Qzq Purism 𐰴𐰕𐰴:𐰯𐰆𐰺𐰃𐰕𐰢

t.me/QazaqGrammar/6873 ---------- Қазақ тілі қорында 6 "ар" сөзі бар екен: 1) бірінші "ар" ол түс, реңк. Рыжий, красноватый, жирен, қызғылт сары. Бұл сөзден "арсыл" (жыртқыш) → арсыл + аң → арслан/арыстан сөзі өрбиді. 2) екінші "ар" обманывать, лгать,…

Like, as, such as, kind of, similar to; типо, вроде, как будто, как (будто, наверно, словно, подобно) –❓ ⚠️ кірме сөз Сияқты ❌ Секілді/Сықылды ❌ Құдды ❌ Тәрізді ❌ Іспетті/іспеттес/сипатты ❌ "Сияқ" араб سِيَاق (siyāq) – способ, метод, manner, way;…

youtu.be/1-EPpS50KRs 3:10, 6:44 Кинотүсіргіштерге киноны саралап, сақ болып түсіру керек екен. Біздің де кинематографтар осындай жанрды көп түсіргіштеніп бара ма?! Әсіресе 6:44-тегі тақырыпта 9:20, 13:55, Киноның бір пайдалы жағы болады екен

Like, as, such as, kind of, similar to; типо, вроде, как будто, как (будто, наверно, словно, подобно) –❓ ⚠️ кірме сөз Сияқты ❌ Секілді/Сықылды ❌ Құдды ❌ Тәрізді ❌ Іспетті/іспеттес/сипатты ❌ "Сияқ" араб سِيَاق (siyāq) – способ, метод, manner, way;…

Like, as, such as, kind of, similar to; типо, вроде, как будто, как (будто, наверно, словно, подобно) –❓ ⚠️ кірме сөз Сияқты ❌ Секілді/Сықылды ❌ Құдды ❌ Тәрізді ❌ Іспетті/іспеттес/сипатты ❌ "Сияқ" араб سِيَاق (siyāq) – способ, метод, manner, way; context "Секіл/сықыл" араб شَكْل (šakl, “form, shape”) → секіл/сықыл сөздері сингармонизмге қарай өрбіген; "Құдды" иранша "خود" (/xod/xud) → парсы خودي (/xodi/) өз/өзі, нағыз, дәл өзі → қазақшада ауыспалы мәні "дәл, нақ, нағыз, бейне бір, айнымаған" "Тәріз" араб (طرز) [/tˤarz/] «түр, бейне, қалып, үлгі» арабша ṣifat (صفت) – қасиет, белгі, түр, бейне → "іспет" (метатеза) Бұл сөздер салыстыру, ұқсату & болжау мәнде ⚠️ Төл Сөз Сынды / Сыңарлы / Сыңайлы ✅ Сымақ ✅ Кебі/Кібі/Кібік ✅ -дай, -дей, -тай, -тей ✅ ⁉️ Көне Түркі "keb/kep" (форма, образ, example, image, body) → кебі /кібі (Қыпшақ) / кібік (as, like, как, подобно) Көне "sïn" (дене, келбет, пішін, бейне) → "sïn" + -gar/-γaru → ілгерінді ықпалмен н → ң-ға → сыңар "навравление, сторона; половина, подобие чего либо" мәнін береді. Көп Түркілерде соңғы мәні "бір нәрсенің кейпі, ұқсату" сақталған. Мысал, өзбек "сингари" (словно, вроде), татар "сыңгар" (подобно). Қазақшада тек "жартысы, бағыт, жақ". Ал "сыңай" (жөні, реті, нәрсенің ыңғайы, кейпі, түрі) сөзі түбірге + моңғолдық"[᠊ᠭᠠᠢ (-ɣai)]" есім сөзден зат не сын есім жасайтын жұрнағы қосылуынан («Этимологический словарь алтайских языков» Баспа Leiden: Brill, 2003. 3 том; Көне "+sïg" (как, подобно, словно) → "-sï" ұқсату етістік жұрнағы + "мақ" етістіктен есімше (қимыл атауын) жасайтын жұрнақ. Әу баста бұл «бір нәрсеге ұқсау, соған жақын болу, тәрізді болу» деген бейтарап (нейтралды) мағына берген. Кейін қазақ тілінде бұл "бір нәрсеге ұқсағысы келеді, бірақ түпнұсқаға мүлдем жетпейді, сапасыз" келемежді ұқсату реңкті мәнге ауысты. Басқа түркілерле әлі де көне мәнмен сақталған Көне "teg" (как, будто, как будто, словно, подобно) → -дай, -дей, -тай, -тей болып өрбіді. Бұл туралы Қ. Жұбанов, Ғ. Мұсабаев, С. Исаев профессорлар еңбектерінде көрсеткен Көне "lïγ/lïg" есімнен сын есім жасаушы жұрнақ → кейін "ғ" түсіп қалып "-лы/-лі/-ды/-ді/-ты/-ті" түрленді ⚖️ Басқа Түркі: Башқұрт: һыңар/һынлы, һымаҡ, кеүек, -тай/-дай/-ҙай/-лай Татар: сыңгар/сыңар / сынлы, сымак/сыман, кеби/кебек, дай/-дәй/-тай/-тәй Қырғыз: сынду, сымак/сыман/сымал, кебик Ұйғыр: сингари, سىمان (siman), كەبى (kebi) Өзбек: singari/sindi, simon, kabi Әзірбайжан: kimi Түркие: gibi Қайнаркөз: комментте ⤵️ 💡 Сөзді тапқан: Равиль, Lağman 🍝 #Төл_Сөз #Қазақ_тілі #балама_сөз@qzqpurism

