معین‌نامک | معین پایدار

‌‌ ‌ ✍🏻 نق‌های یک فروند چپ‌دستِ راست‌پا ‌این مطلب را ۱۰ سال پیش نوشته‌ام. ‌ ‌ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ⚜️ امروز، ۱۳ آگوست، روز جهانی چپ‌دست‌هاست. با خودم اندیشیدم چه بنویسم که هم حق چپ‌دستی‌ام را بجا آورده باشم، هم آن‌چه می‌نویسم با منِ دانش‌جوی زبان‌شناسی سازگار باشد. این شد که این فکرِ بفهمی‌نفهمی بکر سر باز کرد و بر آن شدم وجیزه‌ای بنویسم. ⚜️ معمول‌ است که وقتی زبان‌گر به پدیده‌ای برمی‌خورَد، نخستْ وجه زبانی‌ آن را می‌جوید. من هم چنین کردم و با روی‌کردی خاص، نمودهای زبانی این قضیه را به‌اجمال بررسیدم. ⚜️ چندان اهل نالیدن و غم‌بادگرفتن نیستم؛ ولی به‌ نظرم آمد این چپ‌پرهیزی و شاید چپ‌گریزی و شاید هم حتی چپ‌ستیزی، برخلاف پنداشتم آن‌چنان نوپا و بی‌ریشه هم نیست؛ اژدهای هفت‌سری است برای خودش؛ گوَن‌وار در بسترِ ذهن ریشه دوانده و عَشقه‌وش گِردِ اندیشه ساقه پیچانده. ⚜️ لفظِ «چپ» که می‌آید، هرچه مفهوم بد و ناپسند است پشت‌بندش سرازیر می‌شود. نمونه‌هایش چنان عیان و فراوان‌اند که حتی نگاهی سرسری درستی این ادعا را گواهی می‌دهد. می‌گویید نه؟ این‌ها نمونه‌اش: ۱. طوری چپ‌چپ‌ نگاهم می‌کنی، انگار گناه کبیره کرده‌م. ۲. وانتت چپ کرده و همۀ بارش ضایع شده. ۳. به حرف‌هاش اعتنا نکن؛ چپکی می‌گه. ۴. هر کاریش می‌کنیم، ساز مخالف می‌زنه؛ انگار امروز از دندۀ چپش بلند شده. ۵. هان؟ چه‌ت شده؟ از وقتی از من پول قرض گرفتی، تا می‌بینمت خودتو به کوچۀ علی‌چپ می‌زنی. ۶. سر ارث‌ومیراث با هم چپ افتاده‌ن. ۷. خواب دیده شوهرش توی راه هلاک شده. یکی نیست بهش بگه خواب زن چپه. ۸. ریشاتو چپه‌تراش نکن، مگه می‌خوای لولو بشی؟ ۹. یکی هم نیست به این چپ‌چُسِ الدنگ بگه تو که دوتا رو چارتا می‌بینی به سرشماری چه. ⚜️ بسیار خوب، هیچ آدم باانصافی نمی‌تواند بگوید این‌ها مفهوم‌هایی خوب و پسندیده‌اند. آن جاهایی هم که ناپسندی‌اش هویدا نیست، گونه‌ای خلافِ روالِ معمول بودن درش نهفته است. ⚜️ تازه کجایش را دیده‌اید؟! این یک طرف قضیه بود. داستان وقتی آب‌وتاب‌دارتر می‌شود که آن طرف قضیه را هم نشانتان بدهم. این تبعیض به همین‌ جا ختم نمی‌شود و هرچه مفهوم خوب و پسندیده است، پشت «راست» انباشته می‌شود. ⚜️ اگر باز هم می‌خواهید نه بگویید، این بار هم چشم باز کنید و ببینید تا چشمانتان گرد شوند: ۱. انگار راست‌راستکی باید از این شهر بریم! ۲. راست و پوست‌کنده بگو ببینم چه گندی بالا آوردی؟ ۳. آب توی دلت تکون نخوره؛ همۀ کارها رو خودم راست‌وریس می‌کنم. ۴. اگه راست‌وحسینی می‌گفتیم چه نیتی داریم، خیلی بهتر بود. در همۀ این نمونه‌ها مفهوم صداقت و حقیقت جلوه‌گر است. ⚜️ این‌ها همه به‌کنار. دامنۀ چپ‌ستیزی گسترده‌تر از این‌هاست. در فارسیِ افغانستانی، «چپ‌دادن» به‌معنای «فریب‌دادن» است. «چپ» در ترکی هم «دروغ» معنا می‌دهد. ⚜️ باز هم اگر هم‌چنان دوبه‌شکّید، این تکه‌متن از کلیله و دمنه تیر خلاص است بر انگاشت شک‌آلوده‌تان: 🔅 هر گشاده‌ابرو که چشم راستِ او از چپ خُردتر باشد با اختلاج دایم ... ذات ناپاک او مجمع فساد و مکر و منبع فجور و غدر باشد. ⚜️ حال، هرچه این واژه و مفهوم‌های پیوسته با آن بدشگون و ناهمایون انگاشته می‌شود، واژۀ متضادش، یعنی «راست»، مطلوب و مطبوع پنداشته می‌شود. این نه‌تنها در فارسی و زبان‌های ایرانی، بلکه انگار در خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی رواست. ⚜️ به‌گواهی محمد حسن‌دوست، در انگلیسی و لاتینی و آلمانی کهن و ایرلندی کهن، معادل راست به‌معنای «راست و درست» آمده است. می‌بینید؟! راست و درست همه‌جا در کنار هم. ⚜️ این چپ‌بدپنداری و راست‌خوب‌انگاری، از کجا ریشه می‌گیرد؟! چرا پیشینیان و هم‌چنان امروزیان و شاید پسینیانْ چپ را نابهنجار می‌دانسته و هم‌چنان می‌دانند و شاید خواهند دانست؟ ⚜️ راست‌دست‌ها، چرا این‌قدر چپکی فکر می‌کنید؟! چرا با چپ‌دست‌ها چپ افتاده‌اید و چپ‌چپ نگاهمان می‌کنید؟! این هم گلایۀ ما از شما. حالا از ما گفتن بود و از شما خود را به کوچۀ علی چپ زدن! ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ‌ ‌

