قَوَافِلُ التَّوْحِیدِ والسُّنَّةِ

لە دوعاکانتان بێبەشمان مەکەن

ابن عباس رضي الله عنهما دەفەرموێت: الله تبارك وتعالی کەسی بەدی نەهێناوە لەلای بەڕێزتر و گەورەتر بێت لە محمد صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، مەگەر بیستوتە جگە لەو الله سوێندی بە ژیانی کەسی تر خواردبێت؟! الله عز وجل فەرموویەتی:[لعمرك] سوێند بە تەمەنت ئەی محمد، سوێند بە ژیانت ئەی محمد، {إِنَّهُمْ لَفِي سَكْرَتِهِمْ يعمهون} [الحجر:٧٢] المجالسة وجواهر العلم للدينوري اللهم صل علی نبینا و حبیبنا محمد وآله وصحبه وسلم

کتاب #التوحید س ٩٢: مَا مَوْقَفَ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ مِنْ فِتْنَةِ الْقَبْرِ وَعَذَابِهِ وَنَعِيمِهِ؟ أَهْلُ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ يُؤْمِنُونَ بِفِتْنَةِ الْقَبْرِ، وَهُوَ سُؤَالُ الْمَيِّتِ فِي قَبْرِهِ عَنْ رَبِّهِ وَدِينِهِ وَنَبِيِّهِ، وَيُؤْمِنُونَ بِنَعِيمِ الْقَبْرِ وَعَذَابِهِ، وَالدَّلِيلُ قَوْلُهُ تَعَالَى: ﴿النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ﴾ [غافر: ٤٦]. وَثَبَتَ عَنِ النَّبِيِّ -ﷺ- أَنَّهُ كَانَ يَسْتَعِيذُ بِاللهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ (١). * * * (١) روَاهُ البُخارِيُّ (٧٩٨)، وَمُسْلِمٌ (٥٨٩). پ ٩٢: هەلوێستی ئەهلی سوننەت و جەماعەت چییە لەبارەی تاقیکردنەوەی قەبر و عەزاب و خۆشیەکانی.؟ ئەهلی سوننەت و جەماعەت ئیمانیان هەیە بە تاقیکردنەوەی قەبر، وە ئەویش بریتیە لە پرسیار کردن لە مردوو سەبارەت بە خواکەی و دینەکەی و پێغەمبەرەکەی، وە ئیمانیان بە خۆشی و ناز و نیعمەتی قەبر و عەزابی قەبریش هەیە وە بەلگەش قەولی الله تعالی یە ﴿النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ﴾ [غافر: ٤٦]. یانی (ئاگریان لە بەرە بەیان و سەر لە ئێوارە پێ نیشان دەدرێت وە کە ڕۆژی قیامەتیش دێت دەوترێت فیرعەون و ئەهلەکەی بخەنە توندترین و بە ئێشترین عەزاب) وە جێگیر بووە لە پێغەمبەر صلی الله علیه وسلم کە پەنای بە الله گرتووە لە عەزابی قەبر س ٩٣: مَا عَقِيدَةُ أَهْلُ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي لُزُومِ الْجَمَاعَةِ، مَعَ ذِكْرِ الدَّلِيلِ؟ يَعْتَقِدُ أَهْلُ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ وُجُوبَ لُزُومِ جَمَاعَةِ الْمُسْلِمِينَ وَإِمَامِهِمْ، وَعَدَمِ مُفَارَقَتِهِمْ، وَالدَّلِيلُ قَوْلُهُ تَعَالَى: ﴿وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا﴾ [آل عمران: ١٠٣]. * * * پ ٩٣: عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت چییە سەبارەت بە پەیوەست بوون بە جەماعەتەوە، لەگەل هێنانەوەی بەلگە.؟ عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت وایە کە واجبە پەیوەست بین بە جەماعەتی موسلمانانەوە وە پێشەواکەیان، نابێت جیا ببینەوە و ببینە پارچە پارچە، وە بەلگەش قەولی الله تعالی یە ﴿وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا﴾ [آل عمران: ١٠٣]. یانی (هەمووتان بە توندی دەست بگرن بە پەتی الله وە [کە قورئان و ئیسلامە] و پەرت و بڵاو مەبنەوە) س ٩٤: مَا عَقِيدَةُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي طَاعَةِ وُلَاةِ الْأُمُورِ، مَعَ ذِكْرِ الدَّلِيلِ؟ يَعْتَقِدُ أَهْلُ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ وُجُوبَ السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ لِوُلَاةِ أُمُورِ الْمُسْلِمِينَ فِي الْمَعْرُوفِ. وَالدَّلِيلُ قَوْلُ اللهِ تَعَالَى: ﴿يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾ [النساء: ٥٩]. وَقَوْلُهُ -ﷺ-: «عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ، فِيمَا أَحَبَّ وَكَرِهَ، إِلَّا أَنْ يُؤْمَرَ بِمَعْصِيَةٍ، فَإِنْ أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ؛ فَلَا سَمْعَ وَلَا طَاعَةَ» (١). (١) روَاهُ البُخَاريُّ (٧١٤٤)، ومُسلِمٌ (١٨٣٩). پ ٩٤: عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت چۆنە لە گوێڕایەلی فەرمان ڕەوا و وەلی ئەمری موسلمانان.؟ لەگەل هێنانەوەی بەلگە.؟ عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت وایە کە واجبە گوێڕایەلی و ملکەچی فەرمان ڕەوا و وەلی ئەمر بکرێت لە چاکەدا، وە بەلگەش قەولی الله تعالی یە ﴿يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾ [النساء: ٥٩]. یانی (ئەی ئەوانەی ئیمانتان هێناوە گوێڕایەلی الله و پێغەمبەرەکەی و وەلی ئەمر و خاوەن دەسەلاتەکانی خۆتان بکەن، وە قەولی پێغەمبەری الله صلی الله علیه وسلم : لەسەر پیاوی مسلمان پێویستە گوێڕایەڵ و ملکەچ بێت چ لەو شتانەی پێی خۆشە و چ لەو شتانەی پێی ناخۆشە، مەگەر ئەوەی فەرمانی پێ بكرێت بە تاوان، خۆ ئەگەر فەرمانی پێ کرا بە تاوان ئەوا نە گوێڕایەڵی هەیە و نە ملکەچی.

