چشم‌و‌چراغ

🎬 به یاد استاد #علی_حاتمی (۲۴ مرداد ۱۳۲۳ – ۱۴ آذر ۱۳۷۵) و دیگر درگذشتگان 🇮🇷 علی حاتمی و زبان و فرهنگ و موسیقی ایران #تکه_فیلم، بخش‌هایی از مستند «آن معلم بی‌استاد» #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh‏

🖋 دکتر #جلیل_دوستخواه (۱۵ شهریور ۱۳۱۲ – ۳ فروردین ۱۴۰۵) #فرهنگستان_ایران #گزین_گویه #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

📺 همه‌گیری (epidemy) و دنیاگیری (pandemicity) 🎤 #نسرین_پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی 👥 همه‌گیری: شیوع بیش‌ازحد یک بیماری یا عارضه در جمعیتی معین 🌍 دنیاگیری: حالت دنیاگیر بودن یک بیماری #تکه_فیلم #فارسی_بان (۳۰ خرداد ۱۴۰۰) گروه واژه‌گزینی #پزشکی #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

🎤 به ‌مناسبت روز خبرنگار خبرنگار، خبرخوان، خبرگزاری، خبرپراکنی، خبررسانی، خبرچینی، خبرنامه. بی‌شک واژه‌های بیشتری را می‌شناسید که با واژهٔ «خبر» ساخته شده باشد. آیا تاکنون توجه کرده‌اید که «خبر» واژه‌ای عربی‌تبار است؟ فکر می‌کنید به همین دلیل باید آن را به‌کار نبریم؟ در زبان فارسی، واژه‌گزینان برای پذیرش واژهٔ غیرفارسی‌تبار شرط‌هایی تعیین کرده‌‌اند، ازجمله کوتاهی واژه و سابقهٔ حضور طولانی آن در زبان فارسی. واژه‌هایی که این ویژگی‌ها را داشته باشند و در فرایندهای واژه‌سازی فارسی به‌راحتی به‌کار روند، واژه‌های فارسی تلقی می‌شوند و ساخت یا انتخاب معادل برای آنها لازم نیست. #واژه‌_شناسی #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

📝 سالروز برگزاری نخستین آزمون سراسری دانشگاه‌ها در ایران #واژه‌_شناسی #فرهنگستان_زبان_ایران #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

🍹«نکتار» ریشه در اساطیر یونان باستان دارد و نوشابۀ ویژۀ خدایان المپ بوده است. واژۀ nectar به‌معنی «غلبه‌کننده بر مرگ» است. این اصطلاح بعدها به «شهد» گل‌ و نوعی نوشیدنی که از آبمیوه و پوره و شکر تهیه می‌شود، و برابر فارسی آن را می‌توان «شهداب» (مصوب فرهنگستان) نامید، گفته شد. خدایان یونان باستان، علاوه بر نکتار، «آمبروسیا» (ambrosia/ἀμβροσία؛ a-: پیشوند منفی‌ساز + -mbrotos یا brotos: «فانی» و «میرا») هم، که خوراک مخصوصشان بود، صرف می‌کردند یا حتی به بدن خود می‌مالیدند و جوانی و عمر جاوید می‌یافتند. آمبروزیا/آمبروژا امروزه به خوراک گوارا و لذیذ و معطر گفته می‌شود. همچنین، نام نوعی سالاد و نام گونه‌ای گیاه هم هست که شاید سبب این نام‌گذاری، مقاومت بالا یا عطر خاص آن گیاه بوده باشد. ✍🏻 سمانه ملک‌خانی گروه واژه‌گزینی #علوم_و_فناوری_غذا #واژه_شناسی #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

📚به مناسبت زادروز استاد #داریوش_آشوری (۱۱ مرداد ۱۳۱۷) #گزین_گویه #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

✍🏻 #محمود_دولت_آبادی (۱۰ مرداد ۱۳۱۹) #گزین_گویه #گویش_شناسی #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