‌ ‌ ✍🏻 آزار ‌ ‌ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ دختری خوابیده در مه‌تاب چون گلِ نیلوفری بر آب خواب می‌بیند خواب می‌بیند که بیمار است دل‌دارش و این سیه‌رؤیا شکیب از چشمِ بیمارش بازمی‌چیند می‌نشیند خسته‌دل در دامنِ مه‌تاب چون شکسته‌بادبانِ زورقی بر آب می‌کند اندیشه با خود: از چه کوشیدم به آزارش؟! و از پشیمانی سرشکی گرم می‌درخشد در نگاهِ چشمِ بیدارش روز دیگر، باز چون دل‌داده می‌ماند به راهِ او روی می‌تابد ز دیدارش می‌گریزد از نگاه او، باز می‌کوشد به آزارش! 🔏 هوشنگ ابتهاج، رشت، تیرماه ۱۳۳۰ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ‌ ‌

‌‌ ‌ ‌ 📽 تکه‌ای از فیلم «کمال‌الملک» ساختۀ علی حاتمی با بازی جمشید مشایخی عزت‌الله انتظامی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ‌ ‌

‌‌ ‌ ‌ 📽 تکه‌ای از فیلم «کمال‌الملک» ساختۀ علی حاتمی با بازی جمشید مشایخی عزت‌الله انتظامی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ‌ ‌

‌ ‌ ✍🏻 کوتاه بنویس تا سریع بفهمد ‌ ‌ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔅 در صورت عدم نصب یا خرابی دستگاه کارت‌خوان، اتوبوس می‌بایست نسبت به ارائهٔ سرویس به‌‌صورت رایگان اقدام نماید. ⚜️ معلوم نیست نویسنده چند کیلو فسفر سوزانده تا این جمله را نوشته. ببینید یک مفهوم ساده را چه‌قدر پیچانده و چند واژه خرجش کرده! 🔰 همین جمله را در چند گام ویرایش می‌کنم تا در نهایت به نمونهٔ پیش‌نهادی خودم برسم: ــ ویرایش زبانی (با تغییر اندک): در صورت نبودن یا خرابی دستگاه کارت‌خوان، اتوبوس باید به‌صورت رایگان سرویس بدهد. ــ ویرایش زبانی (با تغییر کافی): اگر کارت‌خوان نصب نباشد یا خراب باشد، اتوبوس باید به‌صورت رایگان سرویس بدهد. ـ‌ـ نمونهٔ پیش‌نهادی خودم: اگر کارت‌خوان نباشد یا خراب باشد، اتوبوس رایگان است. ⚜️ چنان‌که ملاحظه می‌کنید، جملهٔ من ۹واژه‌ای است؛ درست نصفِ جملهٔ ۱۸واژه‌ای اصلی! و به‌نظر خودم به‌نسبتِ آن جملهٔ مغلقِ غامض، بسیار خوش‌فهم‌تر است. ⚜️ ممکن است عده‌ای بگویند مفهوم جملهٔ پیش‌نهادی‌ من با مفهوم آن جملهٔ اصلی عیناً شبیه نیست. این سخن درست است؛ اما در این بافت، هیچ‌ یک از مفاهیم نهفته در پس آن جمله بایسته نیست. ⚜️ به‌علاوه، این اِطناب مُمل در فهم سریع معنا هم مُخل است و زدودنش واجب می‌نماید. به‌نظرم در این موقعیت باید سرعتِ فهم را فدای دقتِ پیام کنیم. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ‌ ‌

