" العِلم ◈ ᎯᏓ ĘᏓᙢ "

▪️قال ابن قتيبة في مقام الرد: أصل التوحيد الذي لا يجوز للناس أن يجهلوه. ابن قتیبة له مقام الرد دا ئەڵێت: لە بنچینەی تەوحیدا نابێت کە هیچ کەسێک جاهیل بێت پێی. ( الرد على الجهمية | ج ١ | ص ٦٢ )📚 تۆش ئەی بەندی الله تعالی شوێن حەق بکەوە بەرائەت بکە لە گومرایی و کوفر و شیرک وە بەرائت بکە لە جاهیلی دوای عیلم بکەوە خۆت شارەزا بکە نەزانینت عوزر نیە، ئەبێت خۆت فێری عیلم بکەی.⁩⁩

اليَومُ :        🌙 -   الجُمُعَةُ ٣٠ صَفَر ١٤٤٨ - 🌑

اللهمَّ صلِّ على محمدٍ وعلى آلِ محمدٍ كما صليتَ على إبراهيمَ وعلى آلِ إبراهيمَ إنك حميدٌ مجيدٌ ، اللهمَّ بارِكْ على محمدٍ وعلى آلِ محمدٍ كما باركتَ على إبراهيمَ وعلى آلِ إبراهيمَ إنك حميدٌ مجيدٌ

تقبل️ اللّٰه منا ومنکم جەژنی قوربان لە هەموو موسوڵمانان پیرۆز بێت و️ اللّٰه تعالی عیبادەتی هەمووی قەبوڵ بکات ، امین .

عِكْرِمَةَ دەگێڕێتەوە لە ابْنِ عَبَّاسٍ(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُما) کە تەکبیراتی دەکرد لە نوێژی بەیانی ڕۆژی عەرەفەوە ، هەتا کۆتا ڕۆژی أَيَّامِ التَّشْرِيقِ ، وە تەکبیراتی نەدەکرد لە مەغریبی کۆتا ڕۆژ ، دەیفەرموو: ( اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا، اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَأَجَلُّ اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ ). 📚مصنف ابن أبي شیبة . هاوەڵان(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُم) چۆن تەکبیراتیان کردووە ؟ ٥٦٥٠ - حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ قَالَ: حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ: " كَانُوا يُكَبِّرُونَ يَوْمَ عَرَفَةَ، وَأَحَدُهُمْ مُسْتَقْبِلٌ الْقِبْلَةَ فِي دُبُرِ الصَّلَاةِ: اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ " إبراهیم النخعي دەڵێ: هاوەڵان(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُم) تەکبیراتیان دەکرد لە ڕۆژی عەرەفە ، وە هەر یەکێکیان ڕووی لە قیبلە بووە لە دوای نوێژەکەیان ، جا فەرموویانە : ( اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ ). ٥٦٥٣ - حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ: حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي إِسْحَاقَ: كَيْفَ كَانَ يُكَبِّرُ عَلِيٌّ، وَعَبْدُ اللَّهِ؟ قَالَ: كَانَا يَقُولَانِ: «اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ» شَرِيك دەڵێ: ووتم بە أبي إسحاق : علي بن أبي طالب و عبد️اللّٰه بن مسعود (رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُما) چۆن تەکبیراتیان کردووە ؟ فەرمووی: ئەوان دەیان فەرموو: ( اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ ). 📚مصنف ابن أبي شیبة . تَلْبِيَةَ : لَبَّيْكَ اللهم لَبَّيْكَ، لبيك لا شريك لك لبيك، إن الحمد والنعمة لك والملك، لا شريك لك . تەکبیرات : اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ . ٩ / ذي الحجة / ١٤٤٧ هجري . ٢٦ / ٥ / ٢٠٢٦ میلادي .

