از ویرایش

دربارۀ واژۀ ماسالا چای ماسالا نوعی نوشیدنی هندی است که از چای و شیر و شکر و برخی دیگ‌افزارها (ادویه‌ها) تهیه می‌شود. ماسالا در چند سال گذشته از انگلیسی وارد فارسی شده‌است. این واژه برگرفته از واژۀ مصالح (جمعِ مصلحة) است. یکی از معنی‌های مصالح در فارسی «مجموعه‌چیزهایی است که در تهیه و ساخت چیزی دیگر به کار می‌رود، چنان‌که مصالح ساختمانی». این گسترش معناییِ مصالح حاصل دست‌برد فارسی‌زبانان در این واژه است و مصالح در عربی چنین معنایی ندارد (نک. ابوالحسن نجفی، غلط ننویسیم، ذیل مصالح). واژۀ عربیِ مصالح از طریق فارسی به زبان‌های اردو و هندی راه یافته‌است. روند این وام‌گیری‌ها را این‌گونه می‌توان نشان داد: فارسی: ماسالا، از انگلیسی: masala، از هندی و اردو: مصالح، از فارسی: مصالح، از عربی: مصالح (منبع). ١۴۰۵/۰۵/٢٢ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

چند اصطلاح مشترک میان علم زبان‌شناسی و فن ویرایش زبانی این اصطلاح‌ها مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. برخی از آن‌ها پیشنهاد دیگران است و فرهنگستان آن‌ها را مناسب تشخیص داده و تصویب کرده‌است: ابهام دستوری / ساختاری ابهام‌زدایی ابهام واژگانی بافت بدل بند بند پایه بند پیرو به‌گویی تکواژ ریشه ریشه‌شناسی ساخت دستوری ساخت نحوی ساخت‌واژه ستاک صفت برتر صفت برترین کوته‌نوشت گذرا گرده‌برداری (و نه با تلفظ عامیانۀ «گرته‌برداری») گزاره گونه گویش ناگذر نوواژه نهاد واج واج‌نویسی واژه‌بست وام‌واژه هسته هم‌آیی همایند همکرد منبع: هزارواژۀ زبان‌شناسی ۱، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷. ۱۳۹۸/۰۱/۳۰ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

جای‌نام‌ها میراث ناملموس‌اند. پاسدار جای‌نام‌های اصیل باشیم. ❌ صادقیه ✅ آریاشهر ١۴۰۵/۰۵/۱۸ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

بخشی از کتاب زندگی پرشتاب که در جلسه‌های کتاب‌خوانی می‌خوانیم. آخرین فرصت برای نام‌نویسی: هفتۀ کنونی. شرکت در این جلسه‌ها رایگان است. نام‌نویسی: @azvirayesh_admin

چنین ویدئوهایی نمونۀ بارز ناسیونالیسم افغانستانی‌اند؛ محتوایی زرد و پوچ با ظاهر فریبنده: ١. افرادی که از آن‌ها نام برده در زندگی‌شان نام نوپدید «افغانستان» را نشنیده بودند. ۲. دقیقی زادۀ طوس، ابن‌سینا زادۀ بخارا، بیرونی زادۀ خوارزم، و پدر جامی زادۀ پیرامون اصفهان بود. ۳. زبان فارسی در افغانستان زاده نشده. ۴. هر شهری گویش خود را دارد و گویش تایباد و تربت جام و خواف و مشهد و سبزوار وامدار گویش هرات و زنده‌جان و کوسویه و گلران و غوریان نیست. نکته‌های دیگری هم هست که چون ممکن است برداشت نادرست و سپس رنجش سروران افغانستانی را در پی داشته باشد، از نوشتنشان خودداری می‌کنم. منبع ١۴۰۵/۰۵/۱۵ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

از ویرایش pinned a photo

لباس مردم آذربایجان پیش از آنکه پان‌ترک‌ها لباس گرجستانی را لباس سنتی مردم آذربایجان جا بزنند.‏ پانوشت ١: برای تجزیه‌طلبی نخست باید خود را متفاوت با دیگر مردم کشور نشان داد. مردم آذربایجان، به‌جز زبان، تفاوتی با دیگر ایرانیان ندارند و نژاد و تبار و فرهنگ و آیین و دینشان با دیگر ایرانیان یکسان است. ازاین‌رو، پان‌ترک‌ها با جعل موسیقی ترکی (با آکاردئون اروپایی!) و رقص ترکی و لباس ترکی (هردو گرجی!) و جز آن‌ها برای خود هویتی متفاوت خلق می‌کنند. پانوشت ٢: چیزی به نام رقص ترکی وجود ندارد. آنچه پان‌ترکان به نام رقص ترکی جا زده‌اند رقص بومی گرجستان است و «لزگی» نام دارد. منبع عکس: اینجا و اینجا. ١۴٠۵/٠۵/١۴ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

