دوره‌های مدرسه بیدار / ۱۴۰۵

مهدی بهبودی (متولد ۱۳۶۱، تهران) هنرمند صدا، آهنگساز، اجراگر، پژوهشگر، و مدرس است. کار او در تقاطع موسیقی تجربی، هنر صدا، پرفورمنس و اینستالیشن شکل گرفته و بیش از دو دهه است که صدا را به‌عنوان رسانه‌ای برای پژوهش، تجربه و بازاندیشی در نسبت میان انسان، فضا، ماده و شنیدن به کار می‌گیرد. او دانش‌آموخته آهنگسازی کنسرواتوار تهران در دهه ۸۰ شمسی است و در کنار آن، مطالعات خودآموخته‌ای در حوزه‌های علوم پایه و الکترونیک داشته است. نگاه میان‌رشته‌ای در آثار او، از اجراهای زنده و اینستالیشن‌های صوتی تا سازهای دست‌ساز، مجسمه‌های صوتی، ضبط‌های میدانی و پارتیتورهای تجربی، حضوری پررنگ دارد. تاکنون در حدود ۱۵۰ پروژه، اجرا و همکاری هنری در ایران و کشورهای مختلف اروپا و آمریکا حضور داشته و آثار آهنگسازانی چون جان کیج، الوین لوسیه، جیمز تنی، پتر آبلینگر و نادر مشایخی را اجرا و بازخوانی کرده است.   مهدی بهبودی همچنین بر ایجاد زیرساخت برای هنرهای صوتی در ایران تمرکز داشته است. در سال ۱۳۹۲ پروژه های «رادیکال تهران» را برای گسترش موسیقی تجربی به راه انداخت. در سال ۱۴۰۳ «آنسامبل مطبخ صوت» را با حضور هنرمندان آموزش دیده در دوره های آموزشی‌اش که هر یک با سازهای دست‌ساز، ابزارهای ابداعی و شیوه‌های شخصی خود اجرا می‌کنند، تأسیس کرد؛ آنسامبلی که اجراهای خود را در مراکز مهم فرهنگی و هنری تهران از جمله دانشگاه تهران، موزه موسیقی ایران و فضاهای مستقل هنری ارائه کرده است. در بهار سال ۱۴۰۴ نیز «آزمایشگاه هنر صوتی تهران  SALT» را راه اندازی کرد؛ فضایی اشتراکی برای پژوهش، تولید، آموزش و همکاری در حوزه‌ی هنرهای صوتی. در سال‌های گذشته در مراکز فرهنگی و کارگاه‌های تخصصی به تدریس و طراحی دوره‌های مرتبط با موسیقی تجربی، هنر صوتی، شنیدن، ضبط میدانی و ساخت ابزارهای صوتی پرداخته و از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ به‌عنوان منتور پروژه‌ی سونیک اکسپلوررز وابسته به بنیاد بتهوون در شهر بن آلمان فعالیت کرده است. در بهار و تابستان ۲۰۲۷ او به عنوان منتور و هنرمند میهمان در پروژه‌ی گلوبال فورست، فستیوال موسیقی دونائشینگن و فستیوال موزیکا در استراسبورگ حاضر خواهد بود. برای او، صدا تنها موضوع خلق اثر نیست؛ بلکه روشی برای اندیشیدن، پژوهش، ساختن اجتماع و انتقال تجربه است. برای شرکت در این دوره لطفا از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید. شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴ ۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳ سایت: www.bidar.school ایمیل: institutebidar@gmail.com تلگرام: t.me/bidarschool اینستاگرام: bidar.school کانال یوتیوب:Bidar School آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات‌الهی، کوچه‌ی چهره آزاد، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی @bidarschool @bidarcourses

بسیاری از ما وقتی به تماشای یک اجرای موسیقی الکترونیک می‌نشینیم، با هنرمندی روبه‌رو می‌شویم که پشت یک لپ‌تاپ یا میز صدا قرار گرفته و حرکاتش به فشردن چند دکمه یا جابجا کردن اسلایدرها محدود شده است. در این وضعیت، برای مخاطب دشوار است که متوجه شود کدام حرکت نوازنده باعث تولید کدام صدا شده است؛ پدیده‌ای که پژوهشگران این موسیقی آن را «جعبه سیاه» می‌نامند. در مقابل، در سازهای سنتی مثل تار یا ویولن، ما شاهد همبستگی مستقیم بین تلاش فیزیکی نوازنده و صدای تولید‌شده هستیم.   این دوره با هدف بازگرداندن «بدن زنده» به مرکز اجرای موسیقی الکترونیک طراحی شده است. ما در این مسیر، بدن را نه یک ابزار مکانیکی صرف، بلکه به عنوان «اولین و طبیعی‌ترین ساز بشر» و پایه و اساس درک و تفکر خود بررسی می‌کنیم. در طول جلسات، خواهیم دید که چگونه پیشرفت تکنولوژی و سنسورهای حرکتی (مانند دوربین‌ها یا حسگرهای عضلانی) به هنرمند اجازه می‌دهد تا از محدودیت‌های میزهای ثابت رها شده و در فضای صحنه، مستقیماً با حرکات دست، نفس و حتی تنش عضلاتش، صدا را کنترل و خلق کند. این دوره تلاشی است برای درک بهتر رابطه‌ی میان ذهن، بدن و ابزارهای دیجیتال، تا هنرمند بتواند فراتر از یک اپراتورِ ماشین روی صحنه، به عاملی پویا در یک اجرای چندرسانه‌ای تبدیل شود.   جلسه‌ی اول: مقدمه و مفاهیم بنیادی  در این جلسه به بررسی این پرسش می‌پردازیم که چرا بدن در طول تاریخ موسیقی الکترونیک، از صحنه حذف یا پشت دستگاه‌ها پنهان شد. با تکیه بر مفاهیمی چون «شناخت تجسم‌یافته»، بررسی می‌کنیم که چگونه موسیقی را نه فقط با گوش، بلکه با تمام بدن احساس و درک می‌کنیم. همچنین با مفهوم «سوما-استتیک» آشنا می‌شویم که بر آگاهی از حس‌های درونی بدن برای افزایش خلاقیت در اجرا تأکید دارد.   جلسه‌ی دوم: رویکردهای طراحی، سیستم‌های پوشیدنی و فیزیولوژیک   تمرکز این جلسه بر چگونگی ساخت سازهای دیجیتالی شخصی‌سازی شده است. بررسی می‌کنیم که چگونه می‌توان سنسورهای متصل به بدن (مانند دستکش‌های هوشمند یا حسگرهای فعالیت عضلانی) EMG  را به گونه‌ای طراحی کرد که به بخشی از سیستم عصبی نوازنده تبدیل شوند. هدف اینجا رسیدن به «صمیمیت کنترل»‌ است؛ یعنی ساز چنان با بدن یکی شود که نوازنده بدون فکر کردن به تکنولوژی، بر بیان هنری متمرکز بماند. جلسه‌ی سوم: سیستم‌های حرکتی مبتنی بر صدا و نفس در اجراهای چندرسانه‌ای   نفس کشیدن و تولید صدا، خودکارترین فعالیت‌های بدن هستند که در این جلسه بررسی می‌شوند. یاد می‌گیریم که چگونه می‌توان ریتم تنفس یا ویژگی‌های آوایی را به داده‌های دیجیتال تبدیل کرد تا پارامترهایی مثل طنین و افکت‌های صوتی را کنترل کنند. همچنین با بررسی تجربیات هنرمندانی چون پاملا زد، به ادغام تکنیک‌های آوازی با سیستم‌های حرکتی می‌پردازیم.   جلسه‌ی چهارم: فضاهای ناملموس، سنسورهای بدون تماس و بازخورد بصری   چالش اصلی این جلسه، نوازندگی در «فضای خالی» و بدون لمس هیچ جسم فیزیکی است. بررسی می‌کنیم که در غیاب کلاویه‌ها و سیم‌ها، نوازنده چگونه باید بر حس و آگاهی از موقعیت بدن خود تکیه کند. همچنین نقش دوربین‌ها و سنسورهای فروسرخ را در ردیابی حرکات بدن و ایجاد پیوند میان تصویر، حرکت و صدا واکاوی خواهیم کرد.   جلسه‌ی پنجم: تحول هویت و عاملیت نوازنده   در جلسه‌ی پایانی، به این موضوع می‌پردازیم که کار با این سیستم‌ها چگونه هویت هنرمند را تغییر می‌دهد و به او اجازه می‌دهد تا به تنهایی کنترل کامل بخش فنی و هنری اجرای خود را به دست گیرد. با نگاهی به مفهوم «سایبورگ»، به هم‌افزایی نهایی میان انسان و ماشین می‌رسیم. در نهایت، دانشجویان آموخته‌های خود را در قالب پروژه‌ها یا ایده‌های طراحی برای سیستم‌های حرکتی ارائه می‌دهند. درباره‌ی مدرس👇

