دکتر توحید ملک زاده Dr.tohid melikzade

https://www.instagram.com/p/DcBOIsNod_v/?igsh=MTJnOXU4bnVpcWpnNw== http://t.me/melikzadeh

۲۱ مرداد ۱۳۹۳ سالروز وفات دکتر جواد هیئت، پدر تورکولوژی ایران دکتر توحید ملک زاده https://t.me/melikzadeh دکتر جواد هیئت از نخبگان تاریخ ساز آذربایجانی، اولین جراح قلب و کلیه در ایران و در عین حال متخصص تاریخ و ادبیات ترکان و موسس مکتب و مجله « وارلیق» در ایران، شخصی است که هنوز کسی نتوانسته جای خالی وی را پر نماید. عموما تاریخ آذربایجان خصوصا تاریخ معاصر آن مملو از فرزندان ناخلفی است که منافع عمومی مردم آذربایجان با فرهنگ بومی ترکی را در نظر نگرفته و مقهور شعوبیه - ایرانشهری های حاکم بر امور ایران شده اند. دکتر هیئت علیرغم حضور در طبقه ائلیت جامعه دهه ۴۰ و ۵۰ میلادی هرگز آلوده زرق و برق تبلیغات آریایی- شعوبی نشد و با جمع دوستانی معدود کولونی تحقیقات درباره تاریخ، فرهنگ و ادبیات ترکان را پایه ریزی نمود. شاهکارهای وی که عبارتند از - تورکلرین تاریخ و فرهنگینه بیر باخیش - آذربایجان ادبیات تاریخی - آذربایجان فولکلورو - سیری در تاریخ زبان و لهجه های ترکی - ادبیات شناسلیق بعنوان کتب معتبر دانشگاهی قابل ارائه است. به نظرم هر کس قبل از پرداختن به تحقیق درباره تاریخ و فرهنگ آذربایجان لازم است کتب فوق را به دقت مطالعه کند. مجله تحقیقی وارلیق بعنوان یکی از اولین مجلات ترکی پژوهی بعدها به عنوان مکتب وارلیق صدها محقق و نویسنده ترک را به جهان تقدیم نمود. من افتخار مصاحبت ایشان را داشتم و همیشه مدیون فکر و اندیشه تورکی پژوهی ایشان می باشم. بی شک پرداختن به یاد و نام این اسطوره خستگی ناپذیر عرصه ترکی پژوهی که با درآمد مطب خود به این اقدامات دست زد باید مدام باشد و دکتر هیئت بعنوان یکی از  الگوهای جوانان نویسنده و محقق آذربایجانی معرفی گردد. ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ http://t.me/melikzadeh

۱۰۴ مین سالگرد شکست نهایی سیمیتقو در سال ۱۳۰۱ ش دکتر توحید ملک زاده                    https://t.me/melikzadeh پس از فجایع جیلولوق در اواخر جنگ جهانی اول ۱۲۹۶-۱۲۹۷ش و خروج نیروهای عثمانی از غرب آذربایجان، به سبب نبود حاکمیت قوی مرکزی در منطقه، سیمیتقو با استفاده از نیروی قوای مسلح عشایرخود، توانست شهرهای سلماس، اورمیه، سولدوز، ساوجبلاغ ( مهاباد فعلی) و کل مناطق جنوبی آذربایجان را به تصرف خود درآورد. حمایتهای دول خارجی از سیمیتقو، هر کدام بخاطر منافع خود توانست شکست سیمیتقو را به تاخیر بیاندازد. هر روز اخبار دهشتناکی از جرم و جنایات وی در مناطق تحت تصرفش در تشریات و افواه عمومی منتشر می گردید. وقوع فاجعه لکستان در سلماس، قتل عام ارتش در مهاباد از بارزترین اقدامات جنایتکارانه سیمیتقو در منطقه بود. در چنین اوضاعی رضاخان به عنوان وزیر جنگ دست به ابتکاری زده و قوای مختلف مسلح ایران دوران قاجاری را بازسازی و تحت یک ارتش نوین سازماندهی کرد. از اوایل سال 1301 ارتش شروع به تجمع در اطراف مناطق اشغالی آذربایجان گردید و برای قطع کمک به سیمیتقو با دولت در حال متلاشی عثمانی در آنکارا وارد مذاکره شد. عثمانی دلیل حمایت از سیمیتقو را جلوگیری قوای مسلحه مسیحی در حمله به آذربایجان و جنوب آناطولی ذکر کرد ولی دولت قاجاریه توانست اعتماد آنها برای سرکوب سیمیتقو جلب نماید. عملیات موسوم به « نبرد شکریازی» برای سرکوب سیمیتقو در 12 مرداد 1301 از طرف شرفخانه شروع و در نهایت 18 مرداد 1301 سلماس آزاد شده و 20 مرداد  چهریق ( محل امارت سیمیتقو) آزاد گردید. اورمیه نیز همزمان به کنتذل نیروهای دولتی درآمد ادامه تنبیه سیمیتقو، نبرد ساری داش نامیده می شود که پرداختن به آن صدها صفحه لازم دارد. در روزهای بعدی شکست در کل قشون سیمیتقو مشاهده گردید و انها فرار را بر قرار ترجیح دادند. سیمیتقو با یاران و خانواده به عثمانی فرار کرد. قوای عثمانی نیز به همکاری با قوای ایرانی پرداخته و در  20 مهر 1301،  سیمیتقو را در سانیانس عثمانی تعقیب و در قریه مزبور به محاصره خود درآوردند. در درگیریهای شدید زن سیمیتقو،  ارشدالملک اورمیه ای ، خواهر زن سیمیتقو و دو تن از روسای طایفه حسن لو در شمار کشته شدگانند . همسر سیمیتقو و خسرو پسر سیمیتقو نیز دستگیر شد. سیمیتقو  زخمی (اسناد وزارت خارجه، 98-6-15-1301، به نقل از روزشمار تاریخ معاصر ایران، جلد دوم، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، تهران، 1388، ص:448) و برادرش احمد فرار کرده قوای ترکیه در تعقیب آنانند. کلیه اموال نقدی سیمیتقو نیز بدست نظامیان ترکیه افتاد. (روزنامه ایران، شم 1236، ص: 1، به نقل از روزشمار تاریخ معاصر ایران، جلد دوم، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، تهران، 1388، ص:419) در این درگیری کشته شدگان افراد سیمیتقو بالغ بر سی نفر بودند. (سازمان اسناد ملی ایران، سند شم 293001553، آرشیو 108ظ2ب آ ا، شم میکروفیلم 00100160، به نقل از روزشمار تاریخ معاصر ایران، جلد دوم، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، تهران، 1388، ص:427) سیمیتقو سپس به خانه بهری بیک برادر عثمان بیک پناه برده و اظهار داشته که هشتاد هزار لیره ام از کف رفته است. از طرف دولت ترکیه هم جار کشیده اند هرکس سیمیتقو را در خانه اش سکنا دهد خانه اش را آتش و خودش را دار خواهند زد. در درگیری های اخیر که زن احمدآقا  زخمی شده بود نیز مرد. از دیگر سو سیمیتقو با انگلیس نیز اختلاف پیدا کرده و با سید طه درگیر بود. براساس اسناد رسمی: سیمیتقو از اینکه انگلیس و عثمانی برای مقابله با قوای ایرانی به وی اسلحه و مهمات نداده اند و از وی حمایت کافی نکرده اند ناراحت و آزرده خاطر بود. ( Jwadie , wadie, Kürt Milliyetçiliğinin tarihiT iletişim yayın eviT 5.baskıT istanbulT s:282) بدین ترتیب دو دولت ایران قاجاری و عثمانی توانستند در سایه حسن ارتباط و تفاهم و همچنین اعتماد متقابل منشا شرارت در مناطق مرزی دو کشور را رفع نمایند. این همکاری ها  سالیان بعد در دوران سلطنت رضاشاه به اوج خود رسید و مناطق مرزی ایران و ترکیه یکی از امن ترین مرزها گردید. 20مرداد ۱۴۰۵             https://t.me/melikzadeh

