مطالعات اسلامی | Islamic Studies

🎞 #عکس #تاریخ #تصویر_ایران #اختصاصی 🔹غذای نذری در یک قرن پیش 🔻تصویری نادر از توزیع غذای رایگان در فضای بیرونی صحن عتیق حرم رضوی که در سال ۱۹۲۵ میلادی ثبت شده است. 🔺این تصویر را عکاسی به نام «هربرت» برای «آژانس فردریک لوئیس» ثبت کرده است. 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @islamicstudies

🎞 #عکس #تاریخ #تصویر_ایران #اختصاصی 🔹مشهد از نگاه هرتسفلد 🔻تصاویری از حرم رضوی که ارنست هرتسفلد (خاورپژوه و باستان‌شناس آلمانی، ۱۸۷۹-۱۹۴۸) ثبت کرده است. 🔺این تصاویر که ایوان جنوبی و ایوان غربی صحن عتیق را به نمایش می‌گذارد در سال ۱۹۲۵ میلادی به ثبت رسیده است و هم‌اکنون در «اسناد ارنست هرتسفلد» در بخش هنر اسلامی موزه متروپولیتن نیویورک نگه‌داری می‌شود. 🔺هرتسفلد در آن سال یک بررسی میدانی گسترده برای مطالعه معماری اسلامی در خراسان ترتیب داد و از بناهای تاریخی مهمی در مشهد، تربت جام، تایباد و خرگردِ خواف بازدید، نقشه‌برداری و عکاسی کرد. 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @islamicstudies

🎞 #عکس #تاریخ #تصویر_ایران #اختصاصی 🔹قم در اواخر قرن ۱۹ 🔻این تصاویر را فریدریش پاول تئودور ساره (هنرپژوه و باستان‌شناس آلمانی، ۱۸۶۵-۱۹۴۵) ثبت کرده است و در کتاب ماورای قفقاز ایران - بین‌النهرین - ماورای خزر: سرزمین و مردم (برلین، ۱۸۹۹) به چاپ رسیده است. 🔺این تصاویر با عنوان «مسجد حضرت فاطمه» و «میدان بازار قم» در ۱۰ ژانویه ۱۸۹۸ ثبت شده است و از لحاظ قدمت و مورخ بودن جالب توجه است. 🔻 ساره از بنیان‌گذاران اصلی رشته «تاریخ هنر اسلامی» در اروپا بود و سفرهای اکتشافی و پژوهشی متعددی به خاورمیانه، به‌ویژه ایران، بین‌النهرین و آسیای صغیر انجام داد. انتشار پژوهش‌های میدانی و آثار مکتوب او، نظیر کتاب بناهای معماری ایران، در معرفی، حفظ و شناخت معماری، فرش‌بافی، سفالگری و هنرهای تجسمی ایران و جهان اسلام حائز اهمیت است. 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب 🔺سفرهای یوهان میکائیل وانسلِبِن در ترکیه (۱۶۷۳-۱۶۷۶): ویرایش تشریحی گزارش فرانسوی او 🔺Johann Michael Wansleben’s Travels in Turkey, 1673-1676: An Annotated Edition of His French Report 👈🏻 ویراستاران: Alastair Hamilton and Maurits Van den Boogert 👈🏻 ناشر:  BRILL 👈🏻 سال انتشار : (2023) 👈🏻شابک: 9789004435742 معرفی ناشر اثر حاضر، نسخه‌ای تا پیش از این منتشرنشده از توصیفات شگرفِ استانبول، ازمیر و بورسا به قلم پژوهشگر و جهانگرد آلمانی، وانسلِبِن است. وی با هدف خریداری نسخه‌های خطی، تندیس‌ها و اشیای نایاب و شگفت‌انگیز برای پادشاه فرانسه در امپراتوری عثمانی به سر می‌برد؛ با این حال، مشاهدات ضمنی و بی‌تکلف او از جامعه عثمانی است که غالباً گزارش وی را به یک منبع تاریخی گران‌بها مبدل می‌سازد. تجربیات او بر دامنه آگاهی ما درباره‌ی موضوعات متنوعی همچون پدیده روسپی‌گری در امپراتوری عثمانی، نظام مالیاتی و سیستم کنسولی فرانسه می‌افزاید. افزون بر این، سفر وی به بورسا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ چراکه جهانگردان غربی انگشت‌شماری در سفرهای شرقی خود از نخستین پایتخت عثمانی بازدید کرده و یا آن را با چنین تفصیلی به رشته تحریر درآورده‌اند. 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب 🔺سفرهای یوهان میکائیل وانسلِبِن در شام (۱۶۷۱-۱۶۷۴): ویرایش تشریحی گزارش ایتالیایی او 🔺Johann Michael Wansleben's Travels in the Levant, 1671-1674: An Annotated Edition of His Italian Report 👈🏻 ویراستاران: Alastair Hamilton and Maurits Van den Boogert 👈🏻 ناشر:  BRILL 👈🏻 سال انتشار : (2018) 👈🏻شابک: 9789004362147 معرفی ناشر اثر حاضر نسخه‌ای تا پیش از این منتشرنشده از توصیفات شگرف مصر و شام به قلم وانسلِبِن (یا آن‌گونه که در فرانسه شهرت داشت، وانسلِب)، پژوهشگر و جهانگرد آلمانی است. وی در سال ۱۶۷۱ میلادی با هدف گردآوری نسخه‌های خطی و عتیقه‌جات برای پادشاه فرانسه عازم شرق شد و در کنار این مأموریت، برترین پژوهش صورت‌گرفته تا آن زمان درباره‌ی قبطی‌ها را نیز به رشته تحریر درآورد. این کتاب روایتگر سفرهای او به سوریه، ترکیه و مصر، حیات روزمره‌اش در قاهره، و دستاوردهای انسان‌شناختی و باستان‌شناختی اوست؛ کشفیاتی که مواردی برجسته چون گورستان یونانی‌ـ‌رومی جَبّاری در اسکندریه، شهر باستانی و رومیِ آنتینوپولیس در مجاورت رود نیل، صومعه قبطی سنت آنتونی در کرانه‌های دریای سرخ و صومعه‌های سرخ و سفید در مصر علیا را در بر می‌گیرد. 