Көне сөздер жаңара ма? / Бодаухан Тоқанұлы/ Ана тіл мен мына тіл #12 youtu.be/WFE1Intxnb4?si=mItiNUAxnIyV-6e3

t.me/QazaqGrammar/6873 ---------- Қазақ тілі қорында 6 "ар" сөзі бар екен: 1) бірінші "ар" ол түс, реңк. Рыжий, красноватый, жирен, қызғылт сары. Бұл сөзден "арсыл" (жыртқыш) → арсыл + аң → арслан/арыстан сөзі өрбиді. 2) екінші "ар" обманывать, лгать, соблазнять мәнінде. Бұл мәннен қазір тек "соблазнять" мәні ғана қалыпты → арбау. Махаббат туралы әндерде кездеседі. 3) үшінші "ар" бөлу, іріктеу. Бұл сөз мәні ұмыт болған секілді. Қазір мүлдем қолданбайды (upd: жаңылыспасам "арық" (бұлақ) осы сөзден-ау?!). 4) төртінші "ар" уставать, утомление мәні. Бұдан тағы мән өрбиді: тощать, худеть = арықтау. Кей өңірде осы сөзді көп қолданатындар "армысыз" дегенді "шаршамаңыз" деген мән ғой, деп шатасады. Оны тек үлкен ата-әжелерге айтады-мыс 😁. 5) посттағы "ар+мы+сың" приветсвиесінің "ар" сөзі "ары" (таза) + "у" жұрнақ = жақсы, есен, сау мәні шығады. Бұл "ару" жақсы, сау, есен мәнінде Қазан, Қырым Татар, Башқұрт, тіпті ет жақын Ноғайлар да "арусың ба?/әрусің бе?" (жақсысың ба?) деп әлі күнге шейін қолданады. Бізде сол осы сөзде "ыу" әріптері түсіп қалып (тілдерде болатын қалыпты құбылыс), "армысыз!" болып қысқарды. Былай "арыу" сөзін Қазақтар "жақсы" мәнінде қолданбай кетіпті. → 6) соңғы "ар" сөзі ол арабтан келген кірме сөз عَار (ʕār) сөзінен келген. Мәні ұят, намыс, ождан, шам. P/s: → сол себепті соңғы пункттегі кірме сөзбен шатастырады