10 avqust 2026 – Dr. Tohid Məlikzadə 53 yaş oldu. https://t.me/melikzadeh Ümumiyyətlə doğum gününə və bu kimi şeylərə inanmasam da, hesab edirəm ki, hər bir insan müəyyən yaşlarında iş hesabatını maraqlananların ixtiyarına qoymalıdır ki, bəlkə bir gün faydalı ola bilsin. Mən ixtisasa çox inanıram, yazmağa xüsusi önəm verirəm və nə üz-üzə, nə də virtual aləmdə mübahisə və müzakirələrin tərəfdarı deyiləm. İlk əsərim 15 yaşımda Səlmas tarixi haqqında idi və həmin dəftərlər hələ də mövcuddur. 18 yaşımda "Yol" jurnalında yazdım və Fizika ixtisasında təhsil alarkən tarix öyrənməklə məşğul oldum. Tarix üzrə magistr, Geofizika üzrə magistr, Tarix və Geofizika Mühəndisliyi üzrə doktor təhsilim var. Təxminən 20 ildir ki, Geofizika və Geodeziya mühəndisliyi sahəsində universitetin elmi heyətinin üzvüyəm. Müasir Azərbaycan tarixinə marağım var. Həmişə çalışıram ki, Azərbaycan tarixini Türk kontekstində sistematik şəkildə işləyəm. Bəzi əsərlərim bunlardır: 1. Səlmas və Qərbi Azərbaycanın on illik tarixi 2. Azərbaycan Birinci Dünya Müharibəsində yaxud Ciloluq faciələri 3. Məhəmmədəli Füruğinin "Ermənilərin üsyanı" kitabının kəşfi 4. Urmiyə Darün-nəşatının tarixçəsi 5. Məhəmməd Təməddün tərcümeyi-halı 6. Azərbaycan tarixi və Türkologiya haqqında onlarla məqalə 7. Onlarla xarici ölkə elmi konfranslarında çıxış etmək dəvəti 8. Bakıdakı Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Ev Muzeyinin elmi heyət üzvü 9. 2000-ci ildən Osmanlı arxiv tədqiqatçısı 10. "Azərbaycan və Türkiyə Tarixi" beynəlxalq jurnalının müdiri və baş redaktoru www.azerturkhistory.ir 11. Urmiyə Şəhər Şurasının Urmiyaşünaslıq şöbəsinin müdiri 12. Azərbaycan Tarix və Mədəniyyət Cəmiyyətinin təsisçi üzvü 13. Azərbaycanın kənd və şəhərlərinə aid onlarla tarixi kitab və monoqrafiyanın rəhbərliyi və fəxri məsləhətçiliyi Gələcək layihələrimin hamısı Azərbaycan tarixi haqqındadır. Ümid edirəm ki, qarşıdakı aylarda bu tədbirlər haqqında ətraflı məlumat verəcəyəm. https://t.me/melikzadeh

۱۹ مرداد، دکتر توحید ملک زاده ۵۳ ساله شد. https://t.me/melikzadeh اصولا عقیده ای به تاریخ تولد و فلان ندارم ولی معتقدم لازم است هر انسان در سنینی، بیلان کاریش را در اختیار علاقمندانش قرار دهد تا شاید روزی مورد استفاده قرار گیرد. من به شدت به تخصص اعتقاد دارم، تاکید بر نوشتن دارم و اهل بحث و جدل چه حضوری و چه در دنیای مجازی نیستم. اولین اثرم در۱۵ سالگی بود درباره تاریخ سلماس که هنوز هم دفترهایش موجوده.۱۸ سالگی در مجله یول نوشتم و همراه با تحصیل در رشته فیزیک کاربردی به مطالعه تاریخ پرداختم.فوق لیسانس تاریخ، فوق لیسانس ژئوفیزیک، دکترای تاریخ و مهندسی ژئوفیزیک تحصیلات من هستند.حدود ۲۰ سال است که در مهندسی ژئوفیزیک و ژئودزی عضو هیئت علمی دانشگاه هستم. به تاریخ معاصر آذربایجان علاقمندم.همیشه سعی می کنم برای تاریخ آذربایجان در بستر تورک، سیستماتیک کار نمایم. بعضی آثارم عبارتند از: ۱. تاریخ ده هرار ساله سلماس و غرب آذربایجان ۲. آذربایجان در جنگ جهانی اول یا فجایع جیلواوق ۳. کشف کتاب طغیان ارامنه اثر محمدعلی فروغی ۴.تاریخچه دارالنشاط اورمیه ۵. زندگینامه محمدتمدن اورموی ۶.دهها مقاله درباره تاریخ و فرهنگ آذربایجان و تورکولوژی ۷.دعوت به سخنرانی در دهها کنفرانس علمی خارج کشور ۸.عضو هیئت علمی موزه خانه محمدامین رسول زاده در باکو ۹.محقق آرشیو عثمانی از ۲۰۰۰ میلادی ۱۰.مدیرمسئول و سردبیر مجله بین المللی تاریخ آذربایجان و ترک www.azerturkhistory.ir ۱۱. مدیر بخش مطالعات اورمیه شناسی شورای شهر اورمیه ۱۲.عضو موسس انجمن تاریخ و فرهنگ آذربایجان ۱۳.هدایت و مشاوره افتخاری دهها کتاب تاریخی و مونوگرافی روستاها و شهرهای آذربایجان پروژه های آتی من همگی درباره تاریخ آذربایجان می باشد.امیدوارم در ماههای آتی درباره این اقدامات شرح مبسوطی بدهم. ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ https://t.me/melikzadeh