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر 🔺مسلمانان بوریکوآ: جهان‌وطنی روزمره در میان نو-مسلمانان پورتوریکویی 🔺 Borícua Muslims: Everyday Cosmopolitanism among Puerto Rican Converts to Islam 👈🏻 نویسنده: Ken Chitwood 👈🏻 ناشر:  University of Texas Press 👈🏻 سال انتشار : (2025) 👈🏻شابک: 9781477332443 معرفی ناشر در میان پورتوریکویی‌هایی که به اسلام گرویده‌اند، حاشیه‌نشینی و طردشدگی واقعیتی گریزناپذیر در زندگی روزمره است. «اصالت» آنان هم از سوی دیگر مسلمانان و هم از جانب هم‌وطنان بوریکوآیی‌شان، چه در خود جزیره و چه در خاک ایالات متحده، همواره در معرض تردید و پرسش قرار دارد. آنان هم‌زمان زیر سایه استعمار ایالات متحده و به عنوان مسلمانانی در بستر امپراتوری آمریکا زیست می‌کنند. از این رو، مسلمان پورتوریکویی بودن به معنای چانه‌زنی و تقلا بر سر هویت در تلاقی‌گاه‌های پرشمار تنوع و تفاوت است. نویسنده‌ی اثر حاضر با بهره‌گیری از سال‌ها پژوهش میدانی و مردم‌نگاشتی و انجام بیش از صد مصاحبه در پورتوریکو، نیویورک، فلوریدا، تگزاس، نیوجرسی و همچنین در فضای مجازی، داستان مسلمانان پورتوریکویی را روایت می‌کند که چگونه از رهگذر کنش‌های روزمره، حس مشترکی از تعلق قومی و ملی برای خود برمی‌سازند. بدین ترتیب، این کتاب پژوهشی درباره جهان‌وطنی ارائه می‌دهد؛ اما نه به مثابه یک آرمان سیاسی، بلکه به عنوان واقعیتی اجتماعی و ملموس؛ واقعیتی که گفتمان‌های علمی و عمومی مرتبط با نژاد، قومیت و دین در قاره آمریکا را پیچیده‌تر می‌سازد. این اثر با بسط جغرافیای اسلام جهانی و بازتعریف نسبت میان دین و فرهنگ پورتوریکویی، واکاوی بصیرت‌بخشی از درهم‌تنیدگی‌های چندوجهی هویت در بحبوحه جهانی‌شدن اواخر دوران مدرن به دست می‌دهد. فهرست مطالب مقدمه: مسلمانان آمریکایی در عصری جهان‌وطن ۱) بزنگاه‌ها و تبارهای مشروط: بایگانی‌های حافظه مسلمانان آمریکایی ۲) «هرگز انکار نمی‌کنم که یک بوریکوآ هستم»: بازآفرینی معنای هویت ملی پورتوریکویی ۳) امتی در رفت‌وآمد: مسلمانان آمریکایی و سنت‌های جهانی ۴) در کشاکش امت و «آسابوریکوآ»: اصطکاک‌های زاینده در حاشیه‌ها ۵) رو به جلو، ان‌شاءالله! همبستگی‌های تقاطعی در سایه امپراتوری آمریکا نتیجه‌گیری: «تا یکدیگر را بشناسید» (لِتَعارَفوا)    📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب 🔺کولی‌ها در جهان اسلامِ سده‌های میانه: سواد، فرهنگ و مهاجرت 🔺Roma in the Medieval Islamic World: Literacy, Culture, and Migration 👈🏻 نویسنده: Kristina Richardson 👈🏻 ناشر: I.B. Tauris 👈🏻 سال انتشار : (2021) 👈🏻شابک: 9780755635788 معرفی ناشر در شهرهای خاورمیانه، از همان اواسط سده هشتم میلادی، گروهی به نام «بنی‌ساسان» به تکدی‌گری، تربیت حیوانات، فروش گیاهان دارویی و معجون‌ها، و فال‌گیری مشغول بودند. آنان تخیل نویسندگان و نمایش‌نامه‌نویسان عرب را به تسخیر خود درآوردند؛ تا آنجا که این ادیبان، رسوم و شیوه‌های غریب بنی‌ساسان را در اشعار، نمایش‌نامه‌ها و داستان‌های «هزار و یک شب» جاودانه ساختند. ریچاردسون با بهره‌گیری از طیف گسترده‌ای از منابع، به واکاوی تجربیات زیسته این گروه از بنی‌ساسان می‌پردازد که در اواخر سده سیزدهم میلادی، نام خود را به «غُرَبا» (غریبه‌ها) تغییر دادند. این نام در زبان عربی به واژه‌ای برای اشاره به قوم «روما» و گروه‌های وابسته به آنان تبدیل شد که با واژه «کولی» نیز شناخته می‌شوند. این کتاب برای درک ساختار قبیله‌ای و