المُجالَسَةُ وَجَواهِرُ العِلْمِ

١٣٨ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مَهْرَانَ الْوَرَّاقُ، نَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، نَا الْحَسَنُ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ، نَا ثَابِتُ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ : (مَنْ قَرَأَ: {قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ} [الإخلاص: ١] مئتي مَرَّةٍ غُفِرَ لَهُ ذَنْبُ مئتي سَنَةٍ). ١٣٨ -️ رسول اللّٰه‌ ﷺ دەفەرمووێ : (هەر کەسێك : {قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ} دوو سەد جار بخوێنێت، ئەوا لە گوناهی دوو سەد ساڵی بۆ دەبەخشرێ).

١٣٧ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، نَا عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ، نَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمْ: مَنْ أَعْظَمُ النَّاسِ خَطَرًا؟ قَالَ: مَنْ لَمْ يَرْضَ الدُّنْيَا خَطَرًا لِنَفْسِهِ. ١٣٧ - سفيان بن عیینة دەڵێت : بە علي بن الحسین بن علی بن أبی طالب رضي اللە عنهما گوترا : کێ گەورەترین و بەقەدرترین مرۆڤە؟ گوتی : (ئەو کەسەی کە دونیا بە نرخ و بەهای خۆی ڕازی نابێت). _ واتا : ئەو کەسەی خۆی بە گەورەتر و بە نرختر دەزانێ لەوەی کە هەموو دونیای دەستکەوێ لەبەرامبەر خۆیدا، چونکە نرخی ئەو تەنها بەهەشتە.

١٣٦ - حَدَّثَنَا أَبُو قِلَابَةَ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ الْأَنْصَارِيُّ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ؛ قَالَ: صَلَّى بِنَا زُرَارَةُ بْنُ أَوْفَى الْغَدَاةَ، فَقَرَأَ: (فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ) [المدثر: ٨]، فَخَرَّ مَغْشِيًّا عَلَيْهِ، فَحَمَلْنَاهُ مَيِّتًا رَحِمَهُ اللهُ. ١٣٦ - بهز بن حكيم دەڵێت : زرارة بن أوفی نوێژی بەیانی بۆ کردین، ئینجا خوێندییەوە: (فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ۝٨) - واتا کاتێک لە کەڕەنا دەدرێ -. لەو کاتەدا بە بێهۆشی کەوتە سەر زەوی، کاتێک هەڵمانگرتەوە گیانی سپاردبوو، ڕەحمەتی اللەـی لێ بێت.