٥٦٣٣ - حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْأَسْوَدِ، قَالَ: كَانَ عَبْدُ اللَّهِ، يُكَبِّرُ مِنْ صَلَاةِ الْفَجْرِ يَوْمَ عَرَفَةَ، إِلَى صَلَاةِ الْعَصْرِ مِنَ النَّحْرِ يَقُولُ: «اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ» عبد️اللّٰه بن مسعود(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) تەکبیراتی دەکرد لە نوێژی بەیانی ڕۆژی عەرەفەوە ، هەتا نوێژی عەسر لە ڕۆژی قوربانی ، وە دەیوت : ( اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ ). ٥٦٣٥ - حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عُمَرَ «أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ مِنْ صَلَاةِ الْغَدَاةِ يَوْمَ عَرَفَةَ، إِلَى صَلَاةِ الظُّهْرِ مِنْ آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ» عومەری کوڕی خطاب(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) تەکبیراتی دەکرد لە نوێژی بەیانی ڕۆژی عەرەفەوە ، هەتا نوێژی عەسر لە کۆتا ڕۆژی أَيَّامِ التَّشْرِيقِ . ٥٦٣٦ - حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ الْحُبَابِ، قَالَ: أَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ رِيَاحٍ الشَّامِيِّ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَهْلِ الشَّامِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ «أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ مِنْ صَلَاةِ الظُّهْرِ يَوْمَ النَّحْرِ، إِلَى آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ، يُكَبِّرُ فِي الْعَصْرِ» زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) تەکبیراتی دەکرد لە نوێژی نیوەڕۆی ڕۆژی قوربانیەوە ، هەتا کۆتا ڕۆژی أَيَّامِ التَّشْرِيقِ ، تەکبیراتی دەکرد لە عەسردا . ٥٦٣٨ - حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ: «كَانَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، يُكَبِّرُ تَكْبِيرَ الْعِيدِ مِنْ صَلَاةِ الظُّهْرِ يَوْمَ النَّحْرِ، إِلَى آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ» حُمَيْدٍ دەڵێ: عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ تەکبیراتی جەژنی دەکرد لە نوێژی نیوەڕۆی ڕۆژی قوربانیەوە(واتە یەکەم ڕۆژی جەژن) ، هەتا کۆتا ڕۆژی أَيَّامِ التَّشْرِيقِ (واتە کۆتا ڕۆژی جەژن). ٥٦٣٩ - حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ «أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ مِنْ صَلَاةِ الظُّهْرِ يَوْمَ النَّحْرِ، إِلَى صَلَاةِ الْعَصْرِ مِنْ آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ» ابْنِ عَبَّاسٍ(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُما) تەکبیراتی دەکرد لە نوێژی نیوەڕۆی ڕۆژی قوربانیەوە ، هەتا نوێژی عەسر لە کۆتا ڕۆژی أَيَّامِ التَّشْرِيقِ . ٥٦٤٠ - حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الْعُمَرِيِّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ «أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ مِنْ صَلَاةِ الظُّهْرِ يَوْمَ النَّحْرِ، إِلَى صَلَاةِ الْعَصْرِ مِنْ يَوْمِ النَّفْرِ» يَعْنِي الْأَوَّلَ . ابْنِ عُمَر(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُما) تەکبیراتی دەکرد له نوێژی نیوەڕۆی ڕۆژی قوربانیەوە ، هەتا نوێژی عەسر لە ڕۆژی النَّفْرِ (واتە ڕۆژی یەکەم). ٥٦٤١ - حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ: «يُكَبِّرُ مِنْ صَلَاةِ الظُّهْرِ يَوْمَ النَّحْرِ، إِلَى آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ» سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ دەڵێ: تەکبیرات دەکرێ لە نوێژی نیوەڕۆی ڕۆژی قوربانیەوە ، هەتا کۆتا ڕۆژی أَيَّامِ التَّشْرِيقِ . ٥٦٤٣ - حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَاصِمٍ، أَنَّ أَبَا وَائِلٍ «كَانَ يُكَبِّرُ مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ صَلَاةَ الصُّبْحِ، إِلَى صَلَاةِ الظُّهْرِ» يَعْنِي مِنْ يَوْمِ النَّحْرِ . أَبَا وَائِلٍ تەکبیراتی دەکرد لە ڕۆژی عەرەفەوە نوێژی بەیانی ، هەتا نوێژی نیوەڕۆ ، واتە لە ڕۆژی قوربانی . ٥٦٤٤ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى، عَنْ بُرْدٍ، عَنْ مَكْحُولٍ «أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ» مَكْحُولٍ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ تەکبیراتی دەکرد . ٥٦٤٥ - حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ نُبَيْطٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ «أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ مِنْ صَلَاةِ الْفَجْرِ يَوْمَ عَرَفَةَ، إِلَى صَلَاةِ الْعَصْرِ مِنْ آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ» الضَّحَّاكِ تەکبیراتی دەکرد لە نوێژی بەیانی ڕۆژی عەرەفەوە ، هەتا نوێژی عەسر لە کۆتا ڕۆژی أَيَّامِ التَّشْرِيقِ . ٥٦٤٦ - حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنْ أَبِي بَكَّارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ مِنْ صَلَاةِ الْفَجْرِ يَوْمَ عَرَفَةَ، إِلَى آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ، لَا يُكَبِّرُ فِي الْمَغْرِبِ، يَقُولُ: «اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا، اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا، اللَّهُ أَكْبَرُ، وَأَجَلُّ اللَّهُ أَكْبَرُ، وَلِلَّهِ الْحَمْدُ»