جایگاه‌های شغلیِ این مردمان، عمدتاً بر آثاری تکیه دارد که خود «غربا» تألیف کرده‌اند و در کنار آن، واژه‌نامه‌ای از زبان آنان یعنی زبان «سین» نیز ارائه می‌دهد. همچنین، خانه‌های شهری، محله‌ها و گورستان‌هایی که آنان بنا کرده‌اند، در این اثر مطالعه شده است. آنان در درون این جوامع منزوی، فرهنگ ادبی ژرف و سنت طالع‌بینی خاصی را پروراندند و توسعه دادند؛ موضوعی که درک و شناخت ما را از دستاوردهای فرهنگی جوامع اقلیت در سده‌های میانه وسعت می‌بخشد. نکته درخور توجه آنکه، «غربا» در سده دهم میلادی—یعنی سده‌ها پیش از رسیدن صنعت چاپ به اروپای مرکزی—چاپ کلیشه‌ای تعویذها و طلسم‌های مکتوب را آغاز کرده بودند. هنگامی که قبایل روما در دهه ۱۴۱۰ میلادی از قلمرو عثمانی به بایرن و بوهم مهاجرت کردند، چه‌بسا همین فناوری چاپ را با خود به امپراتوری مقدس روم برده باشند. فهرست مطالب مقدمه ۱) قوم روما، بنی‌ساسان و غربا ۲) سین: زبان بنی‌ساسان و غربا ۳) فرهنگ‌های ادبیِ غریب در قاهره عصر ممالیک ۴) مسکن، محله‌ها و گورستان‌های غربای شهرنشین ۵) کتاب‌های مصور طالع‌بینی (بُلهان‌ها) ۶) روایتی نو از چاپ پیشامدرن در آفریقا-اوراسیا ۷) طالع‌بینان غربا و صنعت چاپ در اروپای مرکزی سده پانزدهم 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب 🔺فاطمیان: سیمای یک دودمان 🔺The Fatimids: Portrait of a Dynasty 👈🏻 نویسنده: Delia Cortese 👈🏻 ناشر:  Reaktion Books 👈🏻 سال انتشار : (2025) 👈🏻شابک: 9781836390183 معرفی ناشر فاطمیان (۹۰۹ تا ۱۱۷۱ میلادی) امپراتوری پهناوری را پایه‌گذاری کردند که شمال آفریقا، مصر و بخش‌هایی از سیسیل، شام، فلسطین و شبه‌جزیره عربستان را در بر می‌گرفت. دودمان آن‌ها تنها سلسله در جهان اسلام است که به نام یک زن — فاطمه، دختر پیامبر اسلام — نام‌گذاری شده است. در دوران فرمانروایی فاطمیان، زنان به جایگاه‌هایی از قدرت و حضور اجتماعی دست یافتند که در تاریخ اسلام بی‌سابقه بود. این سلسله شیعی‌مذهب از پایتخت خود قاهره (که در سال ۹۶۹ میلادی بنا نهادند)، موجب شکوفایی بی‌نظیر فرهنگی و هنری و همچنین گسترش تساهل و رفاه در سراسر امپراتوری شدند. این کتاب با تکیه بر گنجینه‌ای از منابع تاریخی، به بررسی تأثیرات تاریخی و پیوسته فاطمیان بر فرهنگ جهانی می‌پردازد. فهرست مطالب مقدمه: ترسیم یک سیما ۱) آغاز دعوت شیعه اسماعیلی: از جنبشی پنهان تا تحقق یک وعده موعودگرایانه ۲) استقرار سلسله فاطمیان در شمال آفریقا ۳) امام-خلیفه جدید، پایتخت جدید، طرح‌های جدید ۴) فتح مصر، حیات درباری و توسعه امپراتوری ۵) امام-خلیفه الحاکم: شخصیتی ساختارشکن یا تجسم خداوند؟ ۶) فاطمیان و جهان از نگاه آنان در قرن یازدهم میلادی ۷) از آرمان‌های نهضت تا اداره امور دیوانی ۸) شکل‌گیری عصر طلایی: حیات فرهنگی و ارکان آن ۹) زن بودن در روزگار فاطمیان ۱۰) روزگار پرفرازونشیب: دوران طولانی خلافت المستنصر ۱۱) تاریک‌ترین روزهای فاطمیان ۱۲) میراث یک عصر طلایی 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📣 #رویداد 🔺فراخوان مقاله: کنفرانس «ترکیب‌بندی و ساختار قرآن: چارچوب، سبک و معنا» 🔺 🔺CfP: The Composition of the Qur’an: Structure, Style & Meaning 🔺 🔹 مؤسسه شرق‌شناسی بیروت | ۱۹ و ۲۰ مارس ۲۰۲۷ 🔹 مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی: مؤسسه شرق‌شناسی بیروت (OIB) با همکاری مؤسسه دومینیکن برای مطالعات شرقی (IDEO) قصد دارد در روزهای ۱۹ و ۲۰ مارس ۲۰۲۷ کنفرانسی با موضوع «ترکیب‌بندی و ساختار قرآن: چارچوب، سبک و معنا» برگزار کند و بدین منظور از عموم علاقه‌مندان و پژوهشگران برای ارسال طرح‌های پژوهشی خود دعوت کرده است. در توضیحات این برنامه آمده است: پرسش‌های مربوط به ساختار و تصنیف قرآن، چارچوب، سبک و نظم آن، سده‌هاست که ذهن اندیشمندان مسلمان را به خود مشغول ساخته و همچنان در کانون مطالعات قرآنی معاصر جای دارد. با این وجود، بحث بر سر گردآوری و نظم متن، صرفاً مسئله‌ای محدود به قالب ادبی نیست؛ بلکه به این امر نیز می‌پردازد که قرآن