بدن به مثابه ساز؛ اجرای موسیقی الکترونیک زنده با سیستم‌های حرکتی (آنلاین و آفلاین) به‌هدایت مهدی بهبودی از ۱۷ مرداد ۱۴۰۵، ‌شنبه‌ها: ۱۸ تا ۲۰ (۵ جلسه)   این دوره با هدف بازگرداندن «بدن زنده» به مرکز اجرای موسیقی الکترونیک طراحی شده است. ما در این مسیر، بدن را نه یک ابزار مکانیکی صرف، بلکه به عنوان «اولین و طبیعی‌ترین ساز بشر» و پایه و اساس درک و تفکر خود بررسی می‌کنیم. در طول جلسات، خواهیم دید که چگونه پیشرفت تکنولوژی و سنسورهای حرکتی (مانند دوربین‌ها یا حسگرهای عضلانی) به هنرمند اجازه می‌دهد تا از محدودیت‌های میزهای ثابت رها شده و در فضای صحنه، مستقیماً با حرکات دست، نفس و حتی تنش عضلاتش، صدا را کنترل و خلق کند. این دوره تلاشی است برای درک بهتر رابطه‌ی میان ذهن، بدن و ابزارهای دیجیتال، تا هنرمند بتواند فراتر از یک اپراتورِ ماشین روی صحنه، به عاملی پویا در یک اجرای چندرسانه‌ای تبدیل شود.   اطلاعات بیشتر👇

بدن به مثابه ساز؛ اجرای موسیقی الکترونیک زنده با سیستم‌های حرکتی (آنلاین و آفلاین) به‌هدایت مهدی بهبودی از ۱۷ مرداد ۱۴۰۵، ‌شنبه‌ها: ۱۸ تا ۲۰ (۵ جلسه)   این دوره با هدف بازگرداندن «بدن زنده» به مرکز اجرای موسیقی الکترونیک طراحی شده است. ما در این مسیر، بدن را نه یک ابزار مکانیکی صرف، بلکه به عنوان «اولین و طبیعی‌ترین ساز بشر» و پایه و اساس درک و تفکر خود بررسی می‌کنیم. در طول جلسات، خواهیم دید که چگونه پیشرفت تکنولوژی و سنسورهای حرکتی (مانند دوربین‌ها یا حسگرهای عضلانی) به هنرمند اجازه می‌دهد تا از محدودیت‌های میزهای ثابت رها شده و در فضای صحنه، مستقیماً با حرکات دست، نفس و حتی تنش عضلاتش، صدا را کنترل و خلق کند. این دوره تلاشی است برای درک بهتر رابطه‌ی میان ذهن، بدن و ابزارهای دیجیتال، تا هنرمند بتواند فراتر از یک اپراتورِ ماشین روی صحنه، به عاملی پویا در یک اجرای چندرسانه‌ای تبدیل شود.   اطلاعات بیشتر👇

رایناخ بنیادهای ماقبل تجربی حقوق مدنی  را نخستین بار در سال ۱۹۱۳ منتشر کرد. این کتاب یکی از آثار مهم در سنت پدیدارشناسی حقوق به شمار می‌آید که در فضای فکری پدیدارشناسی آن دوره مورد توجه قرار گرفت و ادموند هوسرل  نیز آن را نمونه‌ای مهم از به‌کارگیری روش پدیدارشناختی در حوزه‌ی حقوق دانست. اهمیت کتاب بعدها فراتر از فلسفه‌ی حقوق رفت، زیرا تحلیل رایناخ از «کنش‌های اجتماعی» و روابطی مانند وعده و تعهد، با برخی مباحث معاصر در فلسفه‌ی زبان و هستی‌شناسی اجتماعی پیوند یافت. این کتاب از مهم‌ترین تلاش‌ها در سنت پدیدارشناسی حقوق برای بررسی ساختارهای مفهومی و ضروریِ نهفته در برخی مفاهیم حقوقی است. رایناخ، برخلاف دیدگاه‌هایی که حقوق را صرفاً حاصل قوانین موضوعه و نهادهای تاریخی می‌دانند، می‌کوشد نشان دهد که مفاهیمی مانند حق، تعهد، وعده، و مالکیت ساختارهایی دارند که می‌توان آن‌ها را مستقل از نظام‌های حقوقی خاص تحلیل کرد. در این دوره تلاش خواهیم کرد متن رایناخ را با دقت بخوانیم و با پرسش‌ها و ایده‌های اصلی او درباره‌ی امکان یک نظریه‌ی ماقبل‌ تجربی حقوق آشنا شویم؛ همچنین برخی پیوندهای این بحث را با مباحث معاصر در فلسفه‌ی زبان و هستی‌شناسی اجتماعی دنبال خواهیم کرد. این دوره در قالب مطالعه‌ی گروهی متن پیش خواهد رفت. تمرکز جلسات بر فهم بهتر مفاهیم اصلی متن و گفت‌وگو درباره‌ی استدلال‌های رایناخ خواهد بود. در کنار متن اصلی، از برخی منابع مکمل نیز برای روشن‌تر شدن زمینه‌ی فلسفی بحث و طرح پرسش‌های انتقادی استفاده خواهیم کرد. در هر جلسه ابتدا طرحی کلی از مفاهیم اصلی و خط استدلالی بخش(های) مورد مطالعه ارائه خواهد شد تا جایگاه بحث روشن شود. سپس قسمت‌های مشخصی از متن رایناخ را می‌خوانیم و تلاش خواهیم کرد مفاهیم، تمایزها و گام‌های استدلالی متن را با دقت دنبال کنیم. در پایان هر جلسه، زمانی به بحث و گفت‌وگو درباره‌ی پرسش‌های فلسفیِ برآمده از متن اختصاص خواهد یافت تا ضمن فهم بهتر دیدگاه رایناخ، امکان ارزیابی و نقد آن نیز فراهم شود.   ساجد طیبی فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد از گروه فلسفه‌ی علم دانشگاه صنعتی شریف و دکتری از پژوهشکده‌ی فلسفه‌ی تحلیلیِ پژوهشگاه دانش‌های بنیادی است. حوزه‌ی پژوهشی اصلی او فلسفه‌ی زبان است و پایان‌نامه کارشناسی ارشد و رساله‌ی دکتری خود را در حوزه‌ی معناشناسی الفاظ ارجاعی در زبان به انجام رسانده است. عنوان رساله‌ی دکتری او «مفردانگاری رويکردی تاريخی-شکّاکانه» است. طیبی در سال‌های بعد از فارغ‌التحصیلی به‌عنوان محقق پسادکتری و سپس عضو هیأت علمی در پژوهشگاه دانش‌های بنیادی مشغول به کار بوده است و در کنار فعالیت‌های پژوهشی، دروس گوناگونی در حوزه‌ی فلسفه‌ی زبان و فلسفه‌ی تحلیلی در دانش‌گاه‌های تهران، صنعتی شریف، و صنتعی امیرکبیر تدریس کرده است. برخی از علائق پژوهشی او عبارت‌اند از:‌ معناشناسی و کاربردشناسی زبان طبیعی، نظریه‌ی کنش‌های گفتاری، نظریاتِ ارجاع در زبان و اندیشه، ابعادِ اجتماعی و سیاسی زبان، و تاریخِ اولیه‌ی فلسفه‌ی تحلیلی. برای شرکت در این دوره لطفا از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید. شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴ ۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳ سایت: www.bidar.school ایمیل: institutebidar@gmail.com تلگرام: t.me/bidarschool اینستاگرام: bidar.school کانال یوتیوب:Bidar School آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات‌الهی، کوچه‌ی چهره آزاد، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی @bidarschool @bidarcourses