#إخواني وَمِن عَجَبٍ أَنّي أَحِنُّ إِلَيهِمُ وَأَسأَلُ عَنهُم مَن أَرى وَهُم مَعي وَتَطلُبُهُم عَيني وَهُم في سَوادِها وَيَشتاقُهُم قَلبي وَهُم بَينَ أَضلُعي لە سەرسوڕهێنەرترین شت ئەوەیە که من هێندە تامەزرۆیانم، لە هەموو کەسێک دەربارەیان دەپرسم، کەچی ئەوان هەر لەگەڵ منن! چاوم بەدوایاندا دەگەڕێت و ئەوان لە قووڵایی چاودان، دڵم بیریان دەکات و ئەوان خۆیان لەنێو قەفەسی سینەمدا دەژین!

کتاب #التوحید س ٨٩: مَا الدَّلِيلُ عَلَى أَنَّ الْإِيمَانَ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ؟ الدَّلِيلُ عَلَى زِيَادَةِ الْإِيمَانِ: قَوْلُ اللهِ تَعَالَى: ﴿وَيَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَانًا﴾ [المدثر: ٣١]. وَالدَّلِيلُ عَلَى إِمْكَانِيَّةِ نُقْصَانِهِ وَضَعْفِهِ: قَوْلُ الرَّسُولِ -ﷺ-: «مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكَرًا فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ، وَذَلِكَ أَضْعَفُ الْإِيمَانِ» (١). * * * روَاهُ مُسلِمٌ (٤٩). پ ٨٩: بەلگە چییە لەسەر ئەوەی کە ئیمان زیاد و کەم دەکات.؟ بەلگە لەسەر ئەوەی کە ئیمان زیاد دەکات بریتیە لە : ﴿وَيَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَانًا﴾ [المدثر: ٣١]. یانی (وە لە ئیمانی ئەوانە زیاد دەکەین کە ئیمانیان هێناوە) وە بەلگە لەسەر ئەگەری کەم بوون و زەعیف بوونی ئیمان بریتیە لە : قەولی پێغەمبەری الله صلی الله علیه وسلم : هەر کەسێک لە ئێوە خراپەیێکی بینی با بە دەستی خۆی بیگۆڕێت، ئەگەر نەیتوانی ئەوا با بە زمانی بیگۆڕێت، وەگەر نەیتوانی با بە دڵی پێی ناخۆشبێت وە ئەمەش زەعیف ترینی ئیمانە. س ٩٠: مَا عَقِيدَةُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي فَاعِلِ الْكَبِيرَةِ، مَعَ ذِكْرِ الدَّلِيلِ؟ حُكْمُ فَاعِلِ الْكَبِيرَةِ عِنْدَ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ: أَنَّهُ لَا يَكْفُرُ وَلَا يُخَلَّدُ فِي النَّارِ، وَأَمْرُهُ إِلَى اللهِ، إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ بِمَا يَسْتَحِقُّ، وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ؛ لِقَوْلِهِ تَعَالَى: ﴿إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ﴾ [النساء: ٤٨]. * * * پ ٩٠: عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت چییە لەسەر کەسێک کە گوناهە گەورەکان ئەنجام دەدات لەگەل هێنانەوەی بەلگە.؟ حوکمی ئەو کەسەی گوناهی گەور ئەنجام دەدات لەلای ئەهلی سوننەت و جەماعەت : ئەو کەسە تەکفیر ناکرێت و بە هەمیشەیی ناچێتە ناو ئاگرەوە، وە فەرمانی ئەو دەگەڕێتەوە بۆ لای الله تعالی، گەر ویستی سزای دەدای بە پێی ئەوەی کە موستەحەقە، وەگەر ویستی لێی خۆشدەبێت، بەو قەولەی ﴿إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ﴾ [النساء: ٤٨]. یانی( الله تعالی خۆش نابێت لەوەی کە شەریکی بۆ بڕیار درابێت، وە جگە لەوە لەهەر تاوانێک بیەوێت خۆشدەبێت) س ٩١: مَا حُكْمُ تَكْفِيرِ الْمُؤْمِنِ؟ وَمَا الدَّلِيلُ؟ تَكْفِيرُ الْمُؤْمِنِ حَرَامٌ، وَمِنْ كَبَائِرِ الذُّنُوبِ. وَالدَّلِيلُ قَوْلُهُ -ﷺ-: «مَنْ رَمَى مُؤْمِنًا بِكُفْرٍ فَهُوَ كَقَتْلِهِ» (٢). روَاهُ البُخارِيُّ (٦١٠٥). پ ٩١: حوکمی تەکفیر کردنی ئیماندار چییە.؟ وە بەلگەش چییە.؟ تەکفیری کەسی ئیماندار حەڕامە، وە لە گوناهە گەورەکانە(پێی کافر نابێت) وە بەلگە قەولی پێغەمبەری الله یە صلی الله علیه وسلم هەر کەسێک تۆمەتی کوفر بداتە پال ئیماندارێک وەک ئەوە وایە کوشتبێتی.