١٣٥ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَرْزُوقٍ أَبُو عَوْفٍ الْبُزُورِيُّ، نَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ؛ قَالَ: حَجَّ الْحَجَّاجُ، فَنَزَلَ بَعْضَ الْمِيَاهِ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ، وَدَعَا بالْغَدَاءَ، فَقَالَ لِحَاجِبِهِ: انظر من يتغذّى مَعِي وَاسْأَلْهُ عَنْ بَعْضِ الْأَمْرِ. فَنَظَرَ نَحْوَ الْجَبَلِ؛ فَإِذَا هُوَ بِأَعْرَابِيٍّ بَيْنَ شَمْلَتَيْنِ مِنْ شَعْرٍ نَائِمٍ، فَضَرَبَهُ بِرِجْلِهِ وَقَالَ: ائْتِ الْأَمِيرَ. فَأَتَاهُ فَقَالَ لَهُ الْحَجَّاجُ: اغْسِلْ يَدَيْكَ وَتَغَدَّى مَعِي. فَقَالَ: إِنَّهُ دَعَانِي مَنْ هُوَ خَيْرٌ منك فَأَجَبْتُهُ. قَالَ: وَمَنْ هُوَ؟ قالَ: اللهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى دَعَانِي إِلَى الصَّوْمِ فَصُمْتُ. قال: في هذا الجو الشَّدِيدِ؟ قَالَ: نَعَمْ، صُمْتُ لِيَوْمٍ هُوَ أَشَدُّ حَرًّا مِنْ هَذَا الْيَوْمِ. قَالَ: فَأَفْطِرْ وَتَصُومُ غَدًا. قَالَ: إِنْ ضَمِنْتَ لِي الْبَقَاءَ إِلَى غَدٍ. قَالَ: لَيْسَ ذَاكَ إِلَيَّ! قَالَ: فَكَيْفَ تَسْأَلُنِي عَاجِلًا بِآجِلٍ لَا تَقْدِرُ عَلَيْهِ؟ قَالَ: إِنَّهُ طَعَامٌ طَيِّبٌ. قَالَ: لَمْ تُطَيِّبْهُ أَنْتَ وَلَا الطَّبَّاخُ، وَلَكِنْ طَيَّبَتْهُ الْعَافِيَةُ. ١٣٥ - سعید بن أبي عروبة گوتی : الحجاج چووە حەج، لە کەنار ئاوێك لە نێوان مەککە و مەدینە لایدا و داوای نانی نیوەڕۆی کرد، بە پاسەوانەکەی گوت : بزانە کێ هەیە نانی نیوەڕۆم لەگەڵ بخوات و دەربارەی هەندێك شت پرسیاری لێ بکەم، پاسەوانەکە سەیری لای کێوەکەی کرد، بینی عەرەبێکی بیابانی لە نێوان دوو بەرگی موویندا خەوتووە، بە قاچی لێیدا و گوتی، وەرە بۆ لای کاربەدەست، کە هاتە لای الحجاج پێی گوت : دەستەکانت بشۆ و نانی نیوەڕۆ لەگەڵ من بخۆ. گوتی : کەسێک بانگی کردووم کە لە تۆ باشترە و منیش وەڵامیم داوەتەوە. الحجاج گوتی : ئەو کێیە؟ گوتی : اللە تبارك و تعالی بانگی کردووم بۆ ڕۆژووگرتن، منیش بەڕۆژوو بووم. گوتی : لەم گەرمایە سەختەدا؟ گوتی : بەڵێ، بۆ ڕۆژێک بەڕۆژوو بووم کە لەمڕۆ گەرمترە. گوتی : دەی بیخۆ و سبەی بەڕۆژوو بە. گوتی : ئەگەر گرێنتی ئەوەم بۆ دەکەیت کە تا سبەی دەژیم. گوتی : ئەوە لە دەستی مندا نییە! گوتی: ئەی چۆن داوای شتێکی حازری ئێستام لێ دەکەیت بەرامبەر بە شتێکی دواخراو کە دەسەڵاتت بەسەریدا نییە؟ گوتی: ئەمە خواردنێکی زۆر خۆش و پاکە. گوتی : نە تۆ خۆشت کردووە و نە چێشتلێنەرەکە، بەڵکو تەندروستی خۆشی کردووە.

١٣٤ - حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، نَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَالِمٍ - وَلَيْسَ بِالْقَدَّاحِ -؛ قَالَ: نَزَلَ رَوْحُ بْنُ زِنْبَاعٍ مَنْزِلًا بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فِي يَوْمٍ صَائِفٍ وَقُرِّبَ غَدَاؤُهُ، فَانْحَطَّ عَلَيْهِ رَاعٍ مِنْ جَبَلٍ، فَقَالَ: يَا رَاعِي، هَلُمَّ إِلَى الْغَدَاءِ. فَقَالَ: إِنِّي صائم. فقال روح: أو تصوم فِي هَذَا الْحَرِّ الشَّدِيدِ؟ قَالَ: فَقَالَ الرَّاعِي: أَفَأَدَعُ أَيَّامِي تَذْهَبُ بَاطِلًا؟ قَالَ: فَأَنْشَأَ رَوْحُ بْنُ زِنْبَاعٍ يَقُولُ: (لَقَدْ ضَنَنْتَ بِأَيَّامِكَ يَا رَاعِي، إِذْ جَادَ بِهَا رَوْحُ بْنُ زِنْبَاعِ). ١٣٤ - سعيد بن سالم دەڵێت : روح بن زنباع لە شوێنێک دابەزی لە نێوان مەککە و مەدینە لە ڕۆژێکی گەرمی هاویندا و نانی نیوەڕۆی بۆ ئامادە کرا، لەو کاتەدا شوانێک لە کێوێکەوە دابەزی بۆ لای. روح گوتی : ئەی شوان، وەرە بۆ نانی نیوەڕۆ. شوانەکە گوتی : من بەڕۆژووم. روح گوتی : ئایا لەم گەرما بەهێزەدا بەڕۆژوو دەبی؟ شوانەکە گوتی : ئایا واز لە ڕۆژەکانم بهێنم بە بەتاڵی و بەبێ سوود بڕۆن؟ روح بن زنباع دەستی کرد بە گوتنی ئەمە : (ئەی شوان، تۆ پارێزگاریت لە ڕۆژەکانت کردووە و بە فیڕۆت نەداون، لە کاتێکدا روح بن زنباع بە هەوەنتە بەخشیونی - بە فیڕۆی داوە -).