آدولف رایناخ و بنیادهای ماقبل تجربی حقوق (حضوری و آنلاین) به‌هدایت ساجد طیبی از ۱۹ مرداد ۱۴۰۵، دوشنبه‌ها: ۱۸ تا ۲۰ (۴ جلسه)   آدولف رایناخ (۱۸۸۳–۱۹۱۷) فیلسوف آلمانی و از چهره‌های مهم نسل نخست پدیدارشناسان بود. او از شاگردان و همکاران نزدیک ادموند هوسرل  به شمار می‌رفت و در کنار پژوهش‌های خود در حوزه‌ی پدیدارشناسی، به مسائل فلسفه‌ی حقوق و ساختارهای اجتماعی علاقه‌مند بود. رایناخ تلاش کرد روش پدیدارشناختی را برای تحلیل مفاهیمی به کار گیرد که در زندگی اجتماعی و حقوقی ما نقش اساسی دارند؛ از همین رو، آثار او را می‌توان از نخستین تلاش‌ها برای بررسی فلسفیِ ساختار واقعیت‌های اجتماعی دانست.   اطلاعات بیشتر👇

در تریلوژی افسردگی او، زن در هیئت قربانی-هیولا ظاهر می‌شود. زنان در هر دو وجه مقدس و عرفی «قربانی» می‌شوند اما در نهایت در قامت هیولاهای نیرومندی سربرمی‌آورند که ماشین میل هومو اکونومیکوس، این هیولای زاده‌ی سرمایه‌داری متأخر، را اوراق می‌کنند. فون‌تریه در تریلوژی افسردگی بر نهاد خانواده تمرکز می‌کند و در هر فیلم به نحوی به واسازی آن می‌پردازد. در ماخولیا این واسازی با تصور پایان جهان می‌آمیزد و در زنِ شهوتی دست به تحریر قسمی پدیدارشناسی روح سینمایی می‌زند. واپسین فیلم لارس فون‌تریه، خانه‌ای که جک ساخت به نوعی وصیت‌نامه‌ی سینمایی هنرمند خلاقی است که هیچگاه حساب خشونت را از خلاقیت جدا نکرده است. در این فیلم شخصیت اصلی داستان درباره‌ی ماهیت هنر تأمل می‌کند؛ حرف‌های او را که می‌شنویم روی پرده بریده‌هایی از فیلم‌های فون‌تریه می‌بینیم که جملگی تماشاگر را به این فکر می‌اندازند که مجموعه‌کارهای او را باید در پرتو گفته‌های جک و شاید کل فیلم آخر او بازنگریست: «بعضی‌ها ادعا می‌کنند اعمال فجیع و کارهای ناشایستی که در دنیای داستان از ما سر می‌زند همان میل‌ها و خواهش‌های درون مایند که نمی‌توانیم در فضای مهارشده‌ی تمدن مرتکب شویم. برای همین است که آن خواهش‌های سرکوفته به زبان هنر بیان می‌شود. نه. من این حرف را قبول ندارم. به عقیده‌ی من بهشت و دوزخ یکی است. روح به بهشت تعلق دارد و جسم به جهنم. روح همان عقل است و جسم همه‌ی چیزهای خطرناک، مثل هنر و شمایل‌ها.» با این حال دلایلی هست که ما را وامی‌دارند شک کنیم که جک جانشین یا سخن‌گوی فون‌تریه است، هرچند فیلم‌ساز دانمارکی از روی قصد و عمد تماشاگران را به پذیرفتن این تفسیر تحریک می‌کند. جک قاتلی زنجیره‌ای است که به کارهای خشونت‌آمیز خویش به چشم فعالیت هنری می‌نگرد و فون‌تریه هنرمندی است که بارها و بارها متهم شده است به اینکه نه تنها از طریق فیلم‌هایش بلکه با زن-ستیزی و زن-گریزی بی‌پرده‌اش و بدرفتاری آشکارش با هنرپیشه‌های زن در حق تماشاگرانش اعمال خشونت می‌کند.    می‌توان فون‌تریه را هنرمندی خواند که هم در فیلم‌هایش هم در رفتارهایش درگیر خشونت زنجیره‌ای می‌شود. اما مهم این است که او در سینمای معاصر جهان نمونه‌ا‌ی کمیاب بلکه نایاب از ترکیب دیالکتیکی شاید ناممکنِ تئاتر قساوتِ آرتو و فاصله‌گذاری و بیگانه‌گردانی برشتی است. در فیلم‌های او بارها و بارها لحظه‌های یادآور فیلم‌های تجاری-ژانری با گرایش به فیلم‌جستار‌سازی به سیاق فیلم‌های گدار به هم می‌آمیزند. جهان فون‌تریه میدان تنش مداوم این دو نیروی معارض است.   صالح نجفی متولد  تهران در ۱۳۵۴، فارغ التحصیل رشته‌ی معماری از دانشکده‌ی هنرهای زیبا و ادبیات فارسی از پژوهشگاه علوم انسانی است. او از سال ۱۳۸۳ کار ترجمه‌ و تالیفِ متون گوناگونی را در حوزه‌ی فلسفه، سینما و هنر آغاز کرده است و در حال حاضر ترجمه‌ی آثار سورن کیرکگور را در دست دارد. او از سال ۱۳۹۰ در دانشکده‌ی هنرهای زیبا، دانشگاه هنر و موسسه‌ی پرسش به تدریس تاریخ فلسفه و نقد اشتغال داشته است. صالح نجفی در دو مجموعه کتاب‌ به نام‌های فیلم به ‌مثابه‌ی فلسفه ، ۱۳۹۶ و عشق در سینما، ۱۳۹۷، نوعی دیگر از تأمل در سینما و متفاوت از نقد فیلم را پیشنهاد می‌کند؛ رویکردی که تلاش دارد فیلم را در جهانِ وسیع‌تری که احاطه‌اش کرده است، چون متنی فلسفی بخواند. برای شرکت در این دوره لطفا از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید. شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴ ۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳ سایت: www.bidar.school ایمیل: institutebidar@gmail.com تلگرام: t.me/bidarschool اینستاگرام: bidar.school کانال یوتیوب:Bidar School آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات‌الهی، کوچه‌ی چهره آزاد، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی @bidarschool @bidarcourses