جێگیر کردنی بەرزی الله تعالی لای ئیمامی عومەر بەکوێرایی چاوی جەهمی و پەکخەرەکان. قەیس دەڵێت: كاتێک عومەر (رضي الله عنه) بە سواری وشترەکەی گەیشتە شام خەڵکی پێشوازییان لێ کرد، پێیان گوت: ئەی ئەمیری ئیمانداران  سواری ئەسپێکی بەرز و جوان ببای بۆ ئەوەی گەورەو پیاو ماقوڵانی خەڵکی بەو شێوەیە تۆیان دیتبا، ئەویش گوتی : ئێوە شتەکە ئاوا دەبینن بەڵام هەیبەت و شکۆمەندی تەنها لێرەوەیه وە بە دەستی ئاماژەی کرد بۆ ئاسمان، پاشان گوتی ڕێگای وشترەکەم چۆڵ بکەن. حدثنا وكيع عن إسماعيل عن قيس قال: لما قدم عمر الشام استقبله الناس وهو على بعيره فقالوا: يا أمير المؤمنين، لو ركبت (برذونا) يلقاك عظماء الناس ووجوههم، قال: فقال عمر: (ألا) أراكم هاهنا، (إنما) الأمر من هاهنا وأشار بيده إلى السماء - خلوا سبيل جملي. مصنف إبن أبي شیبـة. ئەمە ڕەدێکی توندە بۆ جەهمی و پەکخەرە موشریکەکان لەلایەن پێشەوامان عومەر علیه السلام سەبارەت بە جێگیرکردنی مەکان و بەرزی بۆ الله تعالی ، وە لە بەهێزترین سەنەدەکانە سلسة الذهبية (حدثنا وكيع عن إسماعيل عن قيس)، بە ئیزنی الله عەقیدەمان هەر وادەبێت تا دەگەینەوە لیقای ئەو زاتەی لەسەروی ئاسمانە لەسەر عەڕش، بە کوێرایی چاوی موشریکە پەکخەرەکان.

درووستە بۆ دکتۆر لە ئافرەت سەیری عەورەتی نەخۆش بکات لە کاتی پێویستیدا، امام نەصی هەیە لە ڕیوایەتی المروذي و الاثرم و اسماعیل بن سعد و حرب بن اسمعیل دا، وە هەروەها درووستە بۆ پیاو کە ئافرەت سەیری عەورەتی پیاو بکات لە کاتی پێویستیدا امام نەصی هەیە لە ڕیوایەتی حرب و المروذي دا المروذي ووتی امام احمد تووشی نەخۆشی(لوی) ببوو جا ئافرەتێکی بانگ کرد و دەریخست. لوی : نەخۆشی پێستە بەهۆیەوە پێست سوور دەبێتەوە یان ڕەش و شین دەبێت بریتیە لە ڕەنگ لەسەر پێست پەیدا بوون. کتاب الطب