١٣٣ - حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عَبْدِ اللهِ الْحُلْوَانِيُّ، نَا عُثْمَانُ بْنُ الْهَيْثَمِ الْمُؤَذِّنُ، نَا عَوْفٌ الْأَعْرَابِيُّ؛ قَالَ: قِيلَ لِلْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ: مَا بَالُ الْمُتَهَجِّدِينَ بِاللَّيْلِ أَحْسَنُ النَّاسِ وُجُوهًا؟ قَالَ: إِنَّهُمْ خَلَوْا بِالرَّحْمَنِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَأَلْبَسَهُمُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ نُورًا مِنْ نُورِهِ. ١٣٢ - عوف الأعرابي دەڵێت : بە الحسن البصري گوترا : بۆچی ئەو کەسانەی شەو نوێژ دەکەن جوانترین ڕوخساریان هەیە لەناو خەڵکیدا؟ گوتی : (چونکە ئەوان لەگەڵ الله تبارك و تعالی بە تەنها ماونەتەوە، بۆیە اللە عَزَّ وَجَل نورێکی لە نوری خۆی پۆشیوە پێیان - پێیداون -).

١٣٢ - حَدَّثَنَا أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَغْدَادِيُّ، نَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ؛ قَالَ: أَخَذَ الْفُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ بِيَدِي، ثُمَّ قَالَ لِي: (يَا حُسَيْنُ! يَقُولُ اللهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي بَعْضِ كُتُبِهِ: كَذِبَ مَنْ ادَّعَى مَوَدَّتِي، فَإِذَا جَنَّهُ اللَّيْلُ نَامَ عَنِّي، أَلَيْسَ كُلُّ حَبِيبٍ يُحِبُّ خُلْوَةَ حبيبه؟ ها أنذا مُطَّلِعٌ عَلَى أَحْبَابِي إِذَا جَنَّهُمُ اللَّيْلُ، جَعَلْتُ أَبْصَارَهُمْ فِي قُلُوبِهِمْ، وَمَثَّلْتُ نَفْسِي بَيْنَ أَعْيُنِهِمْ؛ فَخَاطَبُونِي عَلَى الْمُشَاهَدَةِ، وَكَلَّمُونِي عَلَى الْحُضُورِ). ١٣٢ - الحسین بن الحسن دەڵێت : الفضيل بن عياض دەستی گرتم و دواتر پێی گوتم : ئەی حسین، اللە تبارك و تعالی لە یەکێك لە کتێبەکانیدا دەفەرمووێ : درۆ دەکات ئەو کەسەی بانگەشەی خۆشەویستی من دەکات، بەڵام کاتێک شەو دایدەپۆشێت لێم دەخەوێ، ئایا هەموو خۆشەویستێك حەزی لە تەنیایی و خەڵوەت لەگەڵ خۆشەویستەکەی نییە؟ ئەوەتا من ئاگاداری خۆشەویستانمم کاتێک شەو دایاندەپۆشێت، چاوەکانیانم خستووەتە ناو دڵیانەوە، و خۆمم لەبەر چاوەکانیاندا وێنا کردووە؛ ئەوانیش وەک ئەوەی بمبینن ڕووم تێ دەکەن و دەمدوێنن، و بە ئامادەییەوە قسەم لەگەڵ دەکەن).