یزید دەڵێ: مجاهد ڕۆژی عەرەفە خۆی دەشۆرد و منیشی لەگەڵ بوو . ‏١٥٨٠٤- حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ إسْرَائِيلَ، عَنْ جَابِرِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، أَنَّ أَبَاهُ كَانَ يَغْتَسِلُ يَوْمَ عَرَفَةَ‏. عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ دەگێڕێتەوە کە باوکی خۆی شۆردووە ڕۆژی عەرەفە . ‏١٥٨٠٥- حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إبْرَاهِيمَ، قَالَ‏:‏ امْضِ إلَى عَرَفَاتٍ، فَإِذَا كَانَ عِنْدَ زَوَالِ الشَّمْسِ فَاغْتَسِلْ إِنْ وَجَدْت مَاءً، وَإِلاَّ فَتَوَضَّأْ‏. إبراهیم النخعي دەڵێ: بڕۆ بۆ عەرەفات ، ئەگەر لای خۆر ئاوابووندا بوو خۆتان بشۆن گەر ئاوتان دەستکەوت ، ئەگەر دەستتان نەکەوت دەستنوێژ بگرن . ١٥٨٠٦- حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ إدْرِيسَ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ‏:‏ الْغُسْلُ يَوْمَ عَرَفَةَ‏. عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى دەڵێ: خۆشۆردنی ڕۆژی عەرەفە (واتە خۆتان بشۆن لەو ڕۆژە ، و️اللّٰه اعلم). 📚مصنف ابن أبي شیبة . ئەم دووعایە زۆر بکەن لە هەموو کاتێك و بە تایبەت لەم کاتە پیرۆزەدا : حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو مُسْلِمُ بْنُ عَمْرٍو ، قَالَ : حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ أَبِي حُمَيْدٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ جَدِّهِ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " خَيْرُ الدُّعَاءِ دُعَاءُ يَوْمِ عَرَفَةَ، وَخَيْرُ مَا قُلْتُ أَنَا وَالنَّبِيُّونَ مِنْ قَبْلِي : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ". عبد️اللّٰه بن عمرو بن العاص(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُما) دەگێڕێتەوە که پێغەمبەر(️ﷺ) فەرموویەتی: باشترین و خێرترین دوعا دوعای ڕۆژی عەرەفەیە ، وه باشترین وخێرترین دوعای من و پێغەمبەرانی پێش منیش بووە بریتییە لە : ( لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ). 📚سنن الترمذي | ٣٥٨٥ |. ئەم فەرموودەیە ضعیفە بەڵام ئەم دوعایە خێرێکی زۆر زۆری هەیە بۆ هەر کەسێك بیکات بە تایبەت لە بەیانیان و ئێواراندا جا لەم کاتە پیرۆزەشدا بێت خێری زیاترە : حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ ، عَنْ سُمَيٍّ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " مَنْ قَالَ : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ، كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ، إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ ". أَبِي هُرَيْرَةَ(رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) دەگێڕێتەوە کە پێغەمبەری️ اللّٰه(ﷺ) فەرموویەتی: هەر کەسێك بڵێ : ( لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ) لە ڕۆژێکدا سەد جار ، وەك ئەوە وایە دە کۆیلەی ئازاد کردبێ ، وە سەد چاکەی بۆ دەنوسرێت ، وە سەد خراپەو تاوانی لەسەر لادەچێت و دەسڕێتەوە ، وە ئەو ڕۆژە لە شەیتان دەپارێزرێت هەتا ئێوارە( واتە گەر بەیانی بیڵێ تا ئێوارە دەپارێزرێت گەر ئێوارەش بیڵێ تا بەیانی بەهەمان شێوەیە ، و️اللّٰه اعلم ) وە هیچ کەسێك نایەت بە باشتر و چاکتر لەو کە پێیەتی ، ئیللا کەسێك کردەوەی بەم شێوەو زیاتر لەمی کردبێت . 📚صحیح البخاري | ٣٢٩٣ | ، ومسلم | ٢٦٩١ | ، ومسند الإمام أحمد | ٨٠٠٨ | ، وسنن الترمذي | ٣٤٦٨ | ، ابن ماجە | ٣٧٩٨ | ، والنسائي في سنن الکبری | ٩٨٥٣ |. تەکبیرات زۆر بکەن لە ڕۆژی عەرەفەوە هەتا کۆتا ڕۆژی ( أَيَّامُ التَّشْرِيقِ ) واتە چوارەم ڕۆژی جەژن : ٥٦٣١ - حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ قَالَ: حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ شَقِيقٍ، وَعَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ «أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ يَوْمَ عَرَفَةَ، إِلَى صَلَاةِ الْعَصْرِ مِنْ آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ، وَيُكَبِّرُ بَعْدَ الْعَصْرِ» علي بن أبي طالب(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) تەکبیراتی دەکرد لە دوای نوێژی بەیانی ڕۆژی عەرەفەوە ، هەتا نوێژی عەسر له کۆتا ڕۆژی أَيَّامِ التَّشْرِيقِ ، وە تەکبیراتی دەکرد دوای عەسر .