دڵخۆش بوون بە قەرەبالغی دەوروبەر و خەمبار بوون بە کەم بوونەوەیان هۆکارە بۆ کەوتنە ڕیاو هۆکارە بۆ خۆ بە گەورە زانین جا تەعامولت ئاسایی بێت لە هەردوو حالەکەدا و سوپاسی الله تعالی بکە و داوا بکە الله سەلامەتت کات گرنگ لە دەوروبەر هەر هێندەیە کە لێتی وەرگرن ئیتر دانەیێكیش بێت جا سوودی هەزار کەس چییە لە دەوروبەرت کە هیچت لێ وەرنەگرن.؟ ١٧٥٨] أخبرنا أبو محمد عبد الله بن يوسف إملاء، أخبرنا أبو بكر عثمان بن محمد البغدادي صاح الكناني بمكة، حدثنا أبو عثمان الكرخي، حدثنا عبد الرحمن بن عمر رسته قال قال عبد الرحمن بن مهدي: كنت أجلس في المسجد الجامع يوم الجمعة فيجلس إليّ الناس فإذا كثروا فرحت وإذا قلوا حزنت فسألت بشر بن منصور، فقال: هذا مجلس سوء لاتعد إليه فما عدت إليه. عبد الرحمن بن مهدي ووتی : من لە مزگەوتی جامع دادەنیشتم جا خەڵکی لەلام دادەنیشتن گەر بهاتایە زۆر ببوونایە ئەوا دڵ خۆش دەبووم وەگەر بهاتایە کەم ببوونایە ئەوا خەمبار دەبووم، جا لەو بارەوە پرسیارم لە بشر بن منصور کرد ووتی : ئەو مەجلیسە مەجلیسێکی خراپە مەچوەوە بۆ ئەو مەجلیسە، جا منیش نەچوومەوە بۆی. حلیة الاولیاء

کتاب #التوحید س ٨٥: مَا عَقِيدَةُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي رُؤْيَةِ اللهِ تَعَالَى؟ عَقِيدَةُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي رُؤْيَةِ اللهِ تَعَالَى أَنَّ الْمُؤْمِنِينَ يَرَوْنَ رَبَّهُمْ عِيَانًا بِأَبْصَارِهِمْ، يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَفِي الْجَنَّةِ. * * * پ ٨٥: عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت چییە سەبارەت بە بینینی الله تعالی.؟ عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت سەبارەت بە بینینی الله تعالی بریتیە لە : کە ئیمانداران پەروەردگاری خۆیان دەبینن بە ڕوونی بە چاوی خۆیان، لە قیامەت لە بەهەشتدا. س ٨٦: مَا الدَّلِيلُ عَلَى رُؤْيَةِ الْمُؤْمِنِينَ لِرَبِّهِمْ فِي الْآخِرَةِ؟ الدَّلِيلُ عَلَى رُؤْيَةِ الْمُؤْمِنِينَ لِرَبِّهِمْ فِي الْآخِرَةِ: قَوْلُهُ تَعَالَى: ﴿وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ (٢٢) إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ﴾ [القيامة: ٢٢ - ٢٣]. وَقَوْلُ الرَّسُولِ -ﷺ-: «إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ الْقَمَرَ، لَا تُضَامُونَ فِي رُؤْيَتِهِ» (١). * * * (١) رَواهُ البُخَاريُّ (٧٤٣٤)، ومُسلِمٌ (٦٣٣). پ ٨٦: بەلگە چییە لەسەر بینینی پەروەردگار لەلایەن ئیماندارانەوە لە قیامەتدا.؟ بەلگە لەسەر بینینی پەروەردگار لەلایەن ئیماندارانەوە لە قیامەتدا بریتیە لە : ﴿وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ (٢٢) إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ﴾ [القيامة: ٢٢ - ٢٣]. یانی (واتە ڕوخسارانێک لەو ڕۆژەدا گەشاوە و پڕن لە جوانی و خۆشی، سەیری پەروەردگارەکەیان دەکەن و دەبینن) وشەی (ناظرة) مادەم وشەی (الی) لەگەل هاتبێ ئەوا مانای دەبێتە بینین بە خودی چاو بە چاوی سەر) (وە بابەتی بینینی الله تعالی بابەتێکی خەبەریە) تێبینی (لە ئایەتێکی تر الله تعالی دەفەرمووێت : (لَّا تُدۡرِكُهُ ٱلۡأَبۡصَٰرُ)[الانعام - ١٠٣] یانی دەزگای بینین یاخود چاوەکان ناتوانن الله تعالی ببینن، ئەوا لەو ئایەتە مەبەست لە دونیایە وەک سەلەف دەفەرموون بەلام لە قیامەت ئیمانداران دەیبینن بە چاوی سەریان) س ٨٧: مَا عَقِيدَةُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي الْإِيمَانِ؟ أَهْلُ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ يَعْتَقِدُونَ أَنَّ الْإِيمَانَ: قَوْلٌ بِاللِّسَانِ، وَاعْتِقَادٌ بِالْقَلْبِ، وَعَمَلٌ بِالْجَوَارِحِ، يَزِيدُ بِالطَّاعَةِ، وَيَنْقُصُ بِالْمَعْصِيَةِ. * * * پ ٨٧: عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت چییە لە ئیماندا.؟ ئەهلی سوننەت و جەماعەت عەقیدەیان وایە کە ئیمان : قەولی زمانە، وە بیرو باوەڕی دڵە، وە کردەوەیە بە ئەندامەکان، بە طاعەت زیاد دەبێت و بە گوناه کەم دەبێتەوە. س ٨٨: مَا الدَّلِيلُ عَلَى أَنَّ الْقَوْلَ وَالْعَمَلَ مِنَ الْإِيمَانِ؟ الدَّلِيلُ عَلَى أَنَّ الْقَوْلَ وَالْعَمَلَ مِنَ الْإِيمَانِ: قَوْلُهُ -ﷺ-: «الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً، فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ، وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنَ الْإِيمَانِ» (٢). فَجَعَلَ الْقَوْلَ وَالْعَمَلَ مِنَ الْإِيمَانِ. * * * (٢) رَواهُ البُخَارِيُّ (٩)، وَمُسلِمٌ (٣٥) وَاللفْظُ لَهُ. پ ٨٨: بەلگە چییە لەسەر ئەوەی کە قەول و عەمەل لە ئیمانن.؟ بەلگە لەسەرئەوەی کە قەول و عەمەل لە ئیمانن بریتیە لە : قەولی رسول الله صلی الله علیه وسلم : ئیمان حەفتاو هەندێک بەشە، باشترینیان قەولی لا اله الا الله یە، وە کەمترینیشی بریتیە لە لادانی ئازار لەسەر ڕێگا، وە حەیاش بەشێکە لە ئیمان، جا قەول و عەمەلی کردە بەشێک لە ئیمان.