مبارزه با قرارداد ۱۹۱۹/ ۱۷ مرداد ۱۲۹۸ ش ایران و انگلیس، از جرقه های شوونیزم در ایران دکتر توحید ملک زاده                https://t.me/melikzadeh ۱۷ مرداد ۱۲۹۸ش قرارداد مشهور 1919 بین ایران (نخست وزیری وثوق الدوله ) و انگلیس بسته شده و انگلیس برای جلوگیری از هجوم بلشویکهای تازه به قدرت رسیده در مرزهای شمالی ایران متعهد به حمایت ایران در برابر کمونیسم گردید. اجازه دهید فضای سیاسی آن زمان را کمی تشریح کنم: ماجرا از وقوع انقلاب بلشویکی سال 1917 روسیه آغاز شد که تبلیغات روسها سبب شد تا بسیاری از مردمان کشورهای حتی مسلمان متمایل به مرام بلشویکی شوند. در گیلان (تشکیلات میرزا کوچک خان جنگلی) و آذربایجان و خراسان نیز اوضاع به نفع مرام تازه بود که با شعار مخالفت با استعمار انگلیس و روسیه تزاری، حریت و برابری  تقریبا یکه تاز عالم سیاست پس از جنگ جهانی اول در منطقه غرب آسیا بودند. این شعارها به قدری جذاب بود که حتی سیمیتقوی یاغی هم خود را بلشویک اعلام کرده بود... در جمهوری آذربایجان افراد متمایل به چپ، یوسف گمگشته خود را در مرام بلشویکی می جستند و محمدامین رسول زاده و فتحعلی خان خویسکی نخست وزیر جمهوری تازه مستقل در فشار ارتش سرخ. قیزیل اوردو خود را آماده ورود به آناطولی می کرد و تصرف آذربایجان و گرجستان و ارمنستان تازه تاسیس در اولویت قوای مهاجم چپ ولی ادامه دهنده امپریالیزم روسیه قرار داشت منتها بدون رو کردن موضوع. در این اوضاع احوال دولت ضعیف ولی واقعگرای  ایران برای مسدود کردن پیشروی روسهای بالشویک قرارداد مشهور ۱۹۱۹ را امضا کرد که طی آن در قبال گرفتن دو میلیون لیره استرلینگ، امتیاز نفت ایران به انگلیس داده شد، و انگلیس متعهد به بازسازی راهها و قشون مضمحل ایران گردید. حتی انگلیس برای قبول این قرارداد به تعدادی از رجال سرشناس از جمله وثوق الدوله نخست وزیر برادر قوام رشوه داد. موافقین این قرارداد رجال حاکم بر ایران آنروزی بودند که از  آشفتگی‌های داخلی کشور، نارسایی ها و عدم داشتن درآمد برای انجام فعالیتهای عمرانی و تاسیس ارتش مطلع بودند. مخالفین این قرارداد هم خارجی بودند هم داخلی. خارجی ها رقبای انگلیس یعنی فرانسه و آمریکا و در صدر آنها گروههای چپ و  مخالفان داخلی کسانی بودند که با جنجال و هوچیگری در اتوپیای ایران نو و تلاش برای تشکیل مملکت نوین ایران براساس یک ملت، در صف اول قرار داشتند و به اصطلاح وطن پرست نامیده می شدند. آنان به ماهیت ظاهرا استعماری این قرارداد می تاختند و بدون توجه به ظرفیت ایران آنروزی و با تخیلات خودبزرگ بینی این قرارداد را خیانت و ننگین می نامیدند.. با عدم تصویب این قرارداد توسط مجلس گرچه قرارداد صورت قانونی بخود نگرفت و حتی احمدشاه نیز آنرا قبول نکرد،  ولی انگلیس ول کن مساله نشد. انگلیس می خواست به هر نحوی با ایجاد دولت یکپارچه در ایران سد راه کمونیسم جهانی به مناطق تحت نفوذ انگلیس در هندوستان و مناطق عرب نشین گردد. برای نیل به این هدف احمدشاه شاه جوان که مخالف این قرارداد بود بایستی با ترفند از سلطنت خلع و مامور حرف گوش کنی برای اجرای نیات انگلیس انتخاب شود. برنامه ریزی این امر حدود بیست ماه به طول انجامید و در اسفند ۱۲۹۹ش با کودتای  رضاخان، سیدضیاالدین طباطبایی به نخست وزیری رسید و مقدمات عزل احمدشاه از سلطنت و آغاز سلطنت رضاخان آماده تر شد. یک ماه پس از کودتای موفق انگلیسی سوم اسفند ۱۲۹۹ ش و روی کار آمدن رضاخان، دولت کودتاگر با موافقت انگلستان، قرارداد ۱۹۱۹ را در سوم فروردین ۱۳۰۰ ش، به طور یک جانبه لغو نمود. در روز هفتم فروردین ۱۳۰۰، اعلامیه‌ای از سوی سیدضیاء پیرامون لغو قرارداد ۱۹۱۹/۱۲۹۸  به ایالات و ولایات کشور مخابره شد. چرا که انگلیس جایگزین قرارداد ۱۹۱۹ را طرح ریزی کرده بود. به تدریج رضاخان به سلطنت نزدیکتر شد و انگلیس نفس راحتی کشید ۱۷ مرداد ۱۴۰۵ https://t.me/melikzadeh

ترکان خزر در اوایل دوره اسلامی دکتر توحید ملک زاده https://t.me/melikzadeh در دوران ساسانیان، ترکان خزر هم پیمان رومیها شده و به آذربایجان حمله کردند. قشون رومی-خزری از کوریدور غرب دریاچه اورمیه شهرهای سلماس، اورمیه را تصرف کرده و تا تخت سلیمان تکاب امروزین رسیدند. کلمات هؤده ر در سلماس و هازاران در اورمیه یادگار ترکان خزر می باشد. اعراب مسلمان حین فتوحات در آذربایجان با قوای ترکان خزر مواجه شده و خصوصا در اردبیل متوقف شدند. با اینحال فشار اعراب به شمال بیشتر و بیشتر می شد. ترکان خزر که زندگی شهری داشتند در مقابل دو نیروی اسلامی اعراب و مسیحی رومی قرار داشتند. تحت فشار این دو نیرو خاقان ترک بالاخره تصمیم به انتخاب دین یهودیت را گرفت تا نه مسلمان شود و نه مسیحی ولی هر دو دین این دین را رسمی بدانند... تحت فرمان خاقان ترک تورات به ترکی ترجمه شد و جمعیت یهودیان یکباره افزایش یافت. یهودیان اروپای شرقی، روسیه و آذربایجان منشا خزری دارند. تغییر دین خزران باعث ماندگاریشان نشد و تحت تاثیر دین جدید ترکیت خود را از دست دادند. مطلعید یهودیت به مثابه ملیت نیز عمل می کند. برای اطلاع بیشتر به کتاب قبیله سیزدهم ارتور کوستلر مراجعه نمایید. ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ https://t.me/melikzadeh