١٣١ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُونُسَ الْقُرَشِيُّ؛ قَالَ: سَمِعْتُ عَبْدَ اللهِ بْنَ دَاوُدَ الْخُرَيْبِيَّ؛ يَقُولُ: كَانَ أَحَدُهُمْ إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً طَوَى فِرَاشَهُ، وَكَانَ بَعْضُهُمْ يُحْيِي اللَّيْلَ، فَإِذَا نَظَرَ إِلَى الْفَجْرِ؛ قَالَ: عِنْدَ الصَّبَاحِ يَحْمَدُ القومُ السُّرَى. ١٣١ - عبداللە بن داود الخریبي دەڵێت : (یەکێکیان کاتێک دەگەیشتە تەمەنی چل ساڵی جێگەی خەوەکەی دەپێچایەوە - واتا پشتی دەکردە خەوی زۆر و خۆی بۆ عیبادەت تەرخان دەکرد -، و هەندێکیشیان شەویان زیندوو دەکردەوە، جا کاتێك سەیری بەرەبەیانی دەکرد دەیگوت : لە کاتی بەیانیدا، خەڵکی ستایشی ڕێبڕینی شەو دەکەن). ____ مەبەست لە ڕستەی کۆتایی ئەوەیە : ئەو کەسەی بە شەو ماندوو بووە بە ڕێگاوە، کاتێک بەیانی دەگاتە شوێنی مەبەست، سوپاسی ئەو ماندووبوونەی دەکات، لێرەشدا مەبەست ئەوەیە عیبادەتکاری شەو، کاتێک پاداشتەکەی دەبینێت، دڵخۆش دەبێت بەو ماندووبوونەی.

١٣٠ - حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْبَصْرِيُّ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، نَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ، عَنْ خَالِدٍ، وَابْنُ عَوْنٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ، وَالْأَسْوَدُ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ هَارُونَ بْنِ أَبِي قَزَعَةَ، عَنْ مَوْلَى حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ، عَنْ حَاطِبٍ؛ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (مَنْ زَارَنِي بَعْدَ مَوْتِي؛ فَكَأَنَّمَا زَارَنِي فِي حَيَاتِي، وَمَنْ مَاتَ فِي أَحَدِ الْحَرَمَيْنِ بُعِثَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنَ الْآمِنِينَ). ١٣٠ -️ رسول اللّٰه‌ ﷺ دەفەرمووێ : (هەر کەسێك سەردانیم بکات لەدوای مردنم، ئەوا وەك ئەوە وایە کە لە ژیانمدا سەردانی کردبم، وە هەر کەسێك بمرێت لە یەکێك لە حەڕەمەکان - مەککە و مەدینە - ئەوا لە ڕۆژی قیامەتدا لە ڕیزی ئەمینەکاندا - ئەوانەی ترسیان نییە - زیندوو دەکرێتەوە).

١٢٨ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ الْقَنْطَرِيُّ، نَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ الْقَطَوَانِيُّ، نَا مُوسَى بْنُ يَعْقُوبَ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ كَيْسَانَ؛ قَالَ: أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللهِ بْنُ شَدَّادِ بْنِ الْهَادِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللهِ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ : (إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِي أَكْثَرُهُمْ عَلَيَّ صَلَاةً). ١٢٨ -️ رسول اللّٰه‌ ﷺ دەفەرمووێ : (بەڕاستی لەپێشترینی خەڵکی بەمن ئەوانەن کە زۆرترین سەڵاواتم لەسەر لێدەدەن).

١٢٧ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلَمَةَ الْوَاسِطِيُّ، نَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أنا شُعْبَةُ، عَنِ الْأَعْمَشِ، عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ : (لَا يَجْلِسُ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَا يُصَلُّونَ فِيهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؛ إِلَّا كَانَ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً وَإِنْ دَخَلُوا الْجَنَّةَ؛ لِمَا يَرَوْنَ مِنَ الثَّوَابِ). ١٢٧ -️ رسول اللّٰه‌ ﷺ دەفەرمووێ : (هیچ کۆمەڵەیەك دانانیشن لە کۆڕێکدا کە تێیدا سەڵاوات لەسەر پێغەمبەر️ ﷺ لێنەدەن، ئیلا لەسەریان دەبێت بە حەسرەت و پەشیمانی ئەگەر چی بچنە بەهەشتیش، لەبەر ئەوەی کە دەیبینن چ پاداشتێکی هەیە).