#التابعین أشعث دەڵێت: ئێمە دەچوینە خزمەتی حەسەن کاتێک دەهاتینەوە دەرەوە دونیامان لەپێش چاو دەکەوت و نرخی نەدەما. حدثنا عبد الله بن محمد قال ثنا محمد بن أبي سهل قال ثنا عبد الله بن محمد العبسي قال ثنا حفص بن غياث عن أشعث. قال: كنا إذا دخلنا على الحسن خرجنا ولا نعد الدنيا شيئا. حلیة الأولياء

بەلگە لەسەر ئەوەی کە ئەو دابەزیوە بریتیە لە : قەولی الله تعالی ﴿تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا (١)﴾ [الفرقان: ١]. یانی (بەرزو پیرۆزو پاک و بڵنده ئەو زاتەی که قورئانی دابەزاندووه تا ببێته جیاکەرەوەی ڕاست و ناڕاست، بۆ سەر بەندەی خۆی (محمد صلی الله علیه وسلم) تا ببێته هۆشیار کەرەوەو بێدارکەرەوەی دانیشتوانی جیهان له هەموو سەردەمێکدا.) وە بەلگە لەسەر ئەوەی کە غەیر مەخلوقە قەولی الله تعالی یە ﴿أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ﴾ [الأعراف: ٥٤] یانی (ئاگادار بن، دروستکردن و فەرمان تەنها بۆ ئەوە) جا ئەمری(فەرمان)کردووە بە غەیر مەخلوق و ئەمر و مەخلوقی لەیەک جیا کردۆتەوە، وە قوڕئان بریتیە لە ئەمر بەو قەولەی الله تعالی ﴿وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا﴾ [الشورى: ٥٢]، یانی (هەر بەم شێوەیە (کە پێغەمبەرانی پێشووترمان ڕێنموونی کردووە)، ئێمە قورئانێکمان وەک (ڕۆح) بۆ تۆ وەحی کردووە، کە لە فەرمانی ئێمەیە) جا لەبەر ئەوە سیفەتی کەلام یەکێکە لە سیفەتەکانی الله تعالی، وە سیفاتەکانی الله تعالی مەخلوق نین.