افسون مدئا و رهایی از اوهام آینده: لارنس فون‌تریه و تریلوژی افسردگی به‌هدایت صالح نجفی از ۸ مرداد ۱۴۰۵، پنجشنبه‌ها: ۱۸ تا ۲۰ (۴ جلسه)   در این دوره می‌کوشیم چهار فیلم آخر فیلم‌ساز برجسته‌ی دانمارکی، لارنس فون‌تریه را با محوریت تمثال مدئا بازخوانیم: دجال، ماخولیا، زنِ شهوتی، خانه‌ای که جک ساخت. می‌توان فون‌تریه را هنرمندی خواند که هم در فیلم‌هایش هم در رفتارهایش درگیر خشونت زنجیره‌ای می‌شود. اما مهم این است که او در سینمای معاصر جهان نمونه‌ا‌ی کمیاب بلکه نایاب از ترکیب دیالکتیکی شاید ناممکنِ تئاتر قساوتِ آرتو و فاصله‌گذاری و بیگانه‌گردانی برشتی است. در فیلم‌های او بارها و بارها لحظه‌های یادآور فیلم‌های تجاری-ژانری با گرایش به فیلم‌جستار‌سازی به سیاق فیلم‌های گدار به هم می‌آمیزند. جهان فون‌تریه میدان تنش مداوم این دو نیروی معارض است. اطلاعات بیشتر👇

جلسه‌ی پنجم | بازگشت دیونیزوس | تراژدی، جنگ و کاتارسیس   پس از اتمام اورستیا، باید دوباره به پرسش ابتدایی بازگشت: چرا تراژدی وجود دارد؟ و چرا اندوه وجود دارد؟ در آخرین جلسه، پژواک پرسش‌های تراژدی یونانی را در نقطه‌های مهمی از تاریخ دنبال می‌کنیم؛ آنجا که جنگ‌ها هر بار برافروخته شدند، تراژدی یونانی بار دیگر سربرآورده است؛ در دهه‌ی شصت میلادی وقوع جنگ ویتنام، در جنگ جهانی دوم و در سال‌های پس از آن، سال‌های سایه‌ی جنگ. حتی تا بکت پیش می‌آییم که روی ویرانه‌های تراژدی و روی ویرانیِ جهان می‌نویسد اما کماکان پژواکی از آیسخولوس در خود دارد. اینجا باید ببینیم آیا تراژدی هنوز هم چیزی از رنج‌های ما می‌فهمد؟ به‌خصوص وقتی «ما» را با انسانِ ایرانی دهه‌ی ۱۴۰۰ تعریف کنیم؛ آیا تراژدی چیزی از وحشت‌های ما می‌فهمد؟ قاسم نجاری، نویسنده، مترجم و قصه‌گو، فارغ‌التحصیل کارشناسی ادبیات نمایشی است و  کارشناسی ارشد فلسفه‌ی هنر خود را با موضوع پایان‌نامه‌ی «زیبایی شناسی‌ وحشت در تراژدی یونانی» در دانشگاه هنر تهران اخذ کرده است. از آثاری که به‌دست او ترجمه شده‌اند می‌توان به اتوبیوگرافی سرخ (آن کارسن، نشر بان، ۱۴۰۵)، تئاتر حافظه (سایمون کریچلی، نشر پارسه، ۱۴۰۳)، نوشتن برای صحنه (لیروی کلارک، نشر بیدگل، ۱۴۰۳) اشاره کرد. قاسم نجاری خالق پادکست روایی رادیو اسفار است و نویسنده‌ی کتاب زاهدان: جستارهایی از یک جغرافیای نامرئی (نشر سالینه، ۱۴۰۲). متن نمایشی او My therapist is a volcano در سال ۱۴۰۴ در هلند اجرا و برگزیده‌ی فستیوال فرینج آمستردام شد. او علاوه بر انتشار جستارهایی درباره‌ی تراژدی یونانی به‌صورت آنلاین، در سال ۲۰۲۵ برگزیده‌ی جایزه‌ی جستارنویسی Tom Grass نیز شده است. برای شرکت در این دوره لطفا از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید. شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴ ۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳ سایت: www.bidar.school ایمیل: institutebidar@gmail.com تلگرام: t.me/bidarschool اینستاگرام: bidar.school کانال یوتیوب:Bidar School آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات‌الهی، کوچه‌ی چهره آزاد، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی @bidarschool @bidarcourses