‌‌ ‌ ✍🏻 نوشته‌سنجی با مجلۀ انشا و نویسندگی سنجشِ ویرایشی و نگارشیِ متن نونگاران ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 شیوۀ برگزاری جلسات: متنتان را یک روز قبل از جلسه می‌فرستید. در جلسه واژه‌به‌واژه می‌خوانیم، از نظر ویرایشی و نگارشی می‌سنجیم، و برای بهبودش پیش‌نهاد می‌دهیم. اطلاعات دقیق‌ترش را پس از ثبت‌نامتان در خصوصیِ تلگرامتان خواهیم فرستاد. 🔰 زمان برگزاری جلسات: از ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ تا پایان تابستان فقط روزهای زوج، از ۱۴:۳۰ تا ۱۶:۰۰ 🔰 بستر برگزاری جلسات: در گوگل‌میت برگزار می‌شود. 🔰 مجلس‌گردان: معین پایدار ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 مبلغ ورودیهٔ جلسات: برای همه رایگان است. 🔰 ضمناً خوش‌حالمان می‌کنید اگر... این فرسته را برای دوستانی که گمان می‌کنید شاید این جلسه برایشان جالب باشد بفرستید. 🔰 لطفاً برای ثبت‌نام یا هر گونه سؤال فقط و فقط به این شناسه پیام دهید: @kniranofficial ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ‌🆔 @aznevisandegi ‌‌ ‌

‌ ‌ ✍🏻 ناشران و شیوۀ برگزیدن ویراستاران ‌ ‌ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ⚜️ رایج‌ترین و رسمی‌ترین شغل ویراستاران کار برای ناشران است. ویراستاران به‌سهم خود، نقش پررنگی در پیش‌برد کار ناشران دارند و طبیعی است که ناشران در برگزیدن آنان، دقت و حتی وسواس به خرج دهند.     ⚜️ اما هم‌چنان می‌بینیم ناشران از شیوۀ ناکارآمدی برای گزینش ویراستاران مطلوبشان استفاده می‌کنند: درخواست رزومه! این شیوه البته معمول‌ترین شیوه است؛ اما برای گزینش ویراستار، بسیار غلط‌انداز و ناکارآمد است و حتی اگر فرضاً شیوۀ کارآمدی هم باشد، کارآمدترین شیوه نیست.     ⚜️ این‌که ویراستار چند سال و برای کجاها ویراستاری کرده، لزوماً عیارنمای دانش و هنرش در ویرایش نیست؛ چراکه بسیارند ویراستاران پرکاری که روزمۀ پرباری دارند، اما از دانش عمیق و اساسیِ ویرایشی و یا از مهارت‌های روش‌مند و خلاقانه، کم‌بهره‌ یا حتی بی‌بهره‌اند.     ⚜️ این ویراستارها که اصطلاحاً به «ویراستاران مکانیکی» مشهورند، فقط یک «روش معیّن» را یاد گرفته‌اند، یا این‌که یک روش معیّن را فقط «به خاطر سپرده‌اند» و همان را برای «هر متنی» به کار می‌گیرند.     ⚜️ بهترین شیوۀ گزینش ویراستاران برای ناشران، نه درخواست رزومه، بلکه درخواست «نمونه» است، آن هم نمونه‌ای که خودشان به‌عنوان آزمون به ویراستار می‌دهند تا عیار دانش و هنرش را در قیاس با دیگر ویراستاران بسنجند.     ⚜️ ناشر اگر در کارش خبره باشد، حتی با یک متن ۲صفحه‌ای هم تا حد مقبولی می‌تواند از دانش و نگرش و دقت و مهارت ویراستار آگاه شود و به‌آسانی تشخیص می‌دهد که آن ویراستار مناسب کار او هست یا نیست. ⚜️ گاهی هم ویراستار رزومۀ پرباری دارد و بسیار هم دانا و تواناست؛ اما مشی کاری‌اش با حساسیت‌ها و اولویت‌های ناشر سازگار نیست، و همین در فرایند کار مشکل‌ساز خواهد شد.     🔰 پس ناشران عزیز ⚜️ اگر فقط به دنبال ویراستار ارزان و گوش‌به‌فرمان نیستید و ویراستاری را می‌خواهید که هم دانش و نگرش و دقت و مهارتِ درست و کافی داشته باشد، هم با حساسیت‌ها و اولویت‌های شما سازگار باشد، برای آزمودن و سنجیدن، حتماً از او نمونه بخواهید.   ⚜️ یک متنِ دست‌کم ۱۰۰۰کلمه‌ای را که می‌دانید ویرایش درست آن و نیز ویرایش مطلوب شما در آن دقیقاً چه‌طور است، برای ویراستار بفرستید و با توضیح اولویت‌ها و حساسیت‌ها، از او بخواهید آن را ویرایش کند. از همان متنْ همه‌چیز دست‌گیرتان می‌شود، به‌شرطی که خودتان هم این‌کاره باشید! ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ‌ ‌