چگونه معنا می‌آفریند، استدلال‌ها را سامان می‌بخشد، مسیر تفسیر را هدایت می‌کند، مرجعیت و اقتدار می‌سازد، و روابط میان وحی، تلاوت و جامعه را شکل می‌دهد. رویکردها به این پرسش‌ها تنوع چشمگیری داشته‌اند. سنت‌های علمی اسلامی، تأملات ژرف و دقیقی را درباره‌ی نظم متن از رهگذر تفسیر، علم بلاغت، نظریه‌های نظم و مناسبات، و علوم قرآنی پرورانده‌اند. در دوران معاصر، پژوهش‌ها این مباحث را با تکیه بر رویکردهای ادبی، بلاغی، فقه‌اللغوی، تاریخی-انتقادی، نسخه‌شناختی و تطبیقی بسط داده‌اند؛ در حالی که هم‌زمان، به بررسی تعامل قرآن با فرهنگ‌های فکری و دینی گسترده‌تر در دوران باستان متأخر نیز می‌پردازند. این کنفرانس، به جای طرح صرف این پرسش که قرآن چگونه شکل گرفته و تصنیف شده است، در پی آن است که دریابد این ساختاربندی چه چیزی را محقق می‌سازد. قالب ساختاری چگونه به معنا شکل می‌دهد؟ سنت‌های گوناگون علمی این روابط را چگونه فهمیده‌اند؟ با هم‌نشینی و گفتگوی رویکردهای ادبی، فقه‌اللغوی، تاریخی، کلامی و تفسیری، چه چشم‌اندازهای جدیدی پدیدار خواهد شد؟ کنفرانس از مقالاتی استقبال می‌کند که به بازنگری در مفروضات رایج بپردازند، چشم‌اندازهای روش‌شناختی جدیدی ارائه دهند، یا به واکاوی این مهم بپردازند که چگونه ساختاربندی، به مثابه یک فرایند پویای معناساز در درون قرآن و در گستره سنت‌های تفسیری آن، عمل می‌کند. برای اطلاع از محورهای پیشنهادی و راهنمای ارسال آثار اینجا کلیک کنید. 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب 🔺از امر الهی تا امر انسانی: آراء متفکران معاصر اسلامی درباره‌ی شر، رنج و همه‌گیری جهانی 🔺From the Divine to the Human: Contemporary Islamic Thinkers on Evil, Suffering, and the Global Pandemic 👈🏻 ویراستاران: Muhammad U. Faruque, Mohammed Rustom 👈🏻 ناشر:  Routledge 👈🏻 سال انتشار : (2023) 👈🏻شابک: 9781032443423 معرفی ناشر این کتاب که شامل آثار فیلسوفان و متکلمان برجسته مسلمان در عصر حاضر است، به واکاوی اَشکال گوناگون شر و رنج در جهان امروز می‌پردازد؛ از کووید-۱۹ و چالش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی گرفته تا معضلات مربوط به مراقبت‌های تسکینی و آسیب‌پذیری انسان. این مجلد، به جای گام نهادن در مسیرهای طی‌شده‌ی فلسفه دین (که غالباً با تمرکز بر صفات الهی و رابطه خدا و جهان به مسئله شر و رنج می‌پردازند)، مسیر پژوهشی متفاوتی را در پیش می‌گیرد و کانون توجه خود را بر آسیب‌پذیری، ظرفیت‌ها و تاب‌آوری انسان استوار می‌سازد. این اثر با پرداختن به ابعاد نظری و عملی مسئله شر، طیف وسیعی از موضوعات را در بر می‌گیرد؛ از نیروی دگرگون‌ساز عشق، اخلاق فضیلت‌محور در تصوف و ضرورت رنج، تا اهمیت معنوی بدن و دیدگاه‌های اسلامی درباره‌ی بدن‌مندی. نویسندگان مقالات با چنین رویکردی، چشم‌اندازهای جدیدی را بر پایه منابع گوناگون پیشامدرن و معاصر پیش می‌نهند که می‌تواند به غنای حوزه نوپای «فلسفه جهانی دین» یاری رساند و از این رهگذر، مباحثات معاصر درباره ماهیت شر و رنج را دستخوش تحولی بنیادین کند. مطالعه این اثر برای پژوهشگران رشته‌های گوناگون، از جمله فلسفه اسلامی، دین‌پژوهی، تصوف و کلام (الهیات) جذاب و کاربردی خواهد بود.   فهرست مطالب مقدمه (محمد ع. فاروق و محمد رستم) ۱) ملاحظاتی در باب شر، رنج و همه‌گیری جهانی (سید حسین نصر) ۲) تهدید وجودی تغییرات اقلیمی: کاربست عملی نظریه شر در دیدگاه ابن‌سینا (روزابل انصاری) ۳) تأملی بر خودشناسی، ابتلای الهی و سلوک/مریدی (مختار ح. علی) ۴) شر ایجاب‌شده: تئودیسه (عدل الهی) نوافلاطونی-اسلامی در سنت اسماعیلی (خلیل اندانی) ۵) تئودیسه متافیزیکی سید حسین نصر (جاستین کانسیلیری) ۶) هیوم در بوته نقد: آیا می‌توان شر و رنج را توجیه کرد؟ (محمد ع. فاروق) ۷) پرورش حضور نیایش‌گرانه بر بالین بیمار: از چیرگی به سوی راز (حینا خالد) ۸) مواهب رنج و فضایل قلب (عاطف خلیل) ۹) قابیل، شر ساختاری و بی‌رحمی ما (مارتین نگوین) ۱۰) تئودیسه عملی مسلمانان: درد عاطفی از منظر غزالی (جوئل ریچموند) ۱۱) شاگرد و حکیم (محمد رستم) ۱۲) ابتلائات به مثابه عامل تحول در خدمات مراقبت معنوی اسلامی (آیلیا واجد) ۱۳) عشق دگرگون‌ساز در دل رنج‌ها از نگاه حلمی ضیا اولکن (ترانه ویلکینسون) ۱۴) رنج به مثابه روایتی متافیزیکی: واکاوی یک تئودیسه اسلامی پیرامون مفهوم مؤلف بودنِ خداوند (سیروس علی زرگر) 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر 🔺ایران عصر امپراتوری در سده هجدهم: هویت و دولت‌سازی در عهد نادر 🔺 Imperial Iran in the Eighteenth Century: Identity and State Formation under Nader 👈🏻 نویسنده: Mohammad Amir Hakimi Parsa 👈🏻 ناشر:  Edinburgh University Press 👈🏻 سال انتشار : (2026) 👈🏻شابک: 9781399553339 معرفی ناشر دوره‌ی «فترت» در سده هجدهم میلادی، یا همان حدفاصل سقوط صفویان تا برآمدن قاجارها، متأسفانه در تاریخ‌نگاری ایران بسیار مغفول مانده و غالباً به چشم یک شکاف پرآشوب و کم‌اهمیت میان دو سلسله بزرگ دودمانی نگریسته می‌شود. با این حال، کتاب حاضر نشان می‌دهد که این دوره، عرصه‌ی ظهور و زایش ایده‌ی «ایران» به مثابه شالوده‌ای برای هویت جمعی و دولت‌سازی بوده است. این اثر، سیر تکوین یک هویت سرزمینی و قدسی‌یافته را پی می‌گیرد که مفهوم بازپس‌گیرانه «ایران‌زمین» را با مذهب تشیع درهم آمیخت و در نهایت به زایش یک ایده‌ی سیاسی بی‌سابقه انجامید: ایده‌ی «دولت ایران»؛ دولتی که بنا بر ادعاها، با اجماع و اتفاق آرای «اهل ایران» شکل گرفت. در ادامه، کتاب به این موضوع می‌پردازد که چگونه این دولت در سایه رهبری نادرشاه، سرزمین‌های غیرایرانی را تحت انقیاد درآورد تا یک امپراتوری نو و جهان‌شمولِ اسلامی بنا نهد. این اثر، نخستین تک‌نگاری مستقلی است که درکی یکپارچه و منسجم از روند دولت‌سازی در ایران پساصفوی (حدود سال‌های ۱۷۲۰ تا ۱۷۵۰ میلادی) ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه تحولات سیاسی-فرهنگی، نظامی، دیوانی و نهاد دین در این دوران با یکدیگر در پیوند بوده‌اند. این کتاب با بهره‌گیری از طیف وسیعی از منابع دست‌اول و کمتردیده‌شده به زبان‌های عربی، ترکی (عجمی و عثمانی) و کردی (هورامی)، در کنار منابع فارسی و اروپایی، زوایای پنهان ایران را در آخرین جلوه‌گری‌اش به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی روشن می‌سازد. فهرست مطالب مقدمه: ایران، دولت و امپراتوری در تاریخ و تاریخ‌نگاری سده هجدهم ۱) ایرانیت و غیریت (۱۷۲۲–۱۷۳۲) ۲) نادر، ناجی غیراصیل (۱۷۲۶–۱۷۳۶) ۳) نادرشاه و «دولت ایران» (۱۷۳۶–۱۷۴۶) ۴) شاه ایران، شاهنشاه جهان (۱۷۳۶–۱۷۴۶) ۵) نادر در مقام دشمن ایران و خائن به ایرانیان (۱۷۴۰–۱۷۵۰) نتیجه‌گیری و تأملاتی درباره‌ی ایرانِ عصر امپراتوری در سده هجدهم    📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر 🔺اسلام (نا)شناخته در اوکراین: تاریخ اسلام در سرزمین‌های اوکراین از اواخر سده نوزدهم تا اوایل سده بیست‌ویکم 🔺 (Un)known Islam in Ukraine: The History of Islam in the Territories of Ukraine from the Late 19th to the Early 21st Century 👈🏻 نویسنده: Denys Brylov 👈🏻 ناشر:  De Gruyter 👈🏻 سال انتشار : (2026) 👈🏻شابک: 9783112225165 معرفی ناشر به استثنای تاتارهای کریمه، تاریخ اسلام در اوکراین غالباً نادیده مانده است. با این حال، ردپای جوامع مسلمان در این منطقه از سده هشتم میلادی به ثبت رسیده است. این کتاب با تکیه بر اسناد موجود در بایگانی‌های خصوصی و دولتی، و نیز مصاحبه با نمایندگان جوامع مسلمان و نهادهای متولی سیاست‌گذاری‌های دینی، پرده از تاریخِ (تا پیش از این ناشناخته‌ی) جوامع مسلمان اوکراین از اواخر سده نوزدهم برمی‌دارد: دورانی که ابتدا ذیل امپراتوری روسیه، سپس در قالب اتحاد جماهیر شوروی، و سرانجام پس از سال ۱۹۹۱ در اوکراین مستقل سپری شده است. این اثر به واکاوی این موضوع می‌پردازد که چگونه مسلمانان هویت دینی خود را از گذرگاه ساختارهای رسمی، غیررسمی و چه‌بسا زیرزمینی، حفظ کرده، دگرگون ساخته و به نسل‌های بعد انتقال داده‌اند. سرگذشت این جوامع گواه آن است که اسلامِ نهادینه‌شده از اواخر سده نوزدهم در اوکراین حضور داشته است؛ هرچند که از سال ۱۹۵۱ به بعد، حالتی غیررسمی و حتی مخفیانه به خود گرفت. در اوکراین مستقل، نهادینه‌سازی اسلام جلوه‌های گوناگونی یافت؛ از خروج جوامع تاتار ولگا از حیات زیرزمینی و ثبت رسمی جوامع تاتار کریمه (که از تبعید بازمی‌گشتند) گرفته، تا شکل‌گیری جوامعی که با شبکه‌های فراملی صوفیانه و اسلام‌گرا در پیوند بودند.   