در پنج جلسه، ابتدا به چیستی تراژدی یونانی می‌پردازیم و در ادامه به سراغ هر کدام از این سه‌گانه می‌رویم. مبنای این خوانش، تقابلی دوتایی است که میانِ مفهوم کاتارسیس-تراژدی ارسطویی-و مفهوم اکپلکسیس-تراژدی غیرارسطویی می‌سازیم. ما به نحوه‌ی مواجهه‌ی آیسخولوس با جهانی می‌پردازیم که یک پا در اسطوره‌های باستانی دارد و یک پا در برخورد با جهان جدید. مواجهه‌ای که موضوع آن وحشتِ جهان است؛ که چگونه می‌توان در مقابل این جهان پر از وحشت، هنوز پا بر جای ایستاد و زیبایی را تجربه کرد.  تراژدی یونانی واورستیای آیسخولوس، نماینده‌ی تراژدی زنده‌ای است که دیگر آیینی کهن نیست؛ بلکه پاسخی به مواجهه‌ی انسان با جهانی است که ناگهان ناآشنا و هولناک شده است؛ جهانی پس از جنگ، در آستانه‌ی گذار از اسطوره به قانون. اورستیا دقیقاً در این شکاف تاریخی و وجودی ایستاده است: میان اسطوره و سیاست، میان انتقام و عدالت، میان وحشت و امکان زیبایی. روش این دوره، مبتنی بر رویکرد کلاسیک‌شناسی  )Classical Studies (است؛ نه صرفاً خوانشی فلسفی از متون، و نه تمرین‌هایی در حوزه‌ی اجرا یا تئاتر. در این چارچوب، تراژدی‌های یونانی به‌عنوان آثاری تاریخی-ادبی مطالعه می‌شوند که در بستر مشخصی از تحولات سیاسی، اسطوره‌ای و زبانی شکل گرفته‌اند. متن آیسخولوس در نسبت با زمینه‌ی تولیدش خوانده می‌شود: از بستر جنگ‌های ایران و یونان و تحول نهادهای سیاسی در آتن، تا جایگاه اسطوره و آیین، و نیز سنت‌های اجرایی تراژدی. این دوره به‌صورت «خوانش گروهی» برگزار نمی‌شود. شرکت‌کنندگان بهتر است متن هر جلسه را پیش از حضور در کلاس مطالعه کنند. زمان کلاس، به بازخوانی کامل متن اختصاص ندارد، بلکه بر مواجهه‌ی دقیق و متمرکز با لحظات کلیدی هر تراژدی استوار است. در طول جلسه، با انتخاب قطعاتی مشخص از متن (به فارسی و با ارجاع به نسخه‌ی انگلیسی و یونانی)، ساختار درونی اثر، گره‌های دراماتیک، و لحظات بحرانی آن را باز می‌کنیم.   جلسه‌ی اول | «رنج‌کشیدن زیر آفتاب» | تراژدی یونانی چیست؟   پیش از شروع متون آیسخولوس، باید دید تراژدی یونانی چیست و چگونه به‌وجود آمده است. متون پربصیرت نمایشی در یونان باستان، فقط حاصل تحولی در آیین‌های باستانی نیستند (آنطور که همواره گفته‌اند) بلکه حاصل نیاز به نوع تازه‌ای از دیدنِ دنیایی جدیدند. جلسه‌ی اول درباره‌ی ذهن یونانی است؛ که چگونه پس از جنگ‌های ایران و یونان، به وحشت جهان نگاه می‌کند و از دل آن فرم تراژدی یونانی را به وجود می‌آورد؛ یک شیوه‌ی تازه برای نگاه‌کردن و فکرکردن به جهان. جلسه‌ی دوم | «تماشای جنگلی که می‌سوزد» | تراژدی اول: آگاممنون   اولین مواجهه با متن آیسخولوس. بخش اول از سه‌گانه‌ی اورستیا: تراژدی آگاممنون است. خوانش تمام این تراژدی، وابسته به تفسیر یک صحنه است که در مطالعات کلاسیک به‌نام «صحنه‌ی کاساندرا» یا «صحنه‌ی دیوانگی» شناخته می‌شود؛ آنجا که برده‌ی جنگ‌آورده‌ی تروآیی در مقابل خانه‌ی یونانیان می‌ایستد و تمام آنچه خواهد آمد را پیش‌بینی می‌کند. تفسیر این صحنه، مواجهه با این صحنه، تجربه‌ای مهیب است و جلسه‌‌ی دوم، تلاشی‌ست برای بازسازی این صحنه، همان‌طور که آیسخولوس می‌خواسته ما ببینیم: انگار جنگلی در آتش می‌سوزد و زبان هم همراه آن.   جلسه‌ی سوم | «تمام عمر معلق بوده‌ایم» | تراژدی دوم: نیازآوران  در دومین تراژدی اورستیا، خون‌ها ریخته شده است و چرخه‌ی انتقام آغاز شده. در سومین جلسه، نیازآوران را در مقام اثری پساآخرالزمانی می‌خوانیم که درباره‌ی جهانی می‌گوید که همه‌ی فجایع بزرگ پیش از این اتفاق افتاده‌اند و حالا سکوتی روی جهان افتاده است. این سکوت، کم‌کم، به‌خون شکسته می‌شود چون همه‌ی نزاع‌هایی که پیشتر دیده بودیم، در سینه‌ی آدم‌ها حمل می‌شود.   جلسه چهارم | «وحشت جهان را درمی‌نوردد» | تراژدی سوم: الهگان انتقام   روایت‌های باستانی می‌گویند تراژدی «الهگان انتقام» وحشت‌آورترین تراژدی در میان همه‌ی تراژدی‌های یونانی بوده است. و اگر پس از سال‌ها، از زاویه‌ای دقیق به این تراژدی نگاه کنیم، وحشت آن را بر ما عیان می‌شود. ابتدا باید اهمیت فیوری‌ها یا الهگان انتقام را درک کرد و دید چگونه انسان‌ها وضعیتی درست کرده‌اند که حتی خدایان هم نمی‌توانند این گره‌ی کور را از هم باز کنند. ما الهگان انتقام را در مقام بیداری وحشتی کیهانی می‌خوانیم. وحشتی که حاصل جنگ‌هاست و ما را به وضعیتی وجودی می‌رساند که در آن تقابل با این وحشت تنها راهِ کم‌کردن رنج‌هاست. ادامه👇

این خانه بوی خون می‌دهد؛ اورستیاخوانی در پنج پرده (حضوری، آنلاین و آفلاین) به‌هدایت قاسم نجاری از ۳۱ تیر ۱۴۰۵، چهارشنبه‌ها: ۱۶ تا ۱۸ (۵ جلسه) تراژدی چرا وجود دارد؟ چون سوگواریم. چرا سوگواریم؟ چون جنگی بر پا شده است. این نقطه‌ی شروع خواندنِ تراژدی‌های یونانی است؛ متونی که قرن ۵ قبل از میلاد در دوران شکوفایی یونان باستان، برای اجرا زیر آفتاب نوشته شده‌اند. روایت‌هایی از نفرین‌های باستانی، انتقام، جنگ، عشق و زیبایی؛ حالا، وقت بازگشت به تراژدی است.   این دوره، در پی خوانشی کلاسیک‌شناسانه از سه‌گانه‌ی اورستیا (تراژدی‌های «آگاممنون»، «نیازآوران» و «الهگان انتقام») است. نوشته‌های آیسخولوس، اولین تراژدی‌نویس یونانی. اطلاعات بیشتر👇

جلسه‌ی ۱: فراتر از «من»؛ عبور از مونولوگِ ایستا تئوری: تحلیل تفاوت میان «راویِ درونی» (ادبی) و «راویِ کنش‌گر» (اجرایی). عملی: تمرینِ «حضور در لحظه»: بازنویسیِ یک خاطره‌ی شخصی به شکلی که راوی نه در حال یادآوری، بلکه در حال «خلقِ دوباره‌ی» واقعه در لحظه باشد.   جلسه‌ی ۲: کالبدشکافیِ صدا و لحن (الگوی سلینجر) تئوری: بررسیِ لحن در «ناتور دشت»؛ چگونه لحن، جهانِ ذهنیِ شخصیت را می‌سازد؟ عملی: انتخابِ «صدا». نوشتنِ قطعه‌ای کوتاه که در آن «صراحت و تردیدِ» راوی، موتورِ حرکتِ صحنه باشد. جلسه‌ی ۳: وزنِ فیزیکیِ کلمات و تعلیق (الگوی داستایوفسکی) تئوری: چگونه متنِ «یادداشت‌های زیرزمینی» با درگیریِ ذهنی، فضای فیزیکی صحنه را پر می‌کند؟ عملی: تمرینِ «کلماتِ کنش‌گر»: تبدیلِ یک توصیف ذهنی به یک فعلِ فیزیکی روی صحنه.   جلسه‌ي ۴: معماریِ زمان و مکان (الگوی فاکنر) تئوری: پرش‌های زمانی و سیالیتِ ذهن در «خشم و هیاهو». چگونه راوی می‌تواند با دست‌کاری زمان، تجربه‌ی تماشاگر را مدیریت کند؟ عملی: طراحیِ یک سکانس که در آن راوی مدام میان «گذشته» و «اکنونِ صحنه» در نوسان است. جلسه‌ی ۵: از اعتراف تا «سقوط» (الگوی کامو) تئوری: بررسی «سقوط»؛ راوی به عنوان معماری که تماشاگر را در چالشِ اخلاقیِ خود شریک می‌کند. عملی: تمرینِ «مخاطب‌محوری»: راوی با چه کسی حرف می‌زند؟ (تعریفِ فیزیکیِ تماشاگر در متن). جلسه‌ی ۶: ساختارِ پیرنگ در متنِ اول‌شخص تئوری: تبدیلِ «وضعیتِ ذهنی» به «درامِ بیرونی». چگونه متنِ اول‌شخص به نقطه‌ی اوج و گره‌افکنی برسد؟ عملی: بازنویسیِ پیرنگ بر اساسِ کنش‌های فیزیکیِ راوی.   جلسه‌ی ۷: تدوین و صیقل‌دادن؛ تن‌مند کردنِ متن تئوری: حذفِ اضافات؛ کلماتی که «بودنِ» روی صحنه را کند می‌کنند. عملی: کارگاهِ بازخوانی و «اجرایِ رومیزی»؛ خواندنِ متن توسط هنرجو و اصلاحِ ضرب‌آهنگ بر اساسِ تنفسِ فیزیکی.   جلسه‌ی ۸: نمایشِ نهایی (پروژه‌ی اجرایی) ارائه: اجرایِ نهاییِ متونِ تولید شده. جمع‌بندی: تحلیلِ نهایی بر اساسِ اینکه چگونه راوی در هر متن، به «موتور محرکِ صحنه» تبدیل شده است. میلاد اخگر، کارگردان، نمایشنامه‌نویس و داستان‌نویس، از میانه‌ی دهه‌ی ۱۳۸۰ خورشیدی تاکنون به نویسندگی و کارگردانی تئاتر و نوشتن در مطبوعات مشغول است. نویسندگی و کارگردانی نمایش‌هایی مانند «با ریتم برف‌پاک‌کن»، «کاناپه»، «عکس سفید»، «اتود شماره9» و مجموعه‌ی داستان‌کوتاه «نور تنبل صبحگاهی» از آثار برجسته‌ی او به شمار می‌آید، شهر و زندگی شهری درون‌مایه‌ی اصلی کارهای اخگر است. او در سال‌های اخیر کارگاه‌هایی مانند «لکچرپرفورمنس» را با همکاری موسسه‌ی فرهنگی هنری ته‌رنگ برگزار کرده است. برای شرکت در این دوره لطفا از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید. شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴ ۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳ سایت: www.bidar.school ایمیل: institutebidar@gmail.com تلگرام: t.me/bidarschool اینستاگرام: bidar.school کانال یوتیوب:Bidar School آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات‌الهی، کوچه‌ی چهره آزاد، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی @bidarschool @bidarcourses