١٢٦ - حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ الْمَرْوَزِيُّ، نَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، نَا أَبُو عَاصِمٍ الْعَبَّادَانِيُّ، عَنِ الْفَضْلِ الرَّقَاشِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ قَالَ: يَدْعُو اللهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى بِالْمُؤْمِنِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُوقِفَهُ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَيَقُولُ لَهُ: عَبْدِي! إِنِّي أَمَرْتُكَ أَنْ تَدْعُوَنِي وَوَعَدْتُكَ أَنْ أَسْتَجِيبَ لَكَ؛ فَهَلْ دَعَوْتَنِي يَوْمَ كَذَا وَكَذَا بِكَذَا أو كذا، لِغَمِّ، نَزَلَ بِكَ أَنْ أُفَرِّجَ عَنْكَ فَفَرَّجْتُ عَنْكَ؟ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ: نَعَمْ يَا رَبِّ. قَالَ: وَيَقُولُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ: وَدَعَوْتَنِي يَوْمَ كَذَا وَكَذَا لِغَمٍّ أَصَابَكَ فَلَمْ أُعَجِّلْهُ لَكَ فِي الدُّنْيَا، وَدَعَوْتَنِي يَوْمَ كَذَا وَكَذَا لِحَاجَةٍ أَقْضِيهَا لَكَ فِي الدُّنْيَا فَقَضَيْتُهَا لَكَ، وَدَعَوْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا فِي حَاجَةٍ فَلَمْ أَقْضِهَا لَكَ؟ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ: نَعَمْ يَا رَبِّ. فَيَقُولُ اللهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى: (فَإِنِّي قَدِ ادَّخَرْتُهُ لَكَ كُلَّهُ فِي الْجَنَّةِ). قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللهِ : فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : (فَلَا يَدَعُ اللهُ دَعْوَةً دَعَا بِهَا عَبْدُهُ؛ إِلَّا بَيَّنَ لَهُ: إِمَّا أَنْ يَكُونَ عَجَّلَ لَهُ فِي الدُّنْيَا، وَإِمَّا أَنْ يَكُونَ ادَّخَرَهُ لَهُ فِي الْآخِرَةِ، قَالَ: فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ: يَا لَيْتَهُ لَمْ يَكُنْ عُجِّلَ لَهُ فِي الدُّنْيَا شَيْءٌ مِنْ دُعَائِهِ). ١٢٦ - جابر بن عبداللە رضي اللە عنهما دەفەرمووێ : اللە تبارك و تعالی لە ڕۆژی دواییدا بانگی بڕوادار دەکات هەتا لە بەردەم خۆی ڕای دەگرێت، پێی دەفەرمووێ : بەندەکەم! من فەرمانم پێ کردی کە لێم بپاڕێیتەوە و بەڵێنم پێ دابووی کە وەڵامت بدەمەوە؛ ئایا لە فڵانە ڕۆژ و فڵانە کاتدا بۆ فڵانە شت لێم نەپاڕایتەوە، بۆ خەمێک کە تووشت ببوو تا بۆت بڕەوێنمەوە و منیش بۆم ڕەواندنیتەوە؟ بڕوادارەکە دەڵێت : بەڵێ ئەی پەروەردگارم. گوتی : اللە عز وجل پێی دەفەرمووێ : هەروەها لە فڵانە ڕۆژ و فڵانە کاتدا بۆ خەمێک کە تووشت ببوو لێم پاڕایتەوە و لە دونیادا بۆم جێبەجێ نەکردیت، هەروەها لە فڵانە ڕۆژ و فڵانە کاتدا بۆ پێویستییەک لێم پاڕایتەوە کە لە دونیادا بۆت جێبەجێ بکەم و منیش بۆم جێبەجێ کردیت، هەروەها لە فڵانە ڕۆژ و فڵانە کاتدا بۆ پێویستییەک لێم پاڕایتەوە و بۆم جێبەجێ نەکردی؟ بڕوادارەکە دەڵێت : بەڵێ ئەی پەروەردگارم. ئینجا اللە تبارك و تعالی دەفەرمووێ: (من هەموو ئەوانەم لە بەهەشتدا بۆ پاشەکەوت کردوویت). جابر بن عبداللە رضي اللە عنهما فەرمووی :️ رسول اللّٰه‌ ﷺ فەرمووی : (بەڕاستی اللە هیچ پاڕانەوەیەک کە بەندەکەی لێی پاڕابێتەوە جێناهێڵێ ئیلا بۆی ڕوون دەکاتەوە : یان ئەوەتا لە دونیادا بۆی خێرا کردووە، یان ئەوەتا لە دواڕۆژدا بۆی پاشەکەوت کردووە، گوتی : لەو کاتەدا بڕوادارەکە دەڵێت : خۆزگە هیچ کام لە دوعاکانی لە دونیادا بۆ پێش نەخرایە).