٩٨١٥- حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، قَالَ‏:‏ ذُكِرَ عِنْدَ الْحَسَنِ أَنَّ صِيَامَ عَرَفَةَ يَعْدِلُ صِيَامَ سَنَةٍ، فَقَالَ الْحَسَنُ‏:‏ مَا أَعْلَمُ لِيَوْمٍ فَضْلاً عَلَى يَوْمٍ، وَلاَ لِلَيْلَةٍ عَلَى لَيْلَةٍ، إِلاَّ لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَإِنَّهَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ، وَلَقَدْ رَأَيْتُ عُثْمَانَ بْنَ أَبِي الْعَاصِ صَامَ يَوْمَ عَرَفَةَ، يَرُشُّ عَلَيْهِ الْمَاءَ مِنْ إدَاوَةٍ مَعَهُ، يَتَبَرَّدُ بِهِ‏. حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ دەڵێ: باسی ئەوە کرا لای حەسەنی بەصری کە ڕۆژووی ڕۆژی عەرەفە یەکسانە بە ڕۆژووی ساڵێك ، حەسەنی بەصری فەرمووی: نازانم ڕۆژێك هەبێت باشتربێت و فەزڵی زیاتر بێت بەسەر ئەم ڕۆژە ، وە هیچ شەوێك فەزڵی زیاتر بێت بەسەر شەوی عەرەفە ، تەنها شەوی قەدر نەبێت چونکە شەوی قەدر خێری هەزار مانگی هەیە ، وە بینیومە عُثْمَانَ بْنَ أَبِي الْعَاصِ(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) ڕۆژی عەرەفە بە ڕۆژوو بووە ، ئاوی بە سەردا ئەپرژێنرا لەو جامەی یان ئەو سوراحیەی لەگەڵی بوو ، تا پێی فێنك بێتەوە ( دیارە ڕۆژەکەی زۆر گەرم بووە و بە ڕۆژووش بووە لەبەر گەورەیی ڕۆژەکە ) 📚مصنف ابن أبي شیبة . دابەزینی️ اللّٰه تعالی لە ڕۆژی عەرەفـە و لێخۆشبوونی لە بەندەکانی : دایکی ئیمانداران عائشة(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْها) دەفەرموێت: رسول اللّٰه(ﷺ) فه‌رمویه‌تی: هیچ ڕۆژێك نیه‌‌️ اللّٰه تعالی زیاتر‌ به‌نده‌ی تێدا ئازاد بکات له‌ ئاگری دۆزه‌خ وەك لەڕۆژی عەرەفە ، له‌و ڕۆژه‌دا خوای گه‌وره‌ نزیك ده‌بێته‌وه‌و دادەبەزێت شانازی ده‌کات به‌وانه‌وه‌ لای مەلائیکەتەکان و ده‌فه‌رموێت: ئه‌وانه‌ چییان ده‌وێت ؟! قَالَتْ عَائِشَةُ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " مَا مِنْ يَوْمٍ أَكْثَرَ مِنْ أَنْ يُعْتِقَ اللَّهُ فِيهِ عَبْدًا مِنَ النَّارِ مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ، وَإِنَّهُ لَيَدْنُو، ثُمَّ يُبَاهِي بِهِمُ الْمَلَائِكَةَ، فَيَقُولُ : مَا أَرَادَ هَؤُلَاءِ ". 📚صحیح مسلم | ١٣٤٨ |. دایکی ئیمانداران أم سلمة(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْها) دەفەرموێت: چاکترین وباشترین ڕۆژە ، ڕۆژێك کە️ اللّٰه عز وجل تێیدا دادەبەزێت بۆ ئاسمانی دونیا ، وتیان ئەی دایکی ئیمانداران کام ڕۆژە ئەوە ؟ فەرمووی: ڕۆژی عەرەفـە . قال الإمام عبد️اللّٰه بن سعيد أبو سعيد الأشج : - حدثنا عقبة بن خالد عن الأعمش عن أبي صالح عن أم سلمة قالت نعم اليوم يوم ينزل الله عز وجل فيه إلى السماء الدنيا قالوا يا أم المؤمنين وأي يوم هو قالت يوم عرفة . 📚حديث أبي سعيد الأشج | ۲۱ |. حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ الْقَاسِمِ ، حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ -عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَا ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِي ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ : " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُبَاهِي مَلَائِكَتَهُ عَشِيَّةَ عَرَفَةَ بِأَهْلِ عَرَفَةَ، فَيَقُولُ : انْظُرُوا إِلَى عِبَادِي، أَتَوْنِي شُعْثًا غُبْرًا ". عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِي(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُما) دەگێڕێتەوە کە پێغەمبەر️(ﷺ) دەیفەرموو: بەڕاستی️ اللّٰه عزوجل ئێوارەی ڕۆژی عەرەفە شانازی بە ئەهلی عەرەفەوە دەکات لای مەلائیکەکان ، پێیان دەفەرموێت: سەیری بەندەکانم بکەن ، چۆن بە سەرو قژ تێك ئاڵاوی و بە تەپوتۆزاوی هاتوون بۆ لام . 📚مسند الإمام أحمد | ٧٠٨٩ |. خۆشۆردن لە ڕۆژی عەرەفە : ١٥٨٠٠- حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ مَنْ رَأَى عُمَرَ يَغْتَسِلُ بِعَرَفَةَ وَهُوَ يُلَبِّي‏. الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ دەگێڕێتەوە کە کەسێك هەواڵی پێداوە کە ئیمامی عومەری(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) بینیوە خۆی شۆردووە لە ڕۆژی عەرەفە وە تەلبیەی کردووە ( واتە وتویەتی: لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ، وَالنِّعْمَةَ، لَكَ وَالْمُلْكَ، لاَ شَرِيكَ لَكَ ). ‏١٥٨٠١- حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَابْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللهِ، أَنَّهُ اغْتَسَلَ، ثُمَّ رَاحَ إلَى عَرَفَةَ‏. عَبْدِ اللهِ بن مسعود(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) خۆی دەشۆرد ، پاشان دەچوو بۆ عەرەفە . ‏١٥٨٠٢- حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ إذَا رَاحَ إلَى المعرَّف اغْتَسَلَ‏. ابْنِ عُمَرَ(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُما) ئەگەر بڕۆشتایە بۆ عەرەفە خۆی دەشۆرد . ‏١٥٨٠٣- حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَزِيدَ، قَالَ‏:‏ اغْتَسَلَ مُجَاهِدٌ يَوْمَ عَرَفَةَ وَأَنَا مَعَهُ‏.

طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ دەگێڕێتەوە کە پیاوێك لە جوولەکەکان بە عومەری کوڕی خطابی ووت: ئەی ئەمیری ئیمانداران ئایەتێك لە کتابەکەتان هەیە دەیخوێننەوە ئەگەر لەسەر ئێمەی جوولەکەکان دابەزیایە ئەوها وازمان لێ نەدەهێناو ئەو ڕۆژەمان دەکرد بە جەژن ، ئیمامی عومەر(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) فەرمووی: کام ئایەتەیە ؟ جوولەکەکە ووتی: { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا } [ المائدة: ٣ ] واتە: ئه‌مڕۆ ئایینه‌که‌تانم ته‌واو(کامڵ) کردووه‌ بۆتان و چاکه‌و به‌هره‌ی خۆم به‌ ته‌واوی ڕشتووه‌ به‌سه‌رتاندا و ڕازی بووم که‌ ئیسلام ئایینتان بێت . ئیمامی عومەر(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) فەرمووی: من دەزانم ئەو ڕۆژە کەی بوو وە شوێنەکەی کە لێی دابەزی بۆ سەر پێغەمبەر️(ﷺ) کەی بوو : پێغەمبەر(️ﷺ) وەستابوو لە عەرەفە ڕۆژی جومعەش بوو . 📚صحیح البخاري | ٤٥ | ، ومسلم | ٣٠١٧ | ، وسنن الترمذي | ٣٠٤٣ |. عەرەفە جەژنی موسوڵمانانە : حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُلَيٍّ ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ : سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَوْمُ عَرَفَةَ، وَيَوْمُ النَّحْرِ، وَأَيَّامُ التَّشْرِيقِ عِيدُنَا أَهْلَ الْإِسْلَامِ، وَهُنَّ أَيَّامُ أَكْلٍ وَشُرْبٍ ". عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) دەڵێ: پێغەمبەری️ اللّٰه(ﷺ) فەرموویەتی: ڕۆژی عەرەفە و ڕۆژی قوربانی و ڕۆژانی التَّشْرِيقِ (واتە سێ ڕۆژی دوای جەژنی قوربان ١١-١٢-١٣ ی ذي الحجة) جەژنی ئێمەی ئەهلی ئیسلامە ، وە ڕۆژانی جەژنی قوربان و ڕۆژانی التَّشْرِيقِ ڕۆژانی خواردن و خواردنەوەن . 📚مسند الإمام أحمد | ١٧٣٧٩ | ، وسنن أبي داود | ٢٤١٩ | ، والترمذي | ٧٧٣ | ، والنسائي | ٣٠٠٤ |. هیچ خێرێك هاوتای ئەم دە ڕۆژەی ذی الحجة نیە لە ناویشیاندا ڕۆژی عەرەفە : حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ ، قَالَ : حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ سُلَيْمَانَ ، عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ : " مَا الْعَمَلُ فِي أَيَّامِ الْعَشْرِ أَفْضَلَ مِنَ الْعَمَلِ فِي هَذِهِ ". قَالُوا : وَلَا الْجِهَادُ ؟ قَالَ : " وَلَا الْجِهَادُ، إِلَّا رَجُلٌ خَرَجَ يُخَاطِرُ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَلَمْ يَرْجِعْ بِشَيْءٍ ". ابْنِ عَبَّاسٍ(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُما) دەگێڕێتەوە لە پێغەمبەرەوە(️ﷺ) کە فەرموویەتی: هیچ ڕۆژێك نیە کردەوەی چاکە تیایدا خێرترو باشتر بێت بەلای پەروەردگارەوە لە کردەوەی ئەم دە ڕۆژە ، هاوەڵان وتیان : تەنانەت جیهادیش لە پێناو️ اللّٰه تعالی ؟ فەرمووی: تەنانەت جیهادیش لە پێناو️ اللّٰه تعالی ، ئیللا مەگەر پیاوێك بەخۆی و سامانەکەیەوە بچێت بۆ جیهاد و هیچیان نەگەڕێتەوە (واتە شەهید بێت) . 📚صحیح البخاري | ٩٦٩ |. ڕۆژوو گرتنی ڕۆژی عەرەفە : أبي قتادة(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) دەگێڕێتەوە کە پێغەمبەر️(ﷺ) فەرموویەتی: ڕۆژوو گرتنی ڕۆژی عەرەفە من ئومێدم هەیە لای️ اللّٰه کە ببێتە کەفارەتی تاوانی ساڵێك لە پێش خۆیەوە ، وە ساڵێك كە لە دوایەوە دێت . حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ ، قَالَا : حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، عَنْ غَيْلَانَ بْنِ جَرِيرٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيِّ ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " صِيَامُ يَوْمِ عَرَفَةَ إِنِّي أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ، وَالسَّنَةَ الَّتِي بَعْدَهُ ". 📚سنن الترمذي | ٧٤٩ | ، وصحیح مسلم | ١١٦٢ |. ٩٨٠٨- حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ هُزَيْلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ؛ أَنَّهَا كَانَتْ تَصُومُ عَرَفَةَ‏. مَسْرُوقٍ دەگێڕێتەوە کە دایکمان عائیشە(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْها) ڕۆژی عەرەفە بە ڕۆژوو بووە . ‏٩٨٠٩- حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ هُزَيْلٍ، عَنْ مَسْرُوق، عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ‏:‏ مَا مِنَ السَّنَةِ يَوْمٌ أَحَبُّ إلَيَّ أَنْ أَصُومَهُ مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ‏. دایکمان عائیشە(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْها) دەفەرموێت: هیچ ڕۆژێك نیە لە ساڵەکەدا خۆشەویستتر بێت بەلامەوە کە ڕۆژووی تێدا بگرم وەك لە ڕۆژی عەرەفە . ٩٨١١- حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ يَصُومُ عَرَفَةَ‏. عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ دەگێڕێتەوە لە باوکیەوە کە ڕۆژی عەرەفە بە ڕۆژوو بووە .