‌ ‌ ✍🏻 مراتب دل‌بستگی در فارسی و انگلیسی ‌ ‌ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ⚜️ در انگلیسی، ۴ وندواره داریم که کارکردِ نسبتاً مشابهی دارند: -phile -maniac -holic -addict ⚜️ در فارسی، این‌ها را با واندواره‌های زیر ترجمه کرده‌اند و می‌کنند: ــ‌دوست ــ‌شیفته ــ‌باره ⚜️ اکنون ضمن توضیح ریشه و معنا و کارکرد هر وندواره، به جست‌وجوی بهترین برابر فارسی برای ترجمۀ آن‌ها می‌پردازیم.   ⚜️ وندواره‌های phile- و maniac- که صفت فاعلی می‌سازند، به‌ترتیب از اسم‌های philia- و mania- گرفته شده‌اند و البته همگی مستقیم یا نامستقیم، از یونانی‌ وام گرفته شده‌اند.   ⚜️ در انگلیسی، وندوارۀ phile- معنایی خنثی و گاه مثبت دارد؛ ولی وندوارۀ maniac- معنای منفی دارد و گویای مفهوم نوعی افراطِ وسواس‌آمیز و جنون‌آلود و بیمارگونه است. Anglophile Cinephile Russophile Bibliomaniac Kleptomaniac Ailuromaniac ⚜️ در فارسی، وندواره‌های ــ‌دوست و ــ‌شیفته می‌توانند آن معنای خنثی و گاه مثبت را به‌خوبی بازتاب دهند؛ البته ــ‌شیفته در قیاس با ــ‌دوست، از نظر معنایی قوی‌تر است. ⚜️ وندوارۀ ــ‌باره نیز چون مفهوم افراطِ وسواس‌آمیز و جنون‌آلود و بیمارگونه را به ذهن متبادر می‌کند، برای maniac- برابر مناسبی است.   ⚜️ اما داستان وندواره‌های holic- و addict- قدری متفاوت است؛ چراکه نه تبار یونانی دارند و نه از آغاز برای وندوارگی به خدمت گرفته شده‌اند. این دو وندواره در قیاس با وندواره‌های phile- و maniac-، نوجویانه و غیررسمی‌ تلقی می‌شوند. ⚜️ وندوارۀ holic- در اصلْ از واژۀ alcoholic گرفته شده است. زبان‌ورانِ انگلیسی این واژه را آگاهانه و عامدانه به alc + oholic تجزیه کرده‌اند. در این شیوۀ تجزیه، holic پس‌وندی در مفهوم «معتاد به» تلقی شده است: Workaholic Shopaholic Chocoholic ⚜️ در زبان‌شناسی، به این کار «بازتحلیل» یا «دگرتحلیل» می‌گویند. بازتحلیل (Reanalysis) که شماری آن را دِگرتحلیل (Metanalysis) نیز می‌نامند، فرایندی است که طی آن، زبا‌ن‌ورانْ کلمات یا عبارات یا جملات خاصی را سهواً یا عمداً، طور دیگری تجزیه و تحلیل می‌کنند و طبعاً معنای دیگری از آن برداشت می‌کنند.     ⚜️ وندوارۀ addict- تبار لاتینی دارد. این عنصر در اصلْ واژه‌ای مستقل است و در ترکیب با دیگر اسم‌ها، نوعی «گروه اسمیِ باز» می‌سازد؛ برای همین بر خلافِ ۳ وندوارۀ پیش‌گفتۀ دیگر، غالباً با فاصلۀ کامل از عنصر قبلش نوشته می‌شود: Coffee addict Screen addict News addict ⚜️ بااین‌حال، چون addict قابلیت واژه‌سازیِ خوبی از خود نشان داده و در ترکیب‌های حاصل از آن مانند وند عمل کرده، تسامحاً آن را هم وندواره می‌انگاریم.   ⚜️ در فارسی، برای ترجمۀ هر دو وندواره می‌توان از ــ‌باره و ــ‌شیفته بهره برد؛ اما نباید معنا و کارکرد واژه را در آن موقعیت از نظر دور داشت. چنان‌که ذکرش رفت، ــ‌شیفته در قیاس با ــ‌باره، نسبتاً خنثی‌ و مثبت‌ است؛ ولی ــ‌باره در قیاس با ــ‌شیفته، نسبتاً سوگیرانه‌تر و منفی‌تر‌ است. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ‌ ‌