اول‌شخص‌های اجرایی؛ کارگاه خلق تک‌گویی (کارگاه حضوری) به‌هدایت میلاد اخگر از ۱۲ مرداد ۱۴۰۵، دوشنبه‌ها: ۱۰:۳۰ تا ۱۳:۳۰ (۸ جلسه)  اول‌شخص‌های اجرایی» بستری برای پیوند زدن ادبیاتِ اول‌شخص با هستی‌شناسیِ بازیگر است. در این دوره، ما با نگاهی آسیب‌شناسانه از مرزهای «مونولوگِ صرف» عبور می‌کنیم؛ مونولوگی که اغلب به بیانِ درونیاتِ ایستا محدود می‌شود. در عوض، تمرکزِ ما بر «روایتِ اجرایی» است؛ ساختاری که در آن «اول‌شخص» تنها یک سخن‌گو نیست، بلکه یک «کُنش‌گرِ راوی» است. تفاوتِ بنیادی ما در اینجاست که متن، نه فقط برای خوانده شدن، که برای «بودن» بر صحنه نوشته می‌شود. اطلاعات بیشتر👇

فرهاد محرابی متولد ۱۳۶۲ دانش‌آموخته و پژوهش‌گر در حوزه‌ی مدرنیسم ادبی‌ست. وی پس از اتمام تحصیلاتش در مقطع لیسانس و فوق‌لیسانس در رشته‌ی انسان‌شناسی در دانشگاه تهران به انگلستان رفت. او در مدرسه‌ی اقتصاد‌ لندن (LSE) در حوزه‌ی فلسفه‌ی علوم اجتماعی شروع به پژوهش کرد، و در سال ۲۰۱۲ از آن دانشگاه در مقطع فوق لیسانس فارغ‌التحصیل شد. حوزه‌ی مورد علاقه‌ی وی در آن سال‌ها ایده‌ی فاقد قدر‌مشترک بودن ( incommensurability) در فلسفه‌ی علم با تکیه بر نظریات دونالد دیویدسون و ریچارد رورتی بود. او بعدها گرایش مطالعاتی‌اش را به ادبیات تطبیقی، فلسفه و ادبیات، ‌و نظریه‌ی سینما تغییر داد و به مدت دو سال در کالج دانشگاهی لندن (UCL) در مقطع فوق‌لیسانس مشغول به پژوهش و تدریس بود. رساله‌ی فوق لیسانس او در آن دانشگاه، مطالعه‌ی تطبیقی در مورد جهان ادبی والاس استیونس و سینمای آنتونیونی بود. محرابی دوره‌ی دکتری خود را در حوزه‌ی مدرنیسم ادبی، ادبیات تطبیقی و مطالعات ساموئل بکت در دانشگاه ردینگ انگلستان و بنیاد بین‌المللی ساموئل بکت در سال ۲۰۲۰ به پایان رساند. وی چندین مقاله در حوز‌ه‌ی مطالعات بکت و تاریخ مدرنیسم ادبی در کنفرانس‌هایی در انگلستان، کانادا و لهستان ارائه و منتشر کرده ‌است. در کنار پژوهش و تحقیق در حوزه‌ی نظریه‌ی ادبی، وی به طور مشخص از سال ۲۰۱۵ مشغول پژوهش در حوزه‌ی روشنفکری ایران و جهان و مطالعات پسااستعماری بوده است. برای شرکت در این دوره لطفا از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید. شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴ ۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳ سایت: www.bidar.school ایمیل: institutebidar@gmail.com تلگرام: t.me/bidarschool اینستاگرام: bidar.school کانال یوتیوب:Bidar School آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات‌الهی، کوچه‌ی چهره آزاد، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی @bidarschool @bidarcourses