‍ 🏢 فرهنگستان دوم، بخش ۳ فرهنگستان دوم که واکنش‌های منفی به فرهنگستان اول (فرهنگستان ایران) را دیده بود، شیوۀ دیگری را در واژه‌گزینی در پیش گرفت و برخلاف آن فرهنگستان، جز در یکی دو مورد، دفتر واژه‌های مصوب منتشر نکرد. تمرکز این فرهنگستان، به‌جای تصویب واژه، بر گردآوری شماری از واژه‌های پیشنهادیِ نویسندگان، مترجمان، پژوهشگران و همچنین واژه‌هایی از زبان‌ها و گویش‌های ایران و واژه‌های فارسی یا محلی و معرّبِ موجود در برخی متون گذشته بود. این فرهنگستان فهرستی از برابرهای پیشنهادی (طبق مقالۀ دکتر #احمد_صفارمقدم، بیش از ۶۰هزار واژه، با شمارش موارد تکراری) برای واژه‌های بیگانه تهیه کرد، اما به نشر عمومی آن‌ها اقدام نکرد. فرهنگستان دوم، چندوقت‌یک‌بار، کتابچه‌هایی با نام «پیشنهاد شما چیست؟» چاپ می‌کرد که در آن شماری از واژه‌های بیگانه در علوم گوناگون را، همراه با تعریف تخصصی، برگزیده بود و با تعیین فرصت مشخصی خواهان دریافت پیشنهاد‌های علاقه‌مندان برای برابرگذاری بود. از سال ۱۳۵۱ تا سال ۱۳۵۷، نُه کتابچه از این مجموعه با این عنوان‌ها چاپ شد: شمارۀ ۱: بخشی از واژه‌های آموزشی و صنعت گاز شمارۀ ‎۲: واژه‌های کتابداری شمارۀ ‎۳: بخشی از واژه‌های علوم اجتماعی شمارۀ ‎۴: نام دانش‌ها و فن‌ها و هنرها شمارۀ ‎۵: بخشی از واژه‌های رايانه‌ای (کامپيوتری) شمارۀ ‎۶: بخشی از واژه‌های پزشکی شمارۀ ‎۷: بخشی از واژه‌های فيزيک (رشتۀ الکتروتکنيک) شمارۀ ‎۸: بخشی از واژه‌های فن‌شناسی آموزشی شمارۀ ‎۹: بخشی از واژه‌های کارتوگرافی ✍🏻 سمانه ملک‌خانی #تاریخچه_واژه_گزینی #فرهنگستان_زبان_ایران #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

📚دکتر بهروز ثروتیان (۱۱ مهر ۱۳۱۶ – ۷ مرداد ۱۳۹۱) حکیم #نظامی_گنجوی #واژه #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

👨🏻‍🔧به مناسبت روز ملی کارآفرینی و آموزش‌های فنی و حرفه‌ای ز ما قرعه بر کاری انداختن ز «کارآفرین» کار ما ساختن (#نظامی_گنجوی) اصطلاح «انترپرِنور» (entrepreneur) در علم اقتصاد به شخص مبتکری گفته می‌شود که با هدفی انتفاعی، کسب‌وکاری را راه‌اندازی و سازمان‌دهی کند. این واژه از ریشه‌ای فرانسوی، به‌معنای «برعهده گرفتن و متقبل شدن»، است. در زبان فارسی، دست‌کم از سی سال پیش، واژهٔ «کارآفرین» که در متون قدیمی فارسی و به‌مجاز برای اطلاق به خداوند به‌کار رفته، به‌جای این واژهٔ بیگانه استفاده شده ‌است. گرچه هنوز برخی اصرار دارند از واژهٔ ثقیلِ «انترپرنور» استفاده کنند و حتی «کارآفرینی» (entrepreneurship) را «انترپرنورگری» (انترپرِنور + -گری) بخوانند، واژه‌های «کارآفرین» و «کارآفرینی» در زبان فارسی امروز متداول شده‌است. برخی از ترکیب‌های این واژه‌ها از این قرارند: novice entrepreneur: کارآفرین تازه‌کار/ کارآفرین مبتدی social entrepreneurship: کارآفرینی اجتماعی sustainable entrepreneurship, sustainopreneurship: کارآفرینی پایدار serial entrepreneurship: کارآفرینی پیاپی intrapreneurship: کارآفرینی درون‌سازمانی technology entrepreneurship, techno entrepreneurship, technology-based entrepreneurship: کارآفرینی فنّاورانه گروه‌های واژه‌گزینی #اقتصاد و #مدیریت #واژه_شناسی #نوگزینش #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

🎤 دکتر #علی_شیوا، عضو هیئت‌علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی 📺 دربارۀ «جستن/ جهیدن»، «برجستن/ورجستن»، «شیرجه»، «برجسته»، «نقش‌برجسته»، «بیستون»، ابیاتی از #سعدی و #دهخدا، دو اصطلاح «حقیقت» و «مجاز» در ادبیات، و مصوباتی از فرهنگستان: 🔹نقشۀ برجسته: relief map 🔹برجسته‌نما: stereoscope 🔹جَستانه: trampoline 🔹جَستانک: minitrampoline, jogging trampoline, trampette, exercise trampoline 🔹جَست‌ورز: trampoline jumper 🔹جَست‌ورزی: trampolining, rebound tumbling   #تکه_فیلم #صبح_به_خیر_ایران (۲۴ مرداد ۱۴۰۱) گروه‌های واژه‌گزینی #نقشه_برداری و #ورزش #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh

⚫️ به یاد استاد #اکبر_عبدی (۴ شهریور ۱۳۳۹ – ۲ مرداد ۱۴۰۵) 📗منبع: علی حاتمی؛ مجموعه‌آثار 🎵بوسَلیک (از «اَبوسُلیَک» عربی): نام گوشه‌ای در دستگاه نوا #تسلیت #گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی @cheshmocheragh