دربارۀ تلفظ اشنویۀ عزیز پسوند ـویه، که در بشرویه و جرقویه و عسلویه و فشافویه (پشاپویه) و کهگیلویه دیده می‌شود، همان پسوندی است که در اشنویه هم به کار رفته. این شهر، که در آذربایجان غربی قرار دارد، تا همین چند دهه پیش ošnuye تلفظ می‌شد. مدتی است که آن را ošnaviy(y)e تلفظ می‌کنند. تلفظ اخیر نه فارسی است، نه عربی، و نه به هیچ زبان دیگری. ١۴۰۵/۰۵/۱۲ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

مجموعه‌دورهمی‌های حضوری برای ویراستاران، نویسندگان، مترجمان به دعوت فرهاد قربان‌زاده در این دورهمی‌ها ▫️دربارۀ کار و ویرایش و نگارش و ترجمه گفت‌وگو می‌کنیم؛ ▫️دوستان جدید می‌یابیم؛ ▫️خود را معرفی می‌کنیم و از توانایی‌هایمان می‌گوییم؛ ▫️با جاهایی که به ویراستار…

روزگاری موهای مردمان ایران «تاب» و «پیچ» و «شکن» داشت، امروز موهایشان را «ویوی» و «کِرلی» می‌کنند. ١۴٠۵/٠۵/١٢ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

ویرگول آکسفورد(ی) در فصل ششم از ویراست هفتمِ کتابِ Publication Manual of the American Psychological Association، (۲۰۲۰، ص ۱۵۵)، دربارهٔ یکی از کاربردهای ویرگول آمده‌است: «در موارد زیر از ویرگول استفاده می‌کنیم: در بین اجزای یک مجموعه شامل سه مورد یا بیشتر، ازجمله پیش از آخرین مورد. این ویرگولِ آخر «ویرگول پیاپی» (serial comma) یا «ویرگول آکسفورد(ی)» (Oxford comma) نامیده می‌شود: درست: ارتفاع، عرض، و عمق نادرست: ارتفاع، عرض و عمق» برای نشان دادن اهمیت این ویرگول در درک متن، نگارنده این شاهد از کلیله و دمنه (ترجمهٔ نصرالله منشی) را نمونه می‌آورد: «عداوت میان چهار کس بر این طریق متصوّر است: گرگ و میش، و گربه و موش، و باز و درّاج، و بوم و زاغ». ١۴۰۵/۰۵/۰۹ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

مجموعه‌دورهمی‌های حضوری برای ویراستاران، نویسندگان، مترجمان به دعوت فرهاد قربان‌زاده در این دورهمی‌ها ▫️دربارۀ کار و ویرایش و نگارش و ترجمه گفت‌وگو می‌کنیم؛ ▫️دوستان جدید می‌یابیم؛ ▫️خود را معرفی می‌کنیم و از توانایی‌هایمان می‌گوییم؛ ▫️با جاهایی که به ویراستار نیاز دارند آشنا می‌شویم؛ ▫️تجربه به دست می‌آوریم؛ ▫️کتاب می‌خوانیم. هر دوره: ده جلسه نشانی: تهران، محدودهٔ میدان انقلاب روزهای جمعه ساعت ۱۰:۰۰ تا ۱۲:۰۰ ▫️هزینۀ ده جلسه دورهمی: ۱,۹۰۰,۰۰۰ تومان (یک میلیون و نهصد هزار تومان، برابر با هر جلسه ۱ دلار! بابت یکی دو هدیۀ کوچک و اجارهٔ جا و پذیرایی اندک) ▫️شمارۀ کارت: 6104337384300636 بانک ملت، به نام فرهاد قربان‌زاده (پس از واریز، روگرفتِ رسید بانکی را اینجا بفرستید.) ١۴۰۵/۰۵/۰۸ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