١٢٥ - حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي الدُّنْيَا، نَا أَبُو خَيْثَمَةَ، نَا جَرِيرٍ، عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ الْمُسَيِّبِ، عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (يَقُولُ اللهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لِلْمُؤْمِنِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ: مَا دَعَوْتَنِي بِشَيْءٍ إِلَّا اسْتَجَبْتُ لك، وما سألتني شيئاً إِلَّا أَعْطَيْتُكَ، عَجَّلْتُ لَكَ مِنْهُ مَا قَدْ رَأَيْتَ، وَادَّخَرْتُ لَكَ مَا تَرْجِعُ إِلَيْهِ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَيْهِ). ١٢٥ -️ رسول اللّٰه‌ ﷺ دەفەرمووێ : (اللە تبارك و تعالی لە ڕۆژی قیامەتدا بە بڕوادار دەڵێت : لێم نەپاڕاویتەوە بۆ هیچ شتێك ئیلا وەڵامم داویتەوە، وە داوای هیچ شتێکت لێم نەکردووە ئیلا پێم بەخشیوویت، ئەوەی لە دونیادا بینیت بۆم خێرا کردی - واتا لە دونیا پێمدای -، و ئەوەی تریشم بۆ پاشەکەوت کردی کە ئێستا دەگەڕێیتەوە بۆی لە کاتێکدا کە لە هەموو کاتێک زیاتر پێویستت پێیەتی).

١٢٤ - حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْبَغْدَادِيُّ، نَا عَبْدُ الْمُنْعِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَهْبٍ؛ قَالَ: لَمَّا الْتَقَمَ الْحُوتُ يُونُسَ عَلَيْهِ السَّلَامُ، فَبَلَّغَهُ إِلَى التُّخُومِ السُّفْلَى، فَيَسْمَعُ يُونُسُ تَسْبِيحَ الْحَصَى، فقال في مُجَاوَبَةً لِلْحَصَى: سُبْحَانَكَ!. ١٢٤ - وهب دەڵێت : (کاتێک ماسییەکە یوونسی علیە السلام قووتدا، ماسییەکە بردییە قووڵترین شوێنی دەریاکان، لەوێ یوونس گوێی لە دەنگی تەسبیحات و زیکری بەردە وردەکانی ناو دەریا بوو، ئەویش لە وەڵامی تەسبیحاتی بەردەکاندا فەرمووی : (پاك و بێگەردی بۆ تۆیە ئەی پەروەردگار).

١٢٣ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ، نَا الْمُثَنَّى بْنُ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ زَافِرِ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سُلَيْمٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ: أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ عَلَيْهِ السَّلَامُ اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَنْ يُسَلِّمَ عَلَى يَعْقُوبَ عَلَيْهِ السَّلَامُ، فَأَذِنَ لَهُ، فَأَتَاهُ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ، فَقَالَ لَهُ يَعْقُوبُ: بِالَّذِي خَلَقَكَ؛ هَلْ قَبَضْتَ رُوحَ يُوسُفَ؟ قَالَ: لَا. قَالَ: فَقَالَ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ: يَا يَعْقُوبُ! أَلَا أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ لَا تَسْأَلُ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ شَيْئًا إِلَّا أَعْطَاكَ؟ قَالَ: بَلَى. قَالَ: قُلْ: يَا ذَا الْمَعْرُوفِ الَّذِي لَا يَنْقَطِعُ مَعْرُوفُهُ أَبَدًا وَلَا يُحْصِيهِ أَحَدٌ غَيْرُهُ. قَالَ: فَمَا طَلَعَ الْفَجْرُ حَتَّى أُتِيَ بِقَمِيصِ يُوسُفَ صَلَّى الله عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ. ١٢٣ - یحیی بن سلیم دەیگێڕێتەوە کە پێی گەیشتووە : فریشتەی گیانکێشان علیە السلام، داوای مۆڵەتی لە پەروەردگاری کرد تاوەکو سەلام لە یعقوب علیە السلام بکات، ئەویش مۆڵەتی پێدا، هات بۆ لای و سەلامی لێکرد. یعقوب پێی فەرموو : سوێند بەوەی کە تۆی دروست کردووە؛ ئایا ڕۆحی یوسف ـت کێشاوە؟ فەرمووی : نەخێر. دەڵێت : ملك الموت  پێی فەرموو : ئەی یعقوب، ئایا چەند وشەیەکت فێر نەکەم کە بەهۆیانەوە داوای هەرشتێك لە الله عز و جل بکەی پێت دەبەخشێت؟ فەرمووی : بەڵێ. فەرمووی : بڵێ : ئەی خاوەن چاکەیەك کە چاکەکەی هەرگیز نابڕێتەوە و هیچ کەسێکیش جگە لە خۆی ناتوانێت بیژمێرێت. دەڵێت : هێشتا بەرەبەیان هەڵنەهاتبوو کە کراسەکەی یوسف ـیان صلی اللە علیهما بۆ هێنا.