سبەی سێ شەمه ڕۆژی عەرەفەیە فضل « یــَـــــــومُ عَــــرَفَـــة ». گەورەیی ڕۆژی عەرەفە . بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ الحمد️للّٰه ، والصلاة والسلام على رسول️ اللّٰه وعلى آله وصحبه أجمعين ، أما بعد : گەورەیی ڕۆژی عەرەفە لە چەندین فەرموودەدا ئاماژەی پێ کراوە هەوڵ دەدەین بە کورتی باسێکی لێوە بکەین إِنْ شَاءَ اللّٰه . ڕۆژی عەرەفە ڕۆژی نۆیەمی مانگی (ذي الحجة) یە و ڕۆژێکی تایبەت و پیرۆزەو لەو ڕۆژەدا حاجیان ڕوو لە کێوی عەرەفە دەکەن بۆ بەجێ گەیاندنی فەریزەی حەج ، ئەو ڕۆژە چەندین فەزڵی هەیە بۆ موسوڵمانان کە لێرە ئاماژەیان پێدەکەین . ️اللّٰه سبحانە وتعالی سوێندی بە ڕۆژی عەرەفە خواردووە لە دوو شوێنی قورئانی پیرۆزدا ئەمەش واتای گەورەیی و گرنگی ئەو ڕۆژە دەردەخات ،️ اللّٰه سوێند بە هیچ شتێك ناخوات ئیلا ئەو شتە گەورەو گرنگە . ️اللّٰه تعالی لە سورەتی البروج دەفەرموێت: ﴿ وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلْبُرُوجِ - وَٱلْيَوْمِ ٱلْمَوْعُودِ - وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ ﴾ [البروج: ١-٣]. لە تەفسیری ئەم ئایەتەدا لە سنن الترمذي فەرموودەیەك هاتووە لە پێغەمبەرەوە️(ﷺ) : حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ ، قَالَ : حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ خَالِدٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْيَوْمُ الْمَوْعُودُ : يَوْمُ الْقِيَامَةِ، وَالْيَوْمُ الْمَشْهُودُ : يَوْمُ عَرَفَةَ، وَالشَّاهِدُ : يَوْمُ الْجُمُعَةِ، وَمَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَلَا غَرَبَتْ عَلَى يَوْمٍ أَفْضَلَ مِنْهُ، فِيهِ سَاعَةٌ لَا يُوَافِقُهَا عَبْدٌ مُؤْمِنٌ يَدْعُو اللَّهَ بِخَيْرٍ إِلَّا اسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ، وَلَا يَسْتَعِيذُ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا أَعَاذَهُ اللَّهُ مِنْهُ ". أَبِي هُرَيْرَةَ(رَضِيَ اللّٰهُ عَنْەُ) دەڵێ: پێغەمبەری️ اللّٰه(ﷺ) فەرموویەتی: الْيَوْمُ الْمَوْعُودُ : ڕۆژی قیامەتە ، وَالْيَوْمُ الْمَشْهُودُ : ڕۆژی عەرەفەیە ، وَالشَّاهِدُ : ڕۆژی جومعەیە ، خۆر لەسەر هیچ هەڵنایەت و ئاوا نابێت لەسەر ڕۆژێك باشتر بێت لە ڕۆژی هەینی ، کات و سەعاتێکی تێدایە هەر باوەڕدارێك لەو کاتەدا داوای خێر لە️ اللّٰه بکات ئیللا️ اللّٰه وەڵامی دەداتەوەو دوعاکەی گیرا دەکات ، وە پەنا بگرێت بە هەر شتێك ئیللا️ اللّٰه پەنای دەدات لەو شتەو دەیپارێزێ لێی . 📚سنن الترمذي | ٣٣٣٩ |. بۆمان دەرکەوت کە️ اللّٰه تعالی سوێندی بە ڕۆژی عەرەفە خواردووە کە فەرموویەتی ( وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ ) مَشْهُودٍ واتە ڕۆژی عەرەفە کە لە تەفسیری هاوەڵان و تابعینیش بەوشێوەیە هاتووە . هەر یەك لە ( أبو هریرة ، و علي بن أبي طالب ، و ابن عباس رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُم ، و قتادة ، و ابن زید ) لە تەفسیری ( وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ ) دەفەرموون : وَشَاهِدٍ : واتە ڕۆژی جومعە ، وَمَشْهُودٍ واتە ڕۆژی عەرەفە . 📚تفسیر الطبري . هەروەها لە سورەتی الفجر️ اللّٰه تعالی دەفەرموێت: ﴿ وَٱلْفَجْرِ - وَلَيَالٍ عَشْرٍ - وَٱلشَّفْعِ وَٱلْوَتْرِ ﴾ [الفجر: ١-٣]. لە تەفسیری ئەم ئایەتەدا ( وَٱلشَّفْعِ وَٱلْوَتْرِ ) هەر یەك لە ( ابن عباس ، و عكرِمة ، و الضحاك ، و قتادة ) دەفەرموون : وَٱلشَّفْعِ : واتە ڕۆژی قوربانی کردن ڕۆژی دەی ذي الحجة جەژنی قوربان ، وَٱلْوَتْرِ : واتە ڕۆژی عەرەفە . 📚تفسیر الطبري . گەورەیی ئەم ڕۆژە وای کردووە کە️ اللّٰه تعالی سوێندی پێ بخوات کەوایە موسوڵمان نابێ لەم ڕۆژە بێئاگابێت لە عیبادەت و یادی️ اللّٰه . لە چەندین فەرموودە و ئاثاری سەلەفدا ئاماژە بە فەزڵ و گەورەیی ڕۆژی عەرەفە کراوە کە بە پشتیوانی️ اللّٰه تعالی لێرە ئاماژەیان پێدەکەین : لە ڕۆژی عەرەفەدا دینەکەمان کامڵ بووە : حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ ، سَمِعَ جَعْفَرَ بْنَ عَوْنٍ ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ ، أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ رَجُلًا مِنَ الْيَهُودِ قَالَ لَهُ : يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ - الْيَهُودِ - نَزَلَتْ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا، قَالَ : أَيُّ آيَةٍ ؟ قَالَ : { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا }. قَالَ عُمَرُ : قَدْ عَرَفْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : وَهُوَ قَائِمٌ بِعَرَفَةَ يَوْمَ جُمُعَةٍ.