تركان خزر در اراضی آذربایجان باستان و دریای خزر دکتر توحید ملک زاده     https://t.me/melikzadeh تركان خزر از جمله  اقوام تركي  هستند كه موجد تمدن پيشرفته در عالم بوده اند و در طول تاريخ شاهد فراز و نشيبهاي فراواني بودند. ترکان خزر تمثیل تمدن تركان در سده هاي اواسط سده هفتم بودند ولي به تدريج اوضاع و احوالشان به تدريج مسير قهقرايي پيمود و از آن امپراطوري وسيع كه روزي رقيب امپراطوري ساساني و روم بود نامشان تنها در كلمه كلمه درياي خزر به جاي ماند . آرتور كوستلر كلمه خزر را از كلمه «گزر» تركي از مصدر گزمه ك مي داند كه به مفهوم كوچنده مي باشد .شاید این نام نمودی از سیستم ایلی آنان می باشد.اساس قوم خزر را تركان « سابار/سووار» تشكيل مي دهد . نام سابار / سووار در شهر « بيله سوار » دشت مغان به چشم مي خورد . امپراطوري خزر اقتدار تركان را پس از امپراطوري هون و گؤك تورك به دست گرفت همين امر سبب شد كه بار تولد در يكي از مقالاتش خزران را همان هونها بداند . دراتحاديه هون غيرازتركان اقوام مختلفي نظيرمغولي،تونقوز،تبت وچين شركت داشتند . پيگولوساكايا دستجات ترك « هيونيت » « كيدار » «هياطله » را جزوهونها ميداند . زكي وليدي طوغان معتقد است كه در ايجاد اتحاديه سياسي موسوم به خزر اكثريت با قبايل ترك بوده و تركان طبقه حاكم را تشكيل مي داده اند  و طبيعي است كه در امپراطوریي كه در محيط جغرافيايي بين چين تا اروپا گسترده است دهها طايفه غير ترك تحت حاكميت تركان زندگي مي كردند. به نظر ابراهيم قفس اوغلو در سرزمين خزر در كنار لهجه شرقي هون نظير هون ،گوك تورك و اويغور ، لهجه غربي تركان نظير اوغور – بلغارها نيز رايج بود  . كوستلر معتقد است كه زبان رسمي خزرها ظاهرا از لهجه چوواشي تركي مي باشد كه هنوز در جمهوري خود مختار چوواشي در روسيه در ميان ولگا و سورا به آن تكلم مي كنند . اساس اقتصاد تركان هون را نيز پرورش اسب تشكيل ميداد اين ماشين جنگي قدرتمند امكان هرگونه مهاجرتهاي وسيع و مانورهاي وسيع نظامي را دراقصا نقاط عالم را فراهم ميآورد بطوري كه در اوايل سده 5 ميلادي، يك اتحاديه نيرومند طايفه اي هون درشمال وغرب درياي سياه پديد آمد كه غيرازهونها، تمام طوايف ترك وغيرترك اعم از اسلاو ژرمن را شامل ميشد . گفته ميشود بيش از 45 قبيله گوناگون داراي تبارها و زبانهاي مختلف ومتفاوت تحت سرپرستي تركان زندگي ميكردند .  سرپرستي اين اتحاديه تاآخرين لحظات دولت هون دردست تركان بود .آنچه از واقعيات برميآيد نامها،القاب وعناوين ومناصب هوني همگي متعلق به زبان وفرهنگ تركي است .  «شواهد نوشته ديگري از قلعه سرحدي كه درسال 260 ياكمي زودتربوسيله ساسانيها تصرف شده بدست آمده داراي القاب ومناصب فرماندهان جز هوني همه تركي است . پپليو دانشمند بزرگ فرانسو ي نيزمعتقد است هونها ترك بوده اند بي آنكه خود راچنين بنامند .  امروزه دانشمندان معتقدند بلغارها ي باستان قبل ازاسلاويزه شدن جزاتحاديه هون بودند وبي شك زبان پروتوبلغاري نيززبان تركي ميباشد امروز كتيبه هاي روني پروتو بلغارقرائت شده و چون خط آنها درظاهرشباهتي با روني دارد آنرا خط روني بلغاري ناميده اند . اين خط با سنگ نوشته اي بزرگتر كان شرقي قرن هشتم (اروخون–يئنيسئي ) نزديكي كلي دارد .ازديگرسوسنگ نوشته هاي يوناني عاميانه با نامها ولقبهاي تركي كه از فرمانروايان تركان بلغار قرن  8 و 9 باقيمانده مطلب راتاييد ميكند وبالاخره سنگبنشته اي با خط يوناني وبه زبان تركي متعلق به دوره هونها، ترك منشا بودن عنصرهون را تثبيت ميكند. تنها واژه‌ای که با الفبای اصلی خزر باقیمانده است واژه OKHQURÜM است به معنی می‌خوانم و درترکی جدید به صورت  OKURUMتلفظ می‌شود . ائلبروس عزیزوف معتقد است پاره ای از لهجه های ترکی آذربایجانی ارتباط مستقیمی با خزرها دارد . ۱۵ مرداد ۱۴۰۵   https://t.me/melikzadeh