هنر به مثابه کنش انقلابی؛ جان برجر، گشودن ادراک و سیاست زیبایی‌شناسی (حضوری ،آنلاین و آفلاین) از ۳۱ تیر ۱۴۰۵، چهار‌شنبه‌ها: ۱۹ تا ۲۱ (۴ جلسه) جان برجر یکی از معروف‌ترین مقالاتش یعنی «پرنده‌ی سفید» را با این عبارات پایان می‌‌دهد: «ما در فصل آغازین سِفْر پیدایش زندگی نمی‌کنیم. اگر ترتیب رویدادهای کتاب مقدس را دنبال کنیم، ما پس از هبوط به سر می‌بریم. ما در جهانی آکنده از رنج زندگی می‌کنیم که در آن شرارت را می‌توان در همه‌جا دید؛ جهانی که رخدادهایش تأییدی بر هستی ما نیست، جهانی که باید در برابر آن مقاومت کرد. در همین وضعیت است که لحظه‌ی زیبایی‌شناختی، امیدی را عرضه می‌دارد…هنر واجد این پیش‌فرض در خود است که زیبایی استثنا نیست … بلکه بنیاد یک نظم و نظام است…چندین سال پیش، زمانی که به وجه تاریخی هنر می‌اندیشیدم، نوشتم که یک اثر را بر اساس این معیار داوری می‌کنم که آیا به انسان در جهان مدرن برای احقاق حقوق اجتماعی‌اش کمک می‌کند یا خیر. من هنوز بر آن موضع هستم. وجه دیگر هنر، یعنی وجه متعالی آن، پرسش از حق هستی‌شناختی انسان را مطرح می‌سازد…»   «… هنر از طبیعت تقلید نمی‌کند؛ هنر از یک آفرینش تقلید می‌کند؛ گاه برای طرح جهانی بدیل، و گاه تنها برای بسط دادن، تأیید کردن، و تبدیل امید گذرایی که طبیعت به ما عرضه می‌دارد، به امری اجتماعی… هنر پاسخی سازمان‌یافته به آن چیزی است که طبیعت گهگاه به ما امکان می‌دهد تا نگاهی بدان بیندازیم. هنر در پی آن است که شناختِ بالقوه را به شناختی مستمر و لایتناهی بدل سازد. هنر، انسان را به امید دریافت پاسخی متقن‌تر، فرا می‌خواند، … وجه متعالی هنر همواره صورتی از نیایش است».   این جملات عصاره‌ی چیزی بوده است که در این درسگفتار در پی واکاوی آن بوده‌ایم. هدف، بررسی مبانی نظری «فلسفه‌ی عمل انقلابی در هنر» در آثار جان برجر، با محوریت چند جستار از اوست. چهارچوب تحلیلی این سلسه‌نشست‌ها بر این فرض استوار است که ساختارهای سلطه‌، با ایجاد «ادراک حسی مسلط»، امکان شناخت واقعیت را از توده‌ها سلب می‌کنند. برجر به عنوان مثال در جستار Revolutionary Undoing با اتکا به آرای ماکس رافائل، استدلال می‌کند که کارکرد هنرِ انقلابی نه بازنمایی صرف، بلکه عملی برای «گشودن» و درهم‌شکستن این ساختار ادراکی تحمیلی است تا از این مجرا، زمینه برای ظهور آگاهیِ انتقادی فراهم گردد. این مسئله در مواجهه با دو پدیده‌ی سیاسی معاصر یعنی جنگ و ظهور فاشیسم نئولیبرال از اهمیت روش‌شناختی ویژه‌ای برخوردار است. برنامه‌ی این درسگفتارِ متن‌محور در چهار جلسه تدوین شده است. در جلسه‌ی اول، با خوانش جستار بلند Undefeated Despair و مقاله‌ی محوری Revolutionary Undoing، مفهوم آگاهیِ حاصل از بحران، واکاوی می‌شود. جلسه‌ی دوم به تحلیل مقاله‌ی  Let Us Think About Fear ، The Work of Art و The Ideal Critic and the Fighting Critic اختصاص دارد و با بهره‌گیری از نظریه‌ی «ساختار احساس» ریموند ویلیامز، ساختارِ عاطفیِ حاصل از سرکوب تحلیل می‌شود. جلسه‌ی سوم، بر مبنای متونی چون The White Bird ، To Take Paper to Draw, و A View of Delft  به نسبتِ میان «نگاه» و «کنشِ سیاسی» در برابر ایدئولوژی‌های مسلط می‌پردازد‍. در نهایت، جلسه‌ی چهارم با تمرکز بر جستارهایی چون The Storyteller ، The Chorus In Our Heads or Pier Paolo Pasolini و Stones (Palestine, June 2003) کارکرد روایت‌های شفاهی را به‌عنوان ابزار گشایش انقلابی در مقابل تاریخ‌نگاری رسمی بررسی کرده و به دیدگاه‌های پازولینی در این زمینه ارجاع می‌دهد. هدف غایی این درسگفتار، برداشتن گامی کوچک در فراهم آوردن ابزارهای تحلیلی برای روشنفکران و کنشگران عرصه‌ی هنر و سیاست است تا با مطالعه‌ی تطبیقی این متون، بتوانند نسبت میان فرم هنری، ادراک حسی و مقاومت سیاسی را بازتعریف کنند. این درسگفتار، ذیل پارادایمِ نقدِ ایدئولوژیک و نگاهِ همدلانه‌ی برجر، به دنبال صورت‌بندیِ یک چارچوب انتقادیِ عملی برای درک و تحلیل شرایط زیست در جهان معاصر است. طبعاً خوانش ما به متونی که ذکر آن رفت محدود نخواهد شد و در کنار آن‌ها به جستارهای دیگری از برجر نیز خواهیم پرداخت. تمامی متونی که در این نشست‌ها بر آن‌ها تمرکز خواهیم داشت از این دو منبع انتخاب شده‌اند:   Berger, John. Hold Everything Dear: Dispatches on Survival and Resistance. Verso, 2007.   Berger, John. Landscapes: John Berger on Art. Edited by Tom Overton, Verso, 2016   در مورد مدرس 👇

هنر به مثابه کنش انقلابی؛ جان برجر، گشودن ادراک و سیاست زیبایی‌شناسی (حضوری ،آنلاین و آفلاین) از ۳۱ تیر ۱۴۰۵، چهار‌شنبه‌ها: ۱۹ تا ۲۱ (۴ جلسه) هدف، بررسی مبانی نظری «فلسفه‌ی عمل انقلابی در هنر» در آثار جان برجر، با محوریت چند جستار از اوست. چهارچوب تحلیلی این سلسه‌نشست‌ها بر این فرض استوار است که ساختارهای سلطه‌، با ایجاد «ادراک حسی مسلط»، امکان شناخت واقعیت را از توده‌ها سلب می‌کنند. برجر به عنوان مثال در جستار Revolutionary Undoing با اتکا به آرای ماکس رافائل، استدلال می‌کند که کارکرد هنرِ انقلابی نه بازنمایی صرف، بلکه عملی برای «گشودن» و درهم‌شکستن این ساختار ادراکی تحمیلی است تا از این مجرا، زمینه برای ظهور آگاهیِ انتقادی فراهم گردد. این مسئله در مواجهه با دو پدیده‌ی سیاسی معاصر یعنی جنگ و ظهور فاشیسم نئولیبرال از اهمیت روش‌شناختی ویژه‌ای برخوردار است. اطلاعات بیشتر👇

مراد فرهادپور متولد  تهران در ۱۳۳۷ متفکر، نویسنده و مترجم است. او از دهه‌ی شصت به این‌سو متون گوناگونی را در حوزه‌ی ادبیات و فلسفه، چه در قالب مقاله در نشریاتی چون راه‌ نو، کیان، آدینه و ارغنون؛ و چه در قالب ‌کتاب‌‌ چون عقل افسرده، ۱۳۷۸،  بادهای غربی، ۱۳۸۲ و پاره‌های فکر، ۱۳۸۸ به رشته‌ی تحریر در آورده است. او همچنین از دهه‌ی هفتاد به این سو توامان به ترجمه و تدریس متونِ فلسفی جریان‌های انتقادی غرب، از آثار متفکرینِ مکتبِ فرانکفورت تا دیگر آثارِ فیلسوفانِ جریان‌ساز چون بَدیو، آگامبن و ژیژک پرداخته است. برای شرکت در این دوره لطفا از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید. شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴ ۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳ سایت: www.bidar.school ایمیل: institutebidar@gmail.com تلگرام: t.me/bidarschool اینستاگرام: bidar.school کانال یوتیوب:Bidar School آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات‌الهی، کوچه‌ی چهره آزاد، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی @bidarschool @bidarcourses

تأملات فلسفی-تاریخی: خوانش گروندریسه (۴ جلسه) در ادامه‌ی دوره‌هایی که از چند سال گذشته در مدرسه‌ی بیدار برگزار شده است و به موضوع کلی نقد ماتریالیسم تاریخی و همچنین مباحث مربوط به نظریه‌ی دولت در مارکسیسم و ورای آن اختصاص داشته است، در این دوره بحث با تکیه بر مضمون کلی تأملات فلسفی-تاریخی با تکیه بر خوانش بخش‌هایی از متن گروندریسه‌ی مارکس و برخی متون در پیوند با آن ادامه می‌یابد.   اطلاعات بیشتر👇