الحمدللە ئەمڕۆ مانگم بە چاوی خۆم بینی و سبەی دوو شەمە یەکەم ڕۆژی مانگی ذو الحجة ، واتە یەکەم ڕۆژی نۆمینەی حاجیانە .

ئیمام أحمد فەرمووی بە أبو حفص: «سەردەمێک بەسەر خەڵکیدا دێت کە بڕوادار لە نێوانیاندا وەک کەلاکی تۆپیو وایە، بەڵام دووڕوو (مونافیق) بە پەنجە ئاماژەی بۆ دەکرێت (واتە دەبێتە جێی سەرنج و ڕێز)». وتم: ئەی باوکی عبدالله، چۆن بە پەنجە ئاماژە بۆ دووڕوو دەکرێت؟ فەرمووی: ئەی باوکی حَفص، جێبەجێکردنی فەرمانی خوایان کردووە بە "شتێکی زیادە"و فزولی. بڕوادار کاتێک فەرمان بە چاکە یان ڕێگری لە خراپە دەبینێت، ئارام ناگرێت تا فەرمان و ڕێگری نەکات، خەڵکیش دەڵێن: "ئەمە دەستوەردانە لە کاروباری خەڵک و فزولی یە". بەڵام دووڕوو هەرچییەک ببینێت دەمی قەپات دەکات جا پێی دەڵێن: چی پیاوێکی چاکە!، چونکە خۆی تێکەڵی ئەو فزولی و کارە "زیادانە" ناکات. وتى: بیستم له ‌أحمد بن حنبل کە دەیفەرموو:«ئەگەر ئەمڕۆ شتێکی ڕاست و ڕێکتان بینی، ئەوا سەرسام بن». الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر للخلال(ص٣٦)ط:دار الكتب العلمية.

اليَومُ :        🌙 -   الإِثنَينُ ٢٣ ذي القَعدَة ١٤٤٧ - 🌗

رسول اللە ﷺ دەفەرموێت نەرمونیانی لە هەر شتێکدا بێت دەیڕازێنێتەوە و لە هەر شتێکیش دابماڵرێت دەیشێوێنێت. صحیح مسلم ۲٥۹٤ ئیمامی احمد وتی ئەگەر کەسێکت بینی کە نەزانە نەرمونیانی لەگەڵ بکە و بە نەرمی فێری بکە؛ چونکە ئەگەر تووڕەی بکەیت، ئەوا لە حەق دووری دەخەیتەوە. (طبقات الحنابلة، لابن أبي يعلى، ١/٢٥ ئیمامی احمد وتی خەڵکی پێویستیان بە نەرمونیانی و میهرەبانی هەیە و فەرمان بە چاکە دەبێت بەبێ ڕەق و تەقی بێت. (کتاب الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر للخلال، لاپەڕە ٢٨)

#شوانۍ... ✹أبي سعید الخدري رضي اللە عنە دەڵێ : ڕەسول اللە ﷺ فەرمووۍ : « هێندەۍ نەماوە باشترین و خێردارترین ماڵۍ موسڵمان مەڕ بێت ، شوێنیان بڪەوێت و بیانبات بۆ لوتڪەۍ شاخەڪان و ئەو شوێنانەۍ بارانیان لێدەبارێت و سەوزبوون ، بە دینەڪەیەوە ڕابڪات و خۆۍ بپارێزێ لە فیتنەڪان ».☟ 🔹عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، أَنَّهُ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللەِ ﷺ : « يُوشِڪُ أَنْ يَڪُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ ، يَتْبَعُ بِھَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ ، يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنَ الْفِتَنِ ». 📚 صحیح البخاري | ۷۰۸۸ سنن أبي داود | ٤۲٦۷ سنن ابن ماجە | ۳۹۸۰ مسند أحمد | ۱۱۳۹۱ مسند الحمیدي | ۷٥۰ 🔹عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، قَالَ : سَمِعْتُ النَّبِيَّ ﷺ يَقُولُ : « يَأْتِي عَلَۍ النَّاسِ زَمَانٌ تَڪُونُ الْغَنَمُ فِيهِ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ ، يَتْبَعُ بِھَا شَعَفَ الْجِبَالِ _أَوْ سَعَفَ الْجِبَالِ_فِي مَوَاقِعِ الْقَطْرِ ، يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنَ الْفِتَنِ ». 📚 صحیح البخاري | ۳٦۰۰ مسند أحمد | ۱۱۰۳۲