حقایقی درباره انقلاب مشروطیت دکتر توحید ملک زاده https://t.me/melikzadeh ۱. انقلاب مشروطیت انقلابی جهانی بود و کل اسیا از روسیه، عثمانی ، ایران قاجاری و ... را دربرگرفت لذا فرایند اختیاری نبود که کس و یا کسانی باعث انقلاب مشروطیت شوند. ۲. قبل از آغاز قرن بیستم و از اواخر قرن نوزدهم روند دولت-ملت در منطقه شروع شده بود. روشنفکران عثمانی بتدریج از گفتمان عثمانی به گفتمان تورک میل می کردند و این روند در ایران قاجاری نه تنها به طرف گفتمان ترکی میل نکرد بلکه حتی توسط روشنفکرانی عمدتا تورک و آذربایجانی پس زده شد و به ناسیونالیسم باستانگرایی فارسی میل کرد( نمونه مجله کاوه و ایرانشهر تبریزی و ....) ۳. استثنائاتی در مورد فوق هم وجود داشت از جمله عقاید میرزا سعید سلماسی و اعضای منسوب به ژون تورکها و اتحاد اسلام. در یکی از جلسات انجمن ایالتی تبریز یکی از اعضا پیشنهاد ثبت صورتجلسات به ترکی را می دهد که عموما با بی محلی اعضا مواجه شد. ۴. در آذربایجان آنسوی ارس نیز رشد نگاههای ملی از سالهای ۱۸۷۰ تا ۱۹۱۸ بسیار شگفت انگیز است و تمایل به زبان مادری و هویت آذربایجانی منجر به استقلال جمهوری آذربایجان گردید. ۵. در این ایام روشنفکران آذربایجان عمدتا ترک گرایی و منافع ملی آذربایجان را فدای عدالت خواهی، برپایی اصول مشروطه کرده سیستم ایران نو را به محوریت دیگران برپا کردند. ترسم از این است که با توجه به کمرنگتر شدن فعالیتهای فرهنگی در آذربایجان معاصر، تاریخ دوباره تکرار شود و طومار آذربایجان بکل برچیده شود. ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ https://t.me/melikzadeh

مباحثه: چند سال بعد از انقلابهای مشروطیت خواهی در ایران قاجاری و عثمانی، دولت ترکیه با محوریت ترک و دولت ایران نو با محوریت پهلوی و باستانگرایی بوجود آمد. چه عللی باعث این روند شد؟ لطفا جوابهای علمی خود را بدون پرداختن به مباحثی چون « کار انگلیس بود»، «شعوبیه کرد » و ...با استفاده از نقد درونی تشریح کنید. https://t.me/melikzadeh

قویروخ (قویروق )دوغدو: ۱۵ مرداد آذربایجان یا پایان گرمای شدید تابستان دکتر توحید ملک زاده https://t.me/melikzadeh نجوم در میان ملل قدیمی از جمله ترکان باستان و حتی قرون وسطی از اهمیت زیادی برخوردار بود که تقویم جلالی ( شمسی) در دوره ملکشاه سلجوقی، رصدخانه مراغه و زیج اولوغ بیگ در سمرقند نمونه هایی اندک از این علاقمندی بود. بنای رصدخانه مراغه در سه‌شنبه ۴ جمادی‌الاول ۶۵۷ قمری به سفارش خواجه نصیرالدین طوسی و به فرمان هولاکو پادشاه علم دوست ایلخانی آغاز شد. هولاکو برای نگهداری این سازمان پژوهشی موقوفه‌های ویژه‌ای در نظر گرفت. کتابخانه‌ای شامل ۴۰۰ هزار جلد کتاب و ابزارهای اخترشناسی، از جمله ذات‌الربع دیواری به شعاع ۴۳۰ سانتی‌متر، ذات‌الحلق، حلقه انقلابی، حلقه اعتدالی و حلقه سموت نیز فراهم شدند. در همین‌جا بود که زیج ایلخانی به‌سال ۶۷۰ هجری (۱۲۷۶ میلادی) فراهم شد. اولوغ بیگ متولد سلطانیه در زنجان فرزند شاهرخ و نوه تیمور از پادشاهان تیموری بود. او پادشاهی ستاره‌شناس، ریاضی‌دان و اهل علم و ادب بود. او در عین اینکه پادشاه بوده، کتابش به نام زیج الغ بیگ از دقیق‌ترین ‌تقویم‌های اسلامی است. و همچنین به افتخار او دهانه الغ بیگ در کره ماه در کنار بزرگترین دانشمندان علم نجوم به نام این پادشاه دانشمند ثبت شده است. ۱۵ مرداد براساس تقویم مورد استناد اقوام ترک، ستاره سهیل که دمِ صورت فلکی سفینه می باشد، ظهور می کند و قدما درباره‌ی آن این اعتقاد را داشتند که ظهور ستاره سهیل نشانه‌ی پایان گرمای شدید تابستان و رسیدن میوه‌ها میباشد. منظور از قویروق،  دم صورت فلکی  سفینه و یا به عربی ستاره سهیل می باشد و دوغماق در ترکی به معنی تولد می باشد. قویروق دوغدو یعنی دنباله صورت فلکی یا همان ستاره سهیل ظهور کرد. این ظهور ستاره سهیل آنی و بسیار  نادر می باشد و کمتر کسی در نیمکره شمالی قادر به رصد آن می باشد الا در افقهای بسیار پایینتر. در آذربایجان، در ۱۵ مرداد قسمت شمالی این صورت فلکی که منسوب به نیمکره جنوبی است دیده می شود. مردم آذربایجان معتقد بودند که با شروع ۱۵ مرداد هوا به آرامی به خنکی می گراید و فصل شنا در دریاچه اورمیه که از اواخر خرداد شروع شده،  پس از تقریبا ۵۰ روز در ۱۵ مرداد به پایان می رسد. آن زمان که شنا در دریاچه اورمیه رونق داشت این قانون به جدیت رعایت می شد و کمتر خانواده ای پس از ۱۵ مرداد یا همان قویروق دوغدو برای شنا به دریا می رفت. گفتنی است  ستاره سهیل در دنیای علم نجوم با نام آلفای alpha Carinae هم شناخته می‌شود و شبیه یک غول سفید بوده و نام آن موسوم به Canopus اقتباسی از اسطوره‌های یونان باستان است؛ هرچند ستاره سهیل برای یونانیان و رومیان باستان قابل مشاهده نبود، اما برای آذربایجان باستان ، مصریان باستان و مردمان ناواهو، چین و هند و اقوام ترک شناخته شده بود. بنابراین اصطلاحاتی مانند قویروق دولدو و انتساب آن به گله داری و غیره درست نمی باشد. ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ https://t.me/melikzadeh

