی ما به خراسان، تهران، اصفهان، تبریز فرستاده می‌شود و حتی در شهرها و روستاهای اطراف توزیع می‌شود. از این تعداد، ۱۳۶۹۰ نفر مشترک هستند». رحیمی‌مقدم به‌درستی بر تأثیر روزنامه‌نگاری ترکی بر شکل‌گیری و تکوین روزنامه‌نگاری فارسی در ایران تأکید می‌کند. این تأثیر ناشی از موقعیت زبانی، فرهنگی و فکری زبان ترکی آذربایجانی در آن دوران بود؛ زبانی که نه‌فقط در تبریز و باکو، بلکه در شهرهای مرکزی ایران نیز خواننده داشت و توانست بسیاری از روشنفکران غیرترک‌زبان چون ابوالقاسم لاهوتی کرد و سید اشرف‌الدین گیلانی گیلک را نیز جذب کند. چنین گستره و نفوذی صرفاً حاصل ارتباطات سیاسی یا ترجمه نبود، بلکه نتیجه‌ی هژمونی فرهنگی زبان ترکی در فضای مدرن آن دوران بود. هادجکین اشاره می‌کند که چهره‌هایی چون علی‌اکبر دهخدا فرهنگ‌نویس برجسته‌ی فارسی، از خوانندگان مشتاق نشریه‌ی ملا نصرالدین بودند و الهام زیادی از شعر ترکی آذربایجانی گرفته‌اند. او با بررسی ژانر لالایی تمثیلی و با اشاره به تأثیر میرزا علی‌اکبر طاهرزاده (معروف به صابر)، شاعر برجسته‌ی آذربایجانی، بر شاعران ایرانی، می‌نویسدکه: «صابر این ژانر را در زبان ترکی آذربایجانی بنیان نهاد و نسخه‌ی او از سوی شاعرانی چون سید اشرف‌الدین گیلانی، ۱۸۷۰–۱۹۳۴، دهخدا، [ابوالقاسم] لاهوتی [۱۸۸۷–۱۹۵۷] و دیگران به فارسی اقتباس شد.» حال اگر مدعیات تاریخی رایج را بپذیریم که زبان ترکی آذربایجانی فاقد سنت ادبی و مکتوب غنی بوده، باید بپرسیم: پس چگونه همین زبان توانسته به‌سرعت وارد مدرن‌ترین قالب‌های فکری و فرهنگی عصر مشروطه شود؟ چگونه ممکن است زبانی که به‌زعم برخی «محلی» تلقی می‌شود، بستر اصلی نخستین تجربه‌های روزنامه‌نگاری انتقادی، رمان‌نویسی، رساله‌نویسی اجتماعی و سیاسی، نمایشنامه‌نویسی و تألیف کتاب‌های درسی باشد؟ نمونه‌ها به‌روشنی گویای ماجرا هستند: فتحعلی آخوندزاده (آخوندف) نخستین رمان ایرانی، آلدانمیش کواکب‌لر (ستارگان فریب‌خورده)، را در سال ۱۲۵۳ ش به ترکی نوشت و اولین نمایشنامه‌های مدرن را نیز به همین زبان خلق کرد. رساله‌ی انتقادی مشهور او با عنوان مکتوبات (۱۲۴۴ ش)، که درباره‌ی دین، آزادی و استبداد بود و از نخستین متون مدرن سیاسی و اجتماعی در ایران محسوب می‌شود، به ترکی نوشته شد و سپس به فارسی ترجمه گردید. میرزا حسن رشدیه نیز که پایه‌گذار آموزش نوین در ایران بود، نخستین کتاب درسی مدرن مدارس (وطن دیلی، ۱۲۹۷ ش) را به ترکی نوشت و آموزش به زبان مادری را مبنای اصلاحات آموزشی در ایران قرار داد. کاربرد زبان ترکی در این قالب‌های مدرن، آن هم در دوره‌ای که ایران هنوز در حال گذار از مناسبات سنتی به نظم مدرن بود، خود بهترین گواه بر توانایی فرهنگی، ظرفیت بیانی و ریشه‌داری این زبان در جغرافیای ایران است. در واقع، زبان ترکی آذربایجانی در متن تحولات فکری و فرهنگی ایرانِ مدرن حضور داشته و نه‌تنها زبانی زنده و پویا بوده، بلکه از نخستین زبان‌هایی‌ست که توانست در ایران وارد قالب‌های نوین اندیشه و بیان شود — و این خود، رد قاطع و مستند ادعاهایی‌ست که این زبان را محلی، کم‌مایه یا صرفاً شفاهی معرفی می‌کنند. با این وصف، ادعای «الکن بودن» زبان ترکی در تاریخ‌نگاری رسمی، بیش از آن‌که مبتنی بر شواهد تاریخی باشد، محصول نوعی حذف سیستماتیک و نادیده‌گرفتن واقعیت‌های چندزبانی و چندمرکزی ایران است. https://t.me/yurdumuz1 @kitab_evi_bitik

🔺همدانلی  شاعیر خانیم مژگان جعفری‌دن گؤزل شعر یاشاسین همدان تورکلری 🔹Həmdanlı şairə Məzgan Cəfəridən gözəl şeir Yaşasın Həmdan türkləri https://t.me/yurdumuz1

پادکست نه دیر؟ بیر یازی و کتابی یاپای ذکا (هوش مصنوعی) واسطه‌سییله قونوشمایا و صحبته دؤنده رنده، اونا فارسجا پادکَست (padkəst) دئییرلر. (اینگیلیزجه ipod broadcasting) یاپای ذکا چوخ خلاصه حالدا او مطلبی مصاحبه شکلینده آچیقلاییر. @kitab_evi_bitik

یاشاسین تورک قیزی @kitab_evi_bitik

مرداد آیین اون دؤردو، آذربایجانین تاریخی مرکزی، تبریز گونو بوتون تورک اولوسوموزا قوتلو اولسون. @kitab_evi_bitik