١٢١ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الدَّيْنَوَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي؛ قَالَ: قَالَ عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زَيْدٍ: (الْحُزْنُ مَلِكُ الْبَدَنِ، وَالْمَلِكُ لَا يَسْكُنُ إِلَّا فِي مَوْضِعٍ فَارِغٍ غَيْرِ مَشْغُولٍ). ١٢١ - عبدالواحد بن زید دەڵێت : (خەم و پەژارە پاشای جەستەیە، پاشاش نیشتەجێ نابێت تەنها لە شوێنێکی چۆڵدا نەبێت کە سەرقاڵ نەبێت). ____  واتا : خەمی قیامەت و ترسی اللە وەکو پاشایەکی شکۆدار وان، تەنها لەو دڵانەدا جێگیر دەبن کە خۆیان لە سەرقاڵییە بێسوودەکانی دونیا پاک کردبێتەوە و شوێنیان بۆ خەمی قیامەتیان چۆڵ کردبێت.

کتێبی : عَمل الیَوم واللَّیلَة لابن السُّنّي (٣٦٤ هـ) بە کوردی https://workupload.com/file/dcSgafZvAu4 @ibn_alturab

١٢٠ - حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبَّادٍ التَّمِيمِيُّ، نَا مُحْرِزُ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ خَلَفِ بْنِ خَلِيفَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ فِي قَوْلِ اللهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى: (سُوءُ الْحِسَابِ) [الرعد: ١٨، ٢١]. قَالَ: يَأْخُذُ عَبْدَهُ بِالْحَقِّ. ١٢٠ - إبراهيم النخعي دەربارەی فەرمایشتی اللە تبارك و تعالی : (سُوءُ الْحِسَابِ) [الرعد: ١٨، ٢١]. دەڵێت : (بەندەکەی دەگرێت بە حەق لێپرسینەوەی لەگەڵ دەکات).

١١٩ - حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِسْحَاقَ، نَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ؛ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: (مَا مِنْ أَحَدٍ يَغْدُو أَوْ يَرُوحُ إِلَى الْمَسْجِدِ وَيُؤْثِرُهُ عَلَى مَا سِوَاهُ؛ إِلَّا وله ولد وعند الله نُزُلٌ يُعِدُّهُ لَهُ فِي الْجَنَّةِ كُلَّمَا غَدَا أَوْ رَاحَ، كَمَا لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ زَارَهُ مَنْ يُحِبُّ زِيَارَتَهُ؛ لَاجْتَهَدَ لَهُ فِي كَرَامَتِهِ). ١١٩ -️ رسول اللّٰه‌ ﷺ دەفەرمووێ : (هیچ کەسێك نییە بەیانیان یان ئێواران بچێت بۆ مزگەوت و لەپێش هەموو شتێکی تر دابنێت؛ ئیلا لەلایەن اللە ـەوە میواندارییەکی بۆ ئامادە دەکرێت لە بەهەشتدا هەر کاتێک بڕوات یان بگەڕێتەوە، هەروەک چۆن ئەگەر یەکێک لە ئێوە کەسێک سەردانی بکات کە حەزی بە دیداری بێت؛ هەموو هەوڵێکی خۆی دەدات بۆ ڕێزگرتن و میوانداریکردنی).