کتاب #التوحید س ٨٠: مَا الدَّلِيلُ عَلَى إِثْبَاتِ صِفَةِ الاسْتِوَاءِ؟ الدَّلِيلُ عَلَى إِثْبَاتِ صِفَةِ الاسْتِوَاءِ: قَوْلُ اللهِ تَعَالَى: ﴿الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى﴾ [طه: ٥]. وَجَاء فِي سِتَّةِ مَوَاضِعَ مِنَ الْقُرْآنِ قَوْلُ اللهِ تَعَالَى: ﴿ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ﴾ فِي سُورَة [الأعرَاف: ٥٤]، وَسُورَةِ [يُونُس: ٣]، وَسُورَةِ [الرَّعْد: ٢]، وَسُورَةِ [الفُرقَان: ٥٩]، وَسُورَةِ [السَّجدَة: ٤]، وَسُورَة [الحَدِيد: ٤]. * * * پ ٨٠: بەلگە چییە لەسەر ئیسبات کردنی سیفەتی استوی.؟ بەلگە لەسەر سیفەتی استوی بریتیە لە : قەولی الله تعالی : ﴿الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى﴾ [طه: ٥]. یانی (ڕەحمان بەرزبۆتەوە بۆ سەر عەڕش) وە لە شەش شوێنی قوڕئاندا ئەو قەولەی الله تعالی هاتووە ﴿ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ﴾ لە سوڕەتی [الأعرَاف: ٥٤]، وە سوڕەتی [يُونُس: ٣]، وە سوڕەتی [الرَّعْد: ٢]، وە سوڕەتی [الفُرقَان: ٥٩]، وە سوڕەتی [السَّجدَة: ٤]، وە سوڕەتی [الحَدِيد: ٤]. * * * س ٨١: مَا مَعنَى الاسْتِوَاءِ؟ مَعنَى الاسْتِوَاءِ: الْعُلُوُّ وَالارْتِفَاعُ، يَعْنِي: عَلَا وَارْتَفَعَ عَلَى الْعَرْشِ، فَمَعْنَى الاسْتِوَاءِ مَعْلُومٌ فِي اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ، وَأَمَّا الْكَيْفِيَّةُ فَهِيَ مَجْهُولَةٌ، كَمَا قَالَ الْإِمَامُ مَالِكٌ -رحمه الله-: «الاسْتِوَاءُ مَعْلُومٌ، وَالْكَيْفُ مَجْهُولٌ، وَالْإِيمَانُ بِهِ وَاجِبٌ، وَالسُّؤَالُ عَنْهُ بِدْعَةٌ»؛ أَي: السُّؤَالُ عَنِ الْكَيْفِيَّةِ، وَهَذِهِ قَاعِدَةٌ كُلِّيَّةٌ عَلَى جَمِيعِ الصِّفَاتِ أَنَّهَا مَعْلُومَةُ الْمَعْنَى، مَجْهُولَةُ الْكَيْفِيَّةِ. * * * پ ٨١: مانای استوی چییە.؟ مانای استوی بریتیە لە : بەرز بوون و بەرزبوونەوە، یانی بەرز بوویەوە بۆ سەر عەڕش، جا مانای استوی زانراوە لە لوغەی عەرەبیدا، بەلام چۆنیەتیەکەی نەزانراوە وەك چۆن ئیمامی مالك بن انس ووتوویەتی : استوی زانراوە، وە چۆنیەتیەکەی نەزانراوە، وە ئیمان هێنان پێی واجبە، وە پرسیار کردن لە بارەیەوە بیدعەیە، یانی پرسیار کردن لەسەر چۆنیەتەکەی، وە ئەم قاعیدەیە بۆ چۆنیەتی هەموو سیفاتێكە کە مانای زانراوە و چۆنیەتیەکەی نەزانراوە. س ٨٢: مَا عَقِيدَةُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي الْقُرْآنِ الْكَرِيمِ؟ عَقِيدَةُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي الْقُرْآنِ أنَّهُ كَلَامُ اللهِ تَعَالَى، حُرُوفُهُ، وَمَعَانِيهِ، مُنَزَّلٌ غَيْرُ مَخْلُوقٍ، مِنْهُ بَدَأَ وَإِلَيْهِ يَعُودُ، تَكَلَّمَ اللهُ بِهِ حَقِيقَةً، وَأَلْقَاهُ إِلَى جِبْرِيلَ فَنَزَلَ بِهِ عَلَى قَلْبِ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ -ﷺ-. * * * پ ٨٢: عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت لەبارەی قوڕئانەوە چۆنە.؟ عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت لەبارەی قوڕئانەوە بریتیە لەوەی کە قوڕئان کەلامی الله تعالی یە حەرفەکانی ماناکەی دابەزیون و غەیرە مەخلوقن، لەوەوە دەرهاتووە و دەگەڕێتەوە بۆ لای ئەو الله تعالی بە حەقیقی قسەی پێکردووە،(بە حەرف و سەوت) وە داویەتی بە جیبریل جا ئەویش پێی دابەزیوە بۆ سەر دڵی پێغەمبەرمان محمد صلی الله علیه وسلم. س ٨٣: مَا الدَّلِيلُ عَلَى أَنَّ الْقُرْآنَ الْكَرِيمَ هُوَ كَلَامُ اللهِ تَعَالَى؟ الدَّلِيلُ قَوْلُهُ تَعَالَى: ﴿وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ﴾ [التوبة: ٦]، وَالْمُرَادُ بِكَلَامِ اللهِ فِي الْآيَةِ: الْقُرْآنُ. * * * پ ٨٣: بەلگە چییە لەسەر ئەوەی کە قوڕئان کەلامی الله تعالی یە.؟ بەلگە قەولی الله تعالی یە ﴿وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ﴾ [التوبة: ٦]، یانی (خۆ ئەگەر کەسێک له هاوەڵگەران داوای پەنای لێ کردیت، ئەوه تۆیش پەنای بده هەتا گوێی له کەلامی الله دەبێت) وە مەبەست لە (کلام الله) لەو ئایەتە پێی قوڕئان ە. س ٨٤: مَا الدَّلِيلُ عَلَى أَنَّ الْقُرْآنَ الْكَرِيمَ مُنَزَّلٌ غَيْرُ مَخْلُوقٍ؟ الدَّلِيلُ عَلَى أَنَّهُ مُنَزَّلٌ: قَوْلُهُ تَعَالَى: ﴿تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا (١)﴾ [الفرقان: ١]. والدَّلِيلُ عَلَى أَنَّهُ غَيْرُ مَخْلُوقٍ: قَوْلُهُ تَعَالَى: ﴿أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ﴾ [الأعراف: ٥٤] فَجَعَلَ الْأَمْرَ غَيْرَ الْخَلْقِ، وَالْقُرْآنُ مِنَ الْأَمْرِ؛ لِقَوْلِهِ تَعَالَى: ﴿وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا﴾ [الشورى: ٥٢]، وَلِأَنَّ كَلَامَ اللهِ صِفَةٌ مِنْ صِفَاتِهِ، وَصِفَاتُهُ تَعَالَى غَيْرُ مَخْلُوقَةٍ. * * * پ ٨٤: بەلگە چییە کە قوڕئانی دابەزیو غەیر مەخلوقە.؟