نشست‌های کتاب‌خوانی می‌خواهیم به‌صورت برخط دور هم جمع شویم و رمان بخوانیم. نخستین کتاب زندگی پرشتاب است به قلم بریژیت ژیرو. پیش‌نیاز شرکت در این نشست‌های کتاب‌خوانی داشتن همین ترجمه از کتاب است (اینجا). شرکت در این نشست‌ها رایگان است. روزهای دوشنبه و پنجشنبه ساعت ۱۷:۰۰ پس از سفارش کتاب، به @azvirayesh_admin پیام دهید. ١۴۰۵/۰۵/۰۸ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

واژه‌های گروه و گروهی چه کوتاهی‌ای در حق زبان فارسی کرده‌اند که به جایشان می‌گوییم تیم و تیمی؟ ١۴۰۵/۰۵/۰۷ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh

سَره‌گرایی؛ شبحی که با آن می‌جنگند سَره‌گرایی و عربی‌گرایی دو سوی یک پیوستارند. هرچه از دو سوی این پیوستار به وسط آن پیش برویم بیشتر به میانه‌گرایی میل خواهیم کرد. ازاین‌رو، عربی‌گرایی یا سَره‌گرایی مرز روشنی ندارند و عربی‌گرا یا سَره‌گرا دانستنِ کسی به‌آسانی ممکن نیست. جدا از این موضوع، ممکن است کسی یک کتاب خود را با رویکرد عربی‌گرایی یا سَره‌گرایی و کتابی دیگر را با میانه‌روی نوشته باشد. مفهوم سَره‌گرایی و عربی‌گرایی با گذر زمان نیز دگرگون می‌شود. برای نمونه، نوشته‌ای که صد سال پیش سَره‌گرایانه دانسته می‌شده، ممکن است امروز کمابیش میانه‌گرایانه باشد. هم سَره‌گراییِ افراطی و هم عربی‌گراییِ افراطی کنشی آگاهانه است. یعنی نویسنده آگاهانه می‌کوشد واژۀ عربی یا فارسیِ کم‌کاربردی را به‌جای واژۀ پرکاربردتر در متن بیاورد. به دلیل ماهیت سَره‌گرایی و عربی‌گرایی، نمی‌توان گفت چند درصد از نویسندگان نامدار سَره‌گرا یا عربی‌گرایند. داده‌های آماری دربارۀ این دو رویکرد نه وجود دارد و نه ممکن است آمار دقیقی وجود داشته باشد. ازاین‌رو، اگر بخواهم فقط به شم زبانی خود بسنده کنم، حدس می‌زنم در میان نویسندگان شناخته‌شدۀ ایرانی شمار سَره‌گراها بیش از دو سه درصد نباشد. حال آنکه اگر نوشته‌های نود و شش هفت درصد دیگر از نویسندگان ناماور را بررسی کنیم، در بیشترِ صفحه‌ها چندین واژۀ عربی می‌یابیم که یا جمع مکسر عربی است یا جمع سالم عربی (با «ـ‌ات») است یا با «ـ‌الـ» ساخته شده (و این‌ها همه وارد کردن دستور زبان بیگانه به فارسی است) یا معادل فارسیِ زیبا و خوش‌آهنگی دارد که در همان متن خوش می‌نشیند. این روش از نوشتنْ عربی‌گراییِ غیرافراطی و ناخودآگاه است (گفتیم عربی‌گراییِ افراطی کنشی آگاهانه است). اگر این آمارِ دست‌ودل‌بازانۀ دوسه‌درصدیِ سَره‌گرایان را درست بدانیم، می‌توان ادعا کرد که در میان بزرگان اهل قلم چیزی به نام سَره‌گرایی تقریباً وجود ندارد. در تأیید این ادعا همین بس که ادیبان ایرانی برای نمونه آوردن از سَره‌گرایان دهه‌ها است از احمد کسروی نام می‌برند، که هشتاد نود سال پیش می‌زیست و برخلاف جوش و خروش ادیبان، در بیشترِ نوشته‌هایش خیلی هم سَره‌گرا نبوده‌است. گفتیم سَره‌گراییِ افراطی و عربی‌گراییِ افراطی دو سوی یک پیوستارند. پس منطقاً به همان اندازه که سَره‌گرایی ویرانگر است (که نیست)، عربی‌گرایی هم باید ویرانگر باشد، ولی آنچه تاکنون در نقد عربی‌گرایی نوشته شده در برابر شمارِ کتاب‌ها و مقاله‌هایی که در نقد سَره‌گرایی نوشته شده نزدیک به هیچ است. ١۴۰۵/۰۵/۰۶ ▫️فرهاد قربان‌زاده @azvirayesh