انسان‌ها در حالت عادی عموما حساسیتی به این واقعیت نشان نمی‌دهند. فقط در دوران بحران‌های اقتصادی است که همگان به این موضوع حساس می‌شوند. و طرفه آنکه این حساسیت خود را نه در شکل نوعی آگاهی عقلانی و روشن به ماهیت پول بلکه به شکل تقدیس پول نشان می‌دهد. در چنین دورانی، مردمان به سمت پول هجوم می‌آورند و در برابرش زانو می‌زنند، زیرا اینجا پول دیگر نه چیزی معمولی همچون بقیه چیزها بلکه فتیشی والا و رازآلود است. برای فهم بهتر این قضیه باید بتوان وجود پول در مقام یک هیچ را توضیح داد؛ یعنی پول در مقام حفره‌ای که در نظام اقتصادی کاملا بازنمایی‌ناپذیر است. در واقع، خصلت پول در مقام یک خلأ و حفره‌ی نامرئی است که شرط امکان «بازنمایی» در اقتصاد را فراهم می‌کند.    در چنین دیدگاهی، آن جنبه از واقعیت اجتماعی برجسته می‌شود که به شکلی کورکورانه از گذشته به ارث می‌رسد. پول عملاً حامل و رسانه‌ی «تاریخ» و گذشته است. پول در مقام ابژه‌ای تاریخی همواره آن باقیمانده‌ای از گذشته است که هم عامل تداوم این ابژه است و هم پاک‌کننده‌ی خاستگاه و منشاء آن. بدین‌سان است که پول، کاملاً بیرون از عرصه‌ی آگاهی ما، راهی در عرصه‌ی میل و روابط مبتنی بر میل‌ورزی باز می‌کند. و میل پدیده‌ای است که به هیچ‌وجه نمی‌توان آن را به سیاقی غیرتاریخی به سلایق و علایق و ارجحیت‌های شخصی افراد فروکاست. متاسفانه علم اقتصاد معمولاً هر نوع وضعیت اقتصادی را در نهایت تقلیل داده است به انتخاب‌ها و ارجحیت‌های فردی. درست است که این ارجحیت‌ها به مرور زمان تغییر می‌کند و مدها و سلیقه‌های شخصی عوض می‌شود، اما علم اقتصاد معمولاً خود این سلیقه‌ها و ارجحیت‌ها را بدل به ابژه و موضوع اصلی دانش اقتصادی نمی‌کند. در تاریخ تفکر مدرن، معدود متفکرانی کوشیده‌اند پلی بزنند بر این شکاف مفهومی که آشکارا اقتصاد را از تاریخ و عرصه‌ی میل جدا می‌کند. گئورگ زیمل، کارل مارکس، ماکس وبر، و تورشتن وبلن از جمله همین متفکران‌ند. شرح دیدگاه این متفکران درباره‌ی پول اگر با نظریه‌ی روانکاوی فرویدی-لکانی همراه شود منظری ممتاز به دست می‌دهد برای تحلیل پول در مقام ابژه‌ی تاریخی میل. بدین ترتیب، می‌توان پروژه فکری عظیمی چون کتاب «فلسفه‌ی پول» زیمل را بازخوانی کرد و نسخه‌ای قرن بیست‌و‌یکمی از آن ارائه داد. اگر بناست در تحلیل‌های اقتصادی جایی برای تاریخ و میل (و تاریِخ میل) در نظر گرفته شود باید بر آن جنبه از واقعیت اجتماعی تأکید شود که به کلی از نقطه‌نظرها و رفتارهای افراد فراتر می‌رود. فقط این‌گونه است که می‌توان باورهای اشتباه و حتی خرافه‌های عاملان اقتصادی(یعنی همه‌ی کسانی که با پول سر و کار دارند) را اموری کاملاً واقعی و جزیی از ساختار اقتصاد پولی در نظر گرفت. برای مثال، در گذشته‌ی بسیاری از آدمیان طلا را ذات ثروت می‌دانستند. اما از نظر کسی چون کارل مارکس، تلاش‌های اقتصاددان برای ازبین بردن این باور غلط و بعضاً خرافی راه به جایی نمی‌برد، چراکه از نظر او این خرافه جزیی از ساختار اقتصاد پولی بود. بنابراین، میل به طلا را باید جزیی از واقعیت تاریخی پول در نظر گرفت. طلا دقیقاً از آن‌رو ابژه‌ای تاریخی است که با کژفهمی عاملان اقتصادی مرتبط است و بنابراین با آن عاملی ارتباط دارد که از چشم‌انداز صرفاً فردگرایانه فراتر می‌رود. پول نیز ابژه‌ای تاریخی است که این باقیمانده‌ی هضم‌ناشدنی و درک‌ناپذیر را در طول زمان با خود حمل می‌کند.   جواد گنجی متولد سال ۱۳۵۶ و فارغ‌التحصیلِ جامعه‌شناسی است. عمده‌ی فعالیت‌های او بر پژوهش و ترجمه در حوزه‌ی روانکاوی و فلسفه به ویژه بر روانکاوی فرویدی-لاکانی متمرکز است. از آثار و ترجمه‌های او می‌توان به همکاری با فصلنامه ارغنون و مجموعه کتاب‌های رخداد، کتاب «گئورگ زیمل» اثر دیوید فریزبی، کتاب «جامعه‌شناسی معرفت و آگاهی‌اش؛ نقد مکتب فرانکفورت از جامعه‌شناسی معرفت»، کتاب «کین‌توزی» اثر ماکس شلر، کتاب «بازگشت امر سیاسی» اثر شانتال موف و کتاب «فلسفه‌ی پول» اثر گئورگ زیمل اشاره کرد. او در دهه‌ی گذشته و در زمینه‌ی تدریس، درسگفتارهای بسیاری را در مؤسسه‌ی پرسش ارائه کرده است.  شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴ ۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳ آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات‌الهی، کوچه‌ی چهره آزاد، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی @bidarschool @bidarcourses

فلسفه‌ی پول و امر والای اقتصادی؛ پول چه می‌خواهد؟ یا پول چه‌چیزی کم دارد؟ (آفلاین) به‌هدایت جواد گنجی (۴ جلسه)   ما همه بندگان پول‌ایم، حتی وقتی کل زندگی ما در تلاش برای نفی این بندگی بگذرد. در واقعیت، ما همواره با پول به مثابه عاملی بیگانه و خارجی مواجه می‌شویم که در برابر ما قد علم می‌‌کند. این اسطوره را یک‌بار برای همیشه باید کنار گذاشت که پول صرفاً وسیله‌ای است که به ما امکان می‌دهد نیازهای خویش را تأمین کنیم و ابژه‌های میل خود را بخریم. چنین اسطوره‌ای محصول نگاهی فردگرایانه به دنیای اقتصاد و روابط پولی است که در آن ما می‌توانیم بنا به خواست و انتخاب شخصی خود هر کاری که میخواهیم با پول بکنیم. اما دقیقاً برعکس، پول تجسم فعالیت اقتصادی کاملا غیرشخصی است، زیرا سبب می‌شود ما طوری رفتار کنیم که گویی با خود بیگانه‌ایم. اطلاعات بیشتر👇