انجمن آذربایجان و خلع محمدعلیشاه از سلطنت    دکتر توحید ملک زاده    https://t.me/melikzadeh    با اعلان مشروطیت، انجمن آذربایجان به عنوان پارلمان محلی تشکیل و ناظر بر امور ایالتی گردید. با اینحال تغییر نظام اداری ممالک محروسه ایران از شیوه شاهنشاهی مطلق به سیستم سلطنت مشروطه نتوانست به آرامی توسط محمدعلیشاه و درباریان هضم شود بنابراین شروع به اخلال در امور کشورداری پارلمانی کرد. با کاهش اختیارات والی ها و افزایش اختیارات انجمنها، مناطق عشایر نشین آذربایجان در غرب، مرکز و شرق آذربایجان در آشوب فرو رفت و اکراد در غرب آذربایجان و شاهسونها در شرق آذربایجان اوضاع امنیتی ایالت را مختل نمودند.    آن موقع مشروطه خواهان معتقد بودند اين نابسامانيها همه زير سر محمد عليشاه می باشد بنابراین انجمن آذربایجان با یک حرکت انقلابی و بی نظیر، با مخابره تلگراف زير كه از تبريز به عنوان نماينده آذربايجان ارسال گرديد ، مشروعیت محمدعلیشاه در سلطنت را  از بین برد:    از تبريز به همه شهرها ، شاه موافق ذكر قسم و حالا نقض عهد . ملت آذربايجان او را بجهت اين خيانت از سلطنت خلع و قناسل و نجف اطلاع ، شما هم او را خلع و سفارت خانه ها را اطلاع دهيد.    انجمن ملي تبريز:  ( كسروي – تاريخ مشروطه ايران ص 518)    پس از ارسال اين تلگرافها از تمام انجمنهاي شهرهاي مختلف ، تلگرافات مساعدي كه اكثراً غلوآميز بود ، به تبريز رسيد. مثلاً از شيراز تلگرافي بدين مضمون به تبريزارسال شد :    از شيراز به تبريز ( 22 خرداد )    خدمت اعضاي محترم ايالتي دامت توفيقاتهم. تلگراف مبني بر نقض عهد و خلاف قسم محمد‌علي‌ميرزا رسيد. خيلي غريب است كه ملت نجيب ايران با اين خلافهاي متواتره و متكاثره كه هرروز ملاحظه مي نمايد باز آن را به سلطنت شناخته بودند… ملت فارس ( منظور ایالت فارس) كه بالغ بر چهار كرور است از اتراك و اعراب و عموم رعايا با ملت آذربايجان هم رأي است و عقيده است. چون اهالي آذربايجان در اينگونه موارد پيشقدم بوده اند و به هر طريقي دستورالعمل بدهند . از جان مال به هيچ وجه مضايقه نداند. ( از دوست يك اشارت از ما بسر دويدن ) ( همان ، ص 601)    با این اقدام اولیه و انقلابی انجمن تبریز، بعدها قوای بختیاری و گیلانی توانستند با فتح تهران روحیه گرفته محمدعلیشاه را رسما از قدرت خلع نمایند. ۱۲ مرداد ۱۴۰۵       https://t.me/melikzadeh

💥 نسخه فیزیکی مجله را می توانید از دکه های روزنامه فروشی و کتاب فروشیها تهیه نمایید. 💥 فایل الکترونیکی نشریه را می توانید از فیدیبو تهیه نمایید. 💥 برای تهیه نسخه فیزیکی شماره ۲۲ نشریه می توانید مبلغ ۲۵۰ هزار تومان را به شماره کارت زیر واریز و آدرس کامل خود را به شماره تلفن ۰۹۹۲۹۴۴۹۲۵۹ sms نمایید: ۵۸۹۲-۱۰۱۰-۲۱۴۹-۰۱۴۵ بانک سپه، بنام اکبر صادق 🌏 برای تهیه نسخه فیزیکی شماره های قبلی نشریه با شماره تلفن ۰۹۹۲۹۴۴۹۲۵۹ تماس بگیرید. ✳️ شامل مقالات مختلف در زمینه تاریخ, جامعه, ادبیات و هنر @aydingalacak 🌲 مجله فرهنگی - اجتماعی "آیدین گله جک"

💥 در شماره ۲۲ نشریه می خوانید 🌺🌺 آیدین گله جک ۲۲ - جی ساییسیندا اوخویورسونوز شماره ۲۲ فصلنامه "آیدین گله جک" منتشر شد @aydingalacak 🌲 مجله فرهنگی - اجتماعی "آیدین گله جک"

🌺 شماره ۲۲ مجله آیدین گله جک انتشار یافت. ⚡️آیدین گله جک ۲۲- جی ساییسی یاییلیر.   ✳️ شامل مقالات مختلف در زمینه تاریخ, جامعه, ادبیات و هنر @aydingalacak 🌲 مجله فرهنگی - اجتماعی "آیدین گله جک"

تلاشهای نادیده گرفته شده آذربایجان در بسط نهادهای مدنی جدید از جمله انجمنهای ایالتی ولایتی در ایران (نظام فدرالیسم اداری) دکتر توحید ملک زاده https://t.me/melikzadeh از اوایل قرن نوزدهم، تجار و بازرگانان آذربایجانی به تجارت شکل یافته جهانی پیوستند و بلاواسطه با مراکز جهانی تجارت چون کلکته در شرق، استانبول در غرب و باکو و تفلیس در شمال پرداختند. این تجار آذربایجانی هیچ مشکلی در برقراری ارتباط با این مراکز بازرگانی نداشتند چون خود ترک بودند و در این مراکز نیز عمدتا ترکان آناطولی یا آذربایجان فعالیت می کردند. فعالیتهای روسیه برای تکمیل زیرساختهای ریلی مابین تفلیس-جلفا-تبریز باعث کم رونق شدن مسیر تجاری تبریز-خوی- ارضروم-طرابوزان و از آن مسیر به استانبول شد. با آسان شدن  رفت و آمدها به خارج، دید تجار آذربایجانی به دنیا عوض شد. آنچه که در جامعه خود، طرز حکومت، شکل اداره شهرها و رفتار شهروندی در سالیان سال بصورت سنتی دیده می شد در جوامع دیگر بصورت کاملا مدرن و نظام یافته دیده می شد. خرد جمعی در قالب پارلمان و شوراهای شهر، رواج عدالت و عدلیه، اداره شهر توسط بلدیه و انجمنهای شهری همه و همه نکات تازه ای بودند که مردم آذربایجان نه با شنیدن بلکه دیدن و با گوشت و پوست لمس کردن آموختند و در انقلاب مشروطیت خواستند آنرا اجرا کنند. تاسیس شوراهای شهر که در حکم پارلمان محلی بود میراث آذربایجانیان می باشد به کل ممالک محروسه ایران. میراثی که با دیکتاتوری پهلوی ها مسکوت ماند و با هر حرکت آذربایجانی ها احیا انجمنهای ایالتی ولایتی جزو خواسته های اصلی آذربایجانی ها شد. امروزه این نهاد مترقی که بابت آن صدها آذربایجانی شهید شده اند با عنوان شوراهای اسلامی در نقاط شهری، روستایی و استانی فعالیت می کند. ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ https://t.me/melikzadeh