گەیشتوومەتە شوێنێك کە نە ڕووی مردنم هەیە نە توانای ژیان کردن..! گەیشتوومەتە خراپترین جێگە کە نە مردن و ئامۆژگاری چاکم دەکەن، نە تێفکرین و هەولدانەکانم سودمەندم دەکەن..! مرۆڤ گەیشتووە بە شوێنێك شەرم دەکات پەنا بە الله تعالی بگرێت لە دۆزەخ لەبەر خراپی حالی خۆی و شەرم دەکات داوای بەهەشت بکات.!

لە دوعاکانتان بێبەشم مەکەن موحتاجی دوعای ئێوەین.

کتاب #التوحید س ٧٦: مَا الدَّلِيلُ عَلَى أَنَّ أَهْلَ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ هُمُ الْفِرْقَةُ النَّاجِيَةُ؟ الدَّلِيلُ عَلَى أَنَّ أَهْلَ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ هُمُ الْفِرْقَةُ النَّاجِيَةُ: مَا جَاءَ فِي حَدِيثِ الافْتِرَاقِ الْمَشْهُورِ الصَّحِيحِ، وَهُوَ قَوْلُهُ -ﷺ-: «افْتَرَقَتِ الْيَهُودُ عَلَى إِحْدَى وَسَبْعِينَ فِرْقَةً، وَافتَرَقَتِ النَّصَارَى عَلَى ثِنْتَيْنِ وَسَبْعِينَ فِرْقَةً، وَسَتَفْتَرِقُ هَذِهِ الْأُمَّةُ عَلَى ثَلَاثٍ وَسَبْعِينَ فِرْقَةً، كُلُّهَا فِي النَّارِ إِلَّا وَاحِدَةً. قِيلَ: مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: مَا أَنَا عَلَيْهِ الْيَوْمَ وَأَصْحَابِي». وَفِي لَفْظٍ: «الْجَمَاعَةُ» (٢). * * * پ ٧٦: بەلگە چییە لەسەر ئەوەی کە ئەهلی سوننەت و جەماعەت فیرقەی ڕزگار بوون؟ بەلگە لەسەر ئەوەی کە ئەهلی سوننەت و جەماعەت فیرقەی ڕزگاربوون بریتیە لە : ئەوەیە کە لە فەرموودەی دابەش بوونی مەشهوری صەحیحدا هاتووە، وە ئەوە قەولەکەیە :یەهود دابەش بوون بوونە ٧١ فیرقە وە نەصاڕاش دابەشبوون بوونە ٧٢ فیرقە وە ئەم ئوممەتەش دابەش دەبێت بەسەر ٧٣ فیرقەدا هەموویان لە ئاگردان تەنها دانەیێك نەبێ، پێی وترا ئەو فیرقەیە کامەیە ئەی پێغەمبەری خوا.؟ ووتی ئەوەیە کە ئەمڕۆ من و هاوەلانمی لەسەرە وە لە لەفزێکیتریش هاتووە کە دەفەرمووێ (ئەوان جەماعەتن) س ٧٧: مَا عَقِيدَةُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي إِثْبَاتِ صِفَةِ الْعُلُوِّ، وَصِفَةِ الاسْتِوَاءِ؟ عَقِيدَةُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ فِي إِثْبَاتِ صِفَةِ الْعُلُوِّ، وَصِفَةِ الاسْتِوَاءِ، هُوَ مَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الصَّحَابَةُ، وَأَجْمَعَتْ عَلَيْهِ الرُّسُلُ -عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ-: أَنَّ اللهَ -سبحانه وتعالى- فِي السَّمَاءِ، فَوْقَ سَبْعِ سَمَوَاتِهِ، مُسْتَوٍ عَلَى عَرْشِه، بَائِنٌ مِنْ خَلْقِهِ. * * * پ ٧٧: عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت چییە لە ئیسبات کردنی سیفەتی علو و سیفەتی استوی(بەرزی و بەرزبوونەوە) عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت لە ئیسبات کردنی سیفەتی علو وە سیفەتی استوی ئەوەیە کە سەحابەی لەسەر کۆک بوو وە پێغەمبەران لەسەری کۆک بوون علیهم الصلاة والسلام کە الله تعالی لە ئاسمانە لە سەرووی هەر حەوت تەبەقەی ئاسمانەکانی بەرز بۆتەوە بۆ سەر عەڕش وە جیا بۆتەوە لە مەخلوقاتەکانی. س ٧٨: مَا الدَّلِيلُ مِنَ الْقُرْآنِ الْكَرِيمِ عَلَى إِثْبَاتِ صِفَةِ الْعُلوِّ؟ الدَّلِيلُ عَلَى إِثْبَاتِ صِفَةِ الْعُلُوِّ: قَوْلُ اللهِ تَعَالَى: ﴿أَأَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ فَإِذَا هِيَ تَمُورُ (١٦)﴾ [الملك: ١٦]. وقَوْلُ اللهِ تَعَالَى: ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى (١)﴾ [الأعلى: ١]، وَغَيْرُهَا مِنَ الْآيَاتِ. * * * پ ٧٨: بەلگە چییە لە قوڕئانی پیرۆزدا لەسەر ئیسبات بوونی سیفەتی علو.؟ بەلگە لەسەر ئیسبات بوونی سیفەتی علو بریتیە لە : قەولی الله تعالی ﴿أَأَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ فَإِذَا هِيَ تَمُورُ (١٦)﴾ [الملك: ١٦]. یانی (ئایا لەو زاته ناترسن که له سەرووی ئاسمانەوەیە، که بەناخی زەویدا بتانباته خوارەوە؟! جا دەستبەجێ ئەو زەوییه بێته لەرزە) وە ئەو قەولەشی ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى (١)﴾ [الأعلى: ١] یانی (تەسبیحات و ستایشی پەروەردگاری بەرزو بڵند و پایەدارت بکە.) وە جگە لە مانە لە چەند ئایەتیتریشدا هاتووە، س ٧٩: مَا الدَّلِيلُ مِنَ السُّنَّةِ عَلَى إِثْبَاتِ صِفَةِ الْعُلُوِّ؟ الدَّلِيلُ مِنَ السُّنَّةِ عَلَى إِثْبَاتِ صِفَةِ الْعُلُوِّ: حَدِيثُ الْجَارِيَةِ، حِينَمَا سَأَلَهَا النَّبِيُ -ﷺ- فَقَالَ: «أَيْنَ اللهُ؟ فَقَالَتْ: فِي السَّمَاءِ، ثُمَّ قَالَ: مَنْ أَنَا؟ فَقَالَتْ: أَنْتَ رَسُولُ اللهِ، قَالَ: اعْتِقْهَا فَإِنَّهَا مُؤْمِنَةٌ» (١). * * * پ ٧٩: بەلگە چییە لە سوننەتدا لەسەر ئیسبات کردنی سیفەتی علو.؟ بەلگە لە سوننەتدا لەسەر ئیسبات کردنی سیفەتی علو بریتیە لە : فەرموودەی جاریەکە، کاتێك پێغەمبەر صلی الله علیه وسلم پرسیاری لێکرد و ووتی الله تعالی لەکوێیە.؟ جاریەکە ووتی لە ئاسمانە، پاشان پێغەمبەر صلی الله علیه وسلم فەرمووی من کێم.؟ ووتی تۆ پێغەمبەری الله یت، پێغەمبەر صلی الله علیه وسلم فەرمووی ئازادیکە چونکە ئیماندارە. (٧٩) روَاهُ مُسلِمٌ (٥٣٧).

#التابعین ئیمامی مسروق ٦٢هـ رحمه الله دەڵێت: هیچ شتێک بۆ ئیمانداران باشتر نیە لەگۆڕ چونکە دەحەسێتەوە لە خەم و خەفەتی دونیا وە پارێزراو دەبێت لە سزای الله. حدثنا عبد الله بن محمد ثنا محمد بن شبل ثنا أبو بكر بن أبي شيبة ثنا وكيع عن مسعر عن إبراهيم بن محمد بن المنتشر عن مسروق، قال: ما من شيء خير للمؤمنين من لحد، قد استراح من هموم الدنيا، وأمن من عذاب الله. حلية الأولياء و طبقات الأصفياء

إبن قتيبة رحمه الله دەڵێت: پیاوێک گوتی بە خالیدی کوڕی صەفوان: ئایا هۆکار چیە کاتێک ئێوە دەبینم کە باسی  هەواڵ و فەرموودەکان دەکەن و شیعر دەڵێنەوەو ئاسار دەخوێنن خەو دەمباتەوە؟ لە وەڵامدا گوتی: چونکە تۆ گوێدرێژێکی لەپێستی ئینسان دەژی. عیون الأخبار لابن قتیبة. هەر وەکو چۆن قەدری زێڕ لای زێڕینگرە ئاواش قەدری عیلم لای زاناو طالب عیلمە ڕاستەقینەکانە نەک خەڵکی گێل و گەمژە.