فهرست مطالب مقدمه ۱) اسلام در قلمرو اوکراین در دوران امپراتوری روسیه (اواخر سده نوزدهم تا اوایل سده بیستم) ۲) جامعه مسلمانان اوکراین در دوران شوروی ۳) «رنسانس» اسلامی در اوکراین مستقل ۴) گفتمان کلامی اسلام در اوکراین نتیجه‌گیری    📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب 🔺«بخشایشگر و مهربان»: نخبگان حاکم یهودی در جهان اسلامی سده‌های میانه (بررسی موردی: اسکندریه) 🔺“The Compassionate and Benevolent”: Jewish Ruling Elites in the Medieval Islamicate World (Alexandria as a Case Study) 👈🏻 نویسنده: Miriam Frenkel 👈🏻 ناشر:  De Gruyter 👈🏻 سال انتشار : (2020) 👈🏻شابک: 9783110713688 معرفی ناشر این کتاب، تک‌نگاریِ جامعی درباره جامعه یهودیان اسکندریه (شهر بندری حاشیه مدیترانه) در سده‌های میانه است. نویسنده با تحلیل عمیق منابع تاریخی هم‌عصر، به‌ویژه اسناد به‌دست‌آمده از «جنیزه‌ی قاهره»، پرده از سرگذشت، رفتارها و آداب و رسوم افراد عادی برمی‌دارد. پیوند دادن این زندگی‌نامه‌های فردی، تصویری روشن از مناسبات اجتماعی یک گروه نخبه به دست می‌دهد؛ گروهی که هرچند بر جامعه محلی خود حاکمیت داشت، هم‌زمان حلقه‌ای از یک شبکه ارتباطی فراگیرتر و فرامحلی به شمار می‌رفت. فهرست مطالب فصل ۱: بستر زمان فصل ۲: بستر مکان بخش دوم: رهبران جامعه: شرح‌حال‌ها مقدمه فصل ۱: خاندان بن یشوع فصل ۲: شیلح بن مبشر بن ناحوم فصل ۳: ابراهیم بن یعقوب درعی فصل ۴: آراح بن ناتان هفتم (مسافر بن وهب) فصل ۵: هارون بن یشوع طبیب ابن عمانی فصل ۶: ابونصر بن ابراهیم فصل ۷: مئیر بن هیلل بن صادوق فصل ۸: العازر هاکوهن بن یهودا، سعدالملک فصل ۹: ربی افرایم فصل ۱۰: ربی پینحاس فصل ۱۱: آناتولی بن ربی یوسف فصل ۱۲: ربی شموئل بن یعقوب فصل ۱۳: اسحاق قاضی بن حلفون فصل ۱۴: یهودا معلم بن هارون طبیب ابن عمانی بخش سوم: درآمدی بر توصیف رهبری یهودیان در اسکندریه فصل ۱: سرچشمه‌های قدرت فصل ۲: شیوه‌های حکمرانی (ابزارها و راهبردها) فصل ۳: درک هنجاری از حکمرانی بخش چهارم: نخبگان حاکم مقدمه فصل ۱: منافع مشترک فصل ۲: نظام‌های آموزش و گزینش فصل ۳: فرهنگ مشترک فصل ۴: تشکیلات سازمانی و ابزارهای ارتباطی فصل ۵: نتیجه‌گیری 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب 🔺الهیات فلسفی در اسلام: مکتب اشعری متأخر در شرق و غرب 🔺Philosophical Theology in Islam: Later Ashʿarism East and West 👈🏻 ویراستاران: Ayman Shihadeh, Jan Thiele 👈🏻 ناشر:  BRILL 👈🏻 سال انتشار : (2020) 👈🏻شابک: 9789004426610 معرفی ناشر اثر حاضر تاریخ متأخر مکتب کلامی اشعری را از رهگذر واکاوی‌های ژرف در اندیشه، منابع، شبکه‌های علمی و زمینه‌های تاریخی آن مطالعه می‌کند. این اثر که با مروری بر نقش غزالی در پیدایش الهیات فلسفیِ پسا-سینوی آغاز می‌شود، مجموعه‌ای از مطالعات موردی را درباره متون تاکنون بررسی‌نشدهِ متفکر برجسته، فخرالدین رازی، و نیز مباحث خاص فلسفی و کلامیِ مطرح‌شده در آثار او ارائه می‌دهد. افزون بر این، مقالات این کتاب بر روند انتقال و پذیرش آموزه‌های متأخر اشعری در ادوار و مناطقی که تا پیش از این کمتر توجه پژوهشگران را جلب کرده است، پرتو می‌افکند. این کتاب نخستین پژوهشی است که سنت اشعری متأخر را در پهنه قرون وسطی و اوایل دوران مدرن، از منظری فرامنطقه‌ای می‌کاود. فهرست مطالب مقدمه (ایمن شحاده و یان تیله) الهیات پساغزالی: از غزالی چه درس‌هایی می‌توان آموخت؟ (اولریش رودولف) متقدم‌ترین اثر کلامی رازی: مکتب اشعری شرقی در قرن دوازدهم (ایمن شحاده) تفسیر سوره الاعلی منسوب به ابن سینا: رساله‌ای از فخرالدین رازی (مریم سبتی) گزارش افلاطونی فخرالدین رازی از ماهیت زمان (پیتر آدامسون و آندریاس لامر) واجب‌الوجود: از ابن سینا تا فخرالدین رازی (فئودور بنویچ) علت‌بخشی به ماهیت: یادداشت‌هایی بر مفهوم «جعل الماهیه» از فخرالدین رازی تا ملاصدرا (بلال ابراهیم) موضع مکتب اشعریِ متقدم ممالیک در برابر ابن تیمیه پیرامون تأویل (تفسیر غیرظاهری) صفات خداوند (جان هوور) گفتگوهای تداوم‌یافته: تعامل مستمر کلام متأخر اهل سنت با فلسفه (آرون اسپواک) ارزیابی انتقادات وارد بر غزالی: منابع جدید درباره‌ی پیوند فقه، الهیات عقلی و عرفان در اندلسِ عصر مرابطون و موحدون (ابن رشد جَدّ و قرطبی) (خاویر کاساساس کانالز و دلفینا سرانو-روانو) مکتب اشعری در دوره حفصیان (یان تیله) میراث عضدالدین ایجی: آثار و شاگردان او (رضا پورجوادی) مکتب اشعری از دریچه مکتب اکبری: دو «تحقیق» در کارنامه علمی ابراهیم کورانی (م. ۱۰۱۹/۱۶۹۰) (حارث رملی) «مواقف» عضدالدین ایجی در هند (اسد ق. احمد) 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📣 #رویداد 🔺فراخوان مقاله: کارگاه «نگارش تشیع: نسخه‌های خطی و اسناد بایگانی از سده‌های میانه تا اوایل دوران مدرن» 🔺 🔺CFP: Writing Shi'ism: Manuscripts and Archives from the Medieval to the Early Modern Periods 🔺 🔹 دانشگاه لایدن | ۸ و ۹ دسامبر ۲۰۲۶ 🔹 مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی: دانشکده علوم انسانی دانشگاه لایدن قصد دارد در روزهای ۸ و ۹ دسامبر ۲۰۲۶ کارگاهی با موضوع «نسخه‌های خطی و اسناد بایگانی شیعی از سده‌های میانه تا اوایل دوران مدرن» برگزار کند و بدین منظور از عموم علاقه‌مندان و پژوهشگران برای ارسال طرح‌های پژوهشی خود دعوت کرده است. در توضیحات این برنامه آمده است: هدف از برگزاری این کارگاه، پیشبرد گفتگوهای علمی درباره‌ی تولید مخطوطات و اسناد بایگانی در جوامع شیعی در سراسر جهان اسلام و در عین حال، تقویت همکاری میان استادان برجسته، پژوهشگران مقطع دکتری، کتابداران، بایگانان و دانشگاهیان تازه‌کار است. کارگاه لایدن شامل دو بخش خواهد بود: ارائه‌هایی که در آن‌ها پژوهشگران گزارشی از کارهای در دست انجام خود ارائه می‌دهند، و یک جلسه آموزش عملی که بر خوانش و تطبیق نسخه‌های خطی تمرکز دارد. در جلسه آموزشی، شرکت‌کنندگان به طور مستقیم با منابع موجود در بخش مجموعه‌های ویژه کتابخانه لایدن سروکار خواهند داشت. در دهه‌های اخیر، به لطف دیجیتال‌سازی، پروژه‌های فهرست‌نویسی و کشف مجموعه‌هایی که پیش‌تر کمتر مورد توجه قرار گرفته بودند، دسترسی به میراث مکتوب شیعه گسترش چشمگیری یافته است. با این حال، همچنان خلأهای بزرگی در شناخت ما از روند انتقال نسخه‌های خطی، فرایندهای بایگانی و تاریخ اجتماعی تولید متون وجود دارد. این کارگاه می‌کوشد پژوهشگرانی از حوزه‌ها و مناطق جغرافیایی گوناگون را گرد هم آورد تا به واکاوی این پرسش‌ها بپردازند و مجموعه‌های خطی و بایگانی‌های کمتر شناخته‌شده، به‌ویژه مواردی را که در خارج از اروپا نگهداری می‌شود کانون توجه قرار دهند. محور اصلی بخش آموزش عملی این کارگاه، پاسخ به این پرسش است: «نسخه خطی شیعی چیست و چه عاملی یک نسخه خطی را شیعی می‌سازد؟» برای اطلاع از روش‌شناسی‌ها و محورهای پیشنهادی و نیز نحوه ارسال آثار اینجا کلیک کنید.  📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب 🔺جابه‌جایی شغلی در جوامع اسلامی (۷۰۰-۱۷۵۰): مفاهیم و رهیافت‌های نو 🔺 Professional Mobility in Islamic Societies (700-1750): New Concepts and Approaches 👈🏻 ویراستاران: Mohamad El-Merheb and Mehdi Berriah 👈🏻 ناشر:  BRILL 👈🏻 سال انتشار : (2021) 👈🏻شابک: 9789004467637 معرفی ناشر این مجموعه‌ی ویراسته، دربردارنده‌ی مفاهیم و رهیافت‌های نو برای مطالعه پدیده جابه‌جایی یا تحرک در جوامع اسلامی پیشامدرن است. کتاب پیش رو شامل نُه موردپژوهی چشمگیر از مناطق گوناگون جهان اسلام است که به بررسی جابه‌جایی شغلی در میان اهل قلم و به‌ویژه گروه اجتماعی-فرهنگی دانشمندان مسلمان در فاصله قرن‌های هشتم تا هجدهم میلادی می‌پردازد. این اثر با تکیه بر مطالعات موردی فردی و استخراج کمّی داده‌ها از کتب تراجم و سایر منابع دست‌اولِ مربوط به اندلس (ایبریای اسلامی)، شمال و غرب آفریقا، دمشق و حجاز عصر اموی، بغداد عصر عباسی، شام و مصر دوره ایوبی و مملوکی، بخش‌های مختلف امپراتوری سلجوقی و ایران عصر هوتکیان، پدیده‌ی جابه‌جایی شغلی را به عنوان یکی از ویژگی‌های بارز و معرّف جوامع اسلامی پیشامدرن به تصویر می‌کشد. فهرست مطالب: مقدمه: جابه‌جایی شغلی به عنوان ویژگیِ معرّفِ جوامع اسلامی پیشامدرن (محمد المرعب و مهدی بریه) بخش اول: شبکه‌های دانش و یادگیری ۱) علمای مدنی در سفر: جابه‌جایی شغلی در دربار اموی (محمت‌جان آکپینار) ۲) جابه‌جایی شغلی و سرمایه اجتماعی: یادداشتی درباره «مُحَدِّثات» در کتاب تاریخ بغداد (نادیا ماریا الشیخ) ۳) خاندان آقیت: جابه‌جایی شغلیِ نخبگان علمیِ بربر در غرب آفریقای پیشامدرن (مارتا گ. نوو) بخش دوم: پویایی اجتماعی و حرفه‌ای‌سازی ۴) جابه‌جایی شغلی قاضی عبدالجبار؛ در میانه طلب علم و پیوند با قدرت (امل بلکامل) ۵) جابه‌جایی و چندوجهی بودنِ علما در دوره ممالیک: بررسی موردی ابن تیمیه (مهدی بریه) ۶) جابه‌جایی در میان قضات اندلسی: ارتقای اجتماعی و جابه‌جایی مکانی در بستری حرفه‌ای (آدای هرناندز لوپز) بخش سوم: قدرت، سیاست و جابه‌جایی ۷) جابه‌جاییِ امام‌الحرمین جوینی و پروژه سلجوقیان برای وحدت سیاسیِ اهل سنت (م. شفا امین ویدیگدو) ۸) ادبیات دولتی ایران در دوره حاکمیت افغان‌ها (۱۷۲۲-۱۷۲۹) (م. ا. ح. پارسا) ۹) اندیشه سیاسی اسلامی و جابه‌جایی شغلی: جهان‌های فکری و تجربی ابن طلحه و ابن جماعه (محمد المرعب) 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب 🔺الگوریتم‌های اسلامی: نفوذ آنلاین در متاورس مسلمانان 🔺 Islamic Algorithms: Online Influence in the Muslim Metaverse 👈🏻 نویسنده: Gary R. Bunt 👈🏻 ناشر:  Bloomsbury Academic 👈🏻 سال انتشار : (2024) 👈🏻شابک: 9781350418264 معرفی ناشر این کتاب به بررسی این موضوع می‌پردازد که در عصر تحولات فناورانه، ارتقای سواد دیجیتال و مشارکت فعالانه مراجع دینی و چهره‌های تأثیرگذار (اینفلوئنسرها) در تولید محتوای آنلاین، چگونه فضای دیجیتال به بستری برای بازنمایی و ترویج اسلام تبدیل شده است. این پدیده چه تأثیری بر جوامع، مؤمنان و برداشت‌های آنان از اسلام دارد؟ کتاب حاضر با بررسی بازنمودِ تأثیرات مهم تاریخی و مذهبی در بسترها و تنوع‌های گوناگون، کاوشی جامع از محیط‌های سایبری اسلامی (CIEs) ارائه می‌دهد؛ طیف وسیعی که از مفاهیمی چون جن و فرشته تا اینفلوئنسرهای امروزی را در بر می‌گیرد. نویسنده به طرح مسائلی پیرامون نحوه ادغام محتوای دیجیتال در برداشت‌های معاصر از اسلام و چگونگی انتشار آن‌ها می‌پردازد. وی نشان می‌دهد که چگونه تفسیرها از چهره‌های کلیدی اسلام ــ از جمله پیامبر، خاندان ایشان، علما و امامان ــ می‌تواند تحت تأثیر نسل‌های جدید فناوری‌های دیجیتال، همچون اپلیکیشن‌ها و شبکه‌های اجتماعی قرار گیرد؛ ابزارهایی که امروزه به منابع اصلی اطلاعات برای بسیاری از مسلمانان در سراسر جهان تبدیل شده‌اند. فهرست مطالب مقدمه: گام نهادن در متاورس‌های مسلمانان ۱) الگوریتم‌های اسلامی: انتقال، نفوذ و طراحی ۲) پیش از محمد ۳) محمد و نفوذ دیجیتال ۴) بازنمایی سایبری: خاندان پیامبر، قرابت و جانشینی ۵) حقوق و فقه در محیط‌های سایبری اسلامی: نفوذ اهل سنت، شریعت و اقتدار ۶) اهل بیت، تشیع و امامت در فضای سایبری ۷) تشیع: آیت‌الله‌ها در عرصه‌های دیجیتال ۸) طریقت‌های صوفیانه در متاورس‌های مسلمانان ۹) تهاجم رسانه‌ای: غرق‌شدگان در اخبار منفی (دوم‌اسکرولرها)، محتوای دیجیتال، اینفلوئنسرها و جهاد الکترونیکی ۱۰) پردازش اسلام: اینفلوئنسرهای معاصر در متاورس‌های در حال تکامل مسلمانان ۱۱) الگوریتم‌های اسلامی و آینده‌های فرااسلامی (متا اسلامی) 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی @Islamicstudies