عزیز دوسلار. هر احتماله قارشی بله پلتفورموندا بو کانالی ایزله یه بیلرسیز http://ble.ir/tohidmelikzade hər ehtimalə qarşı bəle plətformunda bizi izləyəbilərsiz http://ble.ir/tohidmelikzade مطالب این کانال را در مواقع ضروری می توانید در « بله» دنبال کنید. http://ble.ir/tohidmelikzade https://t.me/melikzadeh

یئنی کیتابیم چاپدان چیخدی... بو دیرلی کیتابین اوخوجوسو بول اولسون. سفارش نمره سی +98 919 584 6097 آقای فرجی، سایه سخن مجله سی نین مودورو https://t.me/melikzadeh

آسیب شناسی فاجعه جیلولوق در غرب آذربایجان (به مناسبت ۱۰۸ مین سالگرد آزاد سازی اورمیه از دست گروههای مسلح جیلو و ارمنی: ۸ مرداد ۱۲۹۷ش) دکتر توحید ملک زاده https://t.me/melikzadeh اسفندماه سالروز جنایتی هولناک موسوم به جیلولوق در اورمیه و سلماس می باشد که به مدت حداقل شش ماه غرب آذربایجان را درگیر کشتار همگانی کرد و مرداد ماه زمان آزاد سازی غرب آذربایجان از دست جیلوها و گروههای ارمنی مسلح. ایام، ایام جنگ جهانی اول است و مناطق شمالی ایران از جمله آذربایجان در تصرف روس و قسمت جنوب در اختیار انگلیس.آذربایجان زیر چکمه های سالداتهای روس له شده بود. دست به دست شدن شهرها و روستاهای آذربایجان بین قوای روس و عثمانی لطمات سنگینی به اهالی آذربایجان وارد کرده بود. ولی ورق یکباره برگشت و پاییز سال ۱۲۹۶ شمسی بود که با وقوع انقلاب بلشویکی در روسیه تزاری، قشون روس از جنگ جهانی خارج شده و حین تخلیه آذربایجان و بازگشت به روسیه با تخریب اماکن و آتش زدن بازار اورمیه، سلماس و خوی خاطره بسیار بدی در اذهان مردم آذربایجان ایجاد کردند. تخلیه آذربایجان از طرف روس به معنای رهاکردن این مناطق به دست عثمانی بود که درگیر جنگ با متفقین ( روس، انگلیس، فرانسه و غیر مستقیم آمریکا) بود. بنابراین قرارگاه مرکزی متفقین برای جلوگیری از پیشروی قوای عثمانی در آذربایجان در صدد مسلح کردن مسیحیان فراری از عثمانی به آذربایجان برآمد و در این امر ناصواب متاسفانه میسیونرهای مذهبی کشورهای اروپایی نیز که مثل مور و ملخ در منطقه مستقر بودند به یاری این قوای مسلحه آمدند. ماجراجویانی از همشهریان مسیحی نیز که گول میسیونرها، مقامات انگلیس و فرانسه را خورده بودند نیز وارد میدان شدند و شد آنچه که متاسفانه نبایستی می شد. در طی جنگ خونین تسلط مسیحیان ( جیلو و ارامنه) به اورمیه و سلماس از اسفند ۱۲۹۶ الی خرداد ۱۲۹۷ بیش از یکصد و پنجاه هزار نفر از اهالی آذربایجان نیست و نابود شدند. رقمی که ناواردان به تاریخ اورمیه از شنیدن آن یکه می خورند و به هیچ وجه باور نمی کنند. با پیشروی قوای عثمانی در غرب آذربایجان این بار مسیحیان از ترس جان شهرهای خوی، سلماس و اورمیه را با وضع فلاکت باری ترک و با رهنمودهای مستشاری انگلیسی ها از راه میاندوآب، صایین قالا، بیجار و همدان و کرمانشاه به شمال بغداد در منطقه بعقوبه رسیدند. ماجراجویان اروپایی خرسند از اطلاق عنوان کوچکترین متفق به هموطنان مسیحییمان باعث کشتاری وحشتناک در منطقه شده بودند. در طی این فرار آنی هزاران نفر از مسیحیان آذربایجان مخصوصا زنان، کودکان و پیرمردان در دست و پای افراد مسلح ماجراجوی مسیحی تلف شدند. پس از پنج سال با اعلام عفو عمومی، اتباع مسیحی ایرانی مخفیانه و در حالی که یارای چشم در چشم شدن با همسایگان مسلمان خود نداشتند و پشیمان از این وضعیت به روستاهای خود برگشتند و این بار نیز از سوی همشهریان مسلمانشان پذیرفته شدند هر چند نگرانی از ماجراجویی های دوباره آنها ( اسناد رسمی دولتی ) در این باره بسیار زیاد بود. آسیب شناسی این فاجعه: ۱- گزارشهای بسیاری از روند دخالت گستاخانه میسیونرهای مذهبی خارجی در اورمیه و سلماس در دست است که سعی دارد هموطنان مسیحی را متمایل به اروپا و جهان مسیحیت در خارج از ایران نماید. ( خصوصا از دوران حملات شیخ عبیدالله و سپس سالهای 1280 شمسی به بعد) ۲- وابستگی فکری و حتی تسلیحاتی عوامل اصلی این فجایع و کشتار به قوای سیاسی- نظامی خارجی متفقین خصوصا روس، انگلیس و فرانسه محرز می باشد. ۳- اطاعت محض از سیاستهای خارجی قوای متفقین سبب شد که نه تنها از مسلمانان بلکه هزاران نفر از آشوری ها و مسیحیان آذربایجانی نیز تلف شوند و این جوامع تا امروز نیز نتوانستند از این اوضاع بوجود آمده از طرف اروپا و آمریکا خارج شوند. ۴- ماجراجویی برای تشکیل مملکتی آشوری در دل آذربایجان باعث برخوردهای خونینی شد که به تحلیل اقلیت قومی مذهبی مسیحیان اورمیه و سلماس منجر شد. تشکیل ارمنستان در ایالت ایروان نیز باعث قتل عام صدها هزار ترک مسلمان در آن ناحیه شد. ۵- بی تفاوتی جدی حاکمان و طبقه اشراف اورمیه و سلماس برای بسیج مردمی در زمان نبود حاکمیت دولت مرکزی  و ماجراجویی های سرسپردگان به خارج ۶- عدم توجه جدی به موضوعاتی از قبیل بررسی نقاط ضعف و آسیب پذیری شهرهای آذربایجان غربی از سوی والی و حاکمان منطقه گفتنی است خواندن تاریخ به مثابه پرونده خوانی و سپس عبرت از اعمال گذشتگان است برای داشتن آینده ای بهتر و زندگی در صلح و امنیت. حوادث جیلولوق خصوصا برای ماجراجویانی که یکصد سال بعد از فاجعه جیلولوق احیانا درصدد اجرای طرحی دیگر در منطقه هستند و می خواهند همچون جیلوها و ارامنه مملکتی از دل آذربایجان برای خود دست و پا کنند می تواند بسیار پرعبرت باشد. ۸ مرداد ۱۴۰۵ https://t.me/melikzadeh

آیا  انقلاب مشروطیت، حرکتی ضد ترک بود؟ دکتر توحید ملک زاده https://t.me/melikzadeh چند روز بعد ۱۴ مردادماه ۱۲۰ مین سالگرد امضا و اعطای فرمان مشروطیت بدست مظفرالدینشاه می باشد. ماده تاریخ این حرکت بزرگ اجتماعی « عدل مظفر» می باشد که نشاندهنده محوریت عدالت در این فرمان می باشد. اما چند سالیست حرکتی علیه این انقلاب خصوصا سران آن در میان بعضی ترکها براه افتاده که انقلاب مشروطیت، حرکتی ضد ترک بود. ولی آیا چنین بود؟ قبل از بررسی این سوال لازم است مقدمه ای ارائه گردد. اواخر قرن نوزدهم همراه با گسترش صنایع و علوم در اروپا موجی اجتماعی کشورهای آسیایی را نیز دربرگرفت که در اوایل قرن بیستم باعث تغییر نگرش حکومتداری و در حقیقت پوست اندازی نظامهای کهن و استبدادی شرقی گردید. در ژاپن، روسیه، عثمانی و ایران قاجاری تحرکات اجتماعی که در سایه استبداد شرقی مانند فنر جمع شده بود باعث دگرگونی های نگاه به اجتماع و فرهنگ و حکمرانی شد که مشروطیت نامیده شد. تا قبل از قبولی مشروطیت توسط پادشاهان، اینان مالک جان و مال کل موجودات داخل ممالک محروسه بودند. با قبولی مشروطیت، اختیارات پادشاه ظل الله با مصوبات مجلس( بخوانید رعایا از دید شاه) محدودتر می شد. حتی بودجه دربار پادشاه بایستی از طرف مجلس تصویب می شد. تصور کنید کارت بانکی شما روزی توسط زیردستان تان ضبط گردد و به شما پول توجیبی داده شود.آن وقت می توانید بهتر حال پادشاهان را درک کرده علت مقاومتشان در مقابل مجلس را بفهمید. اما درباره جواب سوال: قاجاریه سلسله ای ترک بودند که عنصر ترک در راس قدرت بود. با اینحال ترکها براساس حکومتداری چندین صد ساله شوونیست نبودند و مملکت را براساس سیستم ایالتی اداره می کردند. بدین خاطر در سکه های زمان قاجار عنوان « ممالک محروسه ایران» حک می شد. مهمترین، ثروتمندترین و رجال خیزترین ایالت ممالک محروسه، مملکت آذربایجان بود. پیشروان آذربایجانی مشروطیت با رفت و آمدهایی به اروپا با مبانی و اصول مشروطیت آشنا شدند و خواستار اعمال آن اصلاحات مدرن در قالب قانون اساسی در ممالک محروسه ایران بودند. تشکیل انجمنهای ایالتی - ولایتی مد نظر نخبگان آذربایجانی وارد اصول قانون اساسی شد. یکی از مهمترین خواسته های آذربایجان تعدیل قدرت شاه در مقابل خرد جمعی( مجلس) بود. با اینحال این خواسته با نفوذ عناصر تندرو سوسیال دموکرات روسیه رادیکالتر شد و ترور محمدعلیشاه و صدراعظم کار را خراب کرد. حیدرخان عمواوغلی و دوستانش کار وارد کردن سلاح به آذربایجان را برعهده گرفته و بزودی حملات مسلحین مشروطه خواه برای تصاحب شهرهای آذربایجان آغاز شد و نبردهای مشروطه خواهان و قوای دولتی امنیت آذربایجان سرحدی روسیه و عثمانی را به مخاطره افکندند. آذربایجان زیر آتش ناامنی می سوخت و خصوصا در غرب آذربایجان عشایر کرد از فرصت ضعف دولت استفاده کرده به شهرهای خوی، سلماس، اورمیه می تاختند. محمدعلیشاه برای اعاده قدرتش از زور استفاده کرده با به توپ بستن مجلس محدود کننده های قدرتش را پراکنده نمود. ولی افراطیون آذربایجان ول کن ماجرا نبود. هزاران نفر آذربایجانی با بذل جان و مال می خواستند برای کل ممالک محروسه مشروطیت بیاورند. در حالیکه در مناطق مرکزی ایران مردم خونسردانه به زندگی ادامه می دادند. تلگرامهای این مناطق به تبریز مبنی بر پافشاری و اصرار به مشروطیت خواستن آذربایجان به معنای گذاشتن تمام بار به دوش آذربایجان بود. جنگهای یک تنه یازده ماهه آذربایجان و خصوصا تبریز با قوای دولتی بدون هیچ کمکی از اصفهان و شیراز و مشهد و غیره ادامه داشت بطوریکه مردم تبریز در دوران محاصره با ته کشیدن مواد غذایی به خوردن یونجه متوسل شدند. ولی چه فایده که براساس پیمان تقسیم ایران مابین روسیه و انگلیس در سال ۱۹۰۷، قوای روسی برای تنظیم امور آذربایجان وارد تبریز شدند و قوای مشروطه خواه آذربایجان در به در شدند. قوای گیلانی و بختیاری هم به تهران-مرکز قدرت- حمله کرده آنجا را به تصرف درآوردند. در تقسیم قدرت در تهران پایتخت دولت قاجاری بعد از محمدعلیشاه، تفکر آذربایجان حضور نداشت و در تشکیل ایران نو آذربایجانیانی حضور داشتند که به همه چیز از جمله حقوق زرتشتی ها و غیره فکر می کردند الا منافع ملی آذربایجان. تمام این اقدامات موجب سقوط نظام ممالک محروسه شد و چند سال بعد ضد مشروطه ترین سلسله یعنی پهلوی ها به روی کار آمد. اولین کار رضاخان برچیدن نظام انجمن ایالتی ولایتی یادگار آذربایجانی ها بود و ایران در دوران رضاشاه و محمدرضاشاه دوباره به استبداد قرن نوزدهم برگشت.    ۸ مرداد ۱۴۰۵